Modeontwerpster Diane von Fürstenberg openhartig in nieuwe documentaire over Auschwitz-verleden van haar moeder: "Angst is geen optie"

In de eerste minuten van 'Diane von Fürstenberg: Woman in charge' van Sharmeen Obaid-Chinoy en Trish Dalton krijg je aan een hoog tempo (en dankzij veel archieffoto's) een blik op de carrière van Von Fürstenberg en een inzicht in haar inspirerende persoonlijkheid door de ogen van beroemde vrienden als Oprah Winfrey en Hillary Rodham Clinton.

De Canadees-Pakistaanse Obaid-Chinoy staat garant voor kwaliteit: ze werd voor 2 documentaires al bekroond met een Oscar, regisseerde enkele afleveringen van 'Ms. Marvel' en zal ook 'Star Wars: New Jedi Order' regisseren. 

Een icoon, een slimme, sexy zakenvrouw, een overlever, het zijn maar enkele omschrijvingen die je te horen krijgt. Toch gaat het haar zeker niet altijd voor de wind.

Integendeel, ze wordt in haar omgeving veelvuldig geconfronteerd met ziekte (zelf krijgt ze in de jaren 90 kanker) en ook op zakelijk vlak ziet ze zwarte sneeuw.

Het levensverhaal van Von Fürstenberg is vooral getekend door wat haar moeder, Lily Halfin, overkomen is. "Mijn moeder leerde me verantwoordelijkheid te nemen voor mezelf", zegt ze. "Je kan je kracht alleen vinden door trouw te zijn aan jezelf." Het is het motto dat ze al haar hele leven aan vrouwen meegeeft: "Wees jezelf, met al je imperfecties, want zo worden ze je troeven." 

Von Fürstenberg wordt op 31 december 1946 geboren in Brussel als kind van joodse ouders. Haar moeder is dan 1,5 jaar terug uit het concentratiekamp in Auschwitz (waar tijdens WOII ongeveer 1,1 miljoen mensen, van wie de meesten joods waren, vergast werden door de nazi's, red.). Ze is bij haar terugkeer vel over been. De dokter raadt haar absoluut af om zwanger te worden. 

Volgens de dokter zou Lily Halfin een bevalling niet overleven en zou het kind "niet normaal zijn". "Wel, in zekere zin ben ik ook niet normaal", lacht Von Fürstenberg. "Het feit dat ik geboren ben, was een overwinning. Het is het moment dat mij het meest definieert. Door jou het leven te geven, gaf jij me mijn leven terug", zei mijn moeder. 

Von Fürstenberg brengt haar kinderjaren door in Brussel. In de documentaire zijn ook beelden te zien van een recent bezoek aan Brussel. 

Haar moeder wil dat Diane snel onafhankelijk is. "Ze wilde niet dat ik bang zou zijn. Nooit zei ze: wees voorzichtig. Ze wilde me goed voorbereiden voor het geval ik ooit zou moeten doormaken wat zij had meegemaakt." 

Von Fürstenberg beseft als kind al dat haar moeder zwaar getraumatiseerd is. "Ook al toonde ze dat niet. Ik vroeg me altijd af hoe het met haar was. Zij was mijn eerste bezorgdheid. Ik was nooit een kind, ik was altijd een volwassene." 

Wanneer haar moeder het gezin verlaat voor haar minnaar, moet Von Fürstenberg op internaat in Zwitserland. "Het is het beste dat me ooit overkomen is. Het was opwindend om op mezelf te zijn, ik hield van het idee dat alles mogelijk was." 

De ontwerpster trouwt op haar 22e (terwijl ze al zwanger is, iets wat ze ook niet verbergt) met de Duitse prins Egon von Fürstenberg. Maar het huwelijk van het glamoureuze koppel houdt uiteindelijk geen stand. 

En ook al is ze intussen al een succesvolle zakenvrouw met haar label DvF (in een tijdperk waarin vrouwen zelfs nog geen kredietkaart konden aanvragen zonder de handtekening van hun vader of hun man), iedereen blijft haar als een prinses zien. "Ik ben liever een amazone op een paard", zegt ze daarover. "Die scheiding was voor mij vrijheid. Vrijheid is de rode draad door mijn leven." 

"Ik werd de vrouw die ik wilde zijn, ik zat aan de knoppen van mijn leven, mijn zaak. Ik was een woman in charge, een vrouw die de leiding heeft", zegt ze. 

En terwijl ze het zegt, krijg je - niet toevallig uiteraard- in de documentaire een quote te zien die bij haar thuis ophangt: "Well behaved women rarely make history" (vrouwen die zich goed gedragen schrijven zelden geschiedenis, red.).

Ze geeft dan ook grif toe dat ze niet altijd de beste moeder geweest is en dat ze niet snel genoeg heeft ingezien hoe misbegrepen vooral haar dochter Tatiana zich voelde. 

Von Fürstenberg leidt in de jaren 70 een losbandig leven, ze heeft seks met wie ze wil (man of vrouw) en doet niets liever dan 's avonds in haar eentje naar Studio 54 (bekende nachtclub in New York, red.) te gaan. Ze is bevriend met de groten der aarde en vertelt zelfs hoe ze ooit een aanbod van Mick Jagger en David Bowie voor een trio afwees. "Hoewel ik wist dat het wel een goed verhaal voor de kleinkinderen zou geweest zijn." 

Maar dan komt aids, de ziekte waar ook Egon, de vader van haar kinderen, uiteindelijk aan sterft. En dat is niet het enige onheil dat haar treft. Haar bedrijf komt in de problemen. En haar moeder raakt helemaal het noorden kwijt. "Ik weet niet hoe het precies gebeurd is, maar ze werd gek." 

Von Fürstenberg trekt met haar kinderen naar Genève om er voor haar moeder te zorgen. "Ik kreeg nog eens een glimp te zien van de vreselijke dingen die ze had meegemaakt. Pas toen begreep ik hoe erg het voor haar geweest was." 

In de documentaire is ook te zien hoe ze de Kazerne Dossin in Mechelen bezoekt, van waaruit haar moeder gedeporteerd is en waar haar foto aan de muur hangt. 

Von Fürstenberg vertelt hoe haar moeder 5 dagen in een trein zat, zonder eten en water in onmenselijke omstandigheden. "En toch zei zij altijd tegen mij: bang zijn is geen optie. Toen ze opgepakt werd, heeft ze op een stukje karton nog een boodschap aan haar ouders geschreven en die op straat gegooid, in de hoop dat iemand het zou vinden", zegt ze wanneer ze het kaartje, dat effectief door iemand gevonden is, toont.  

"Mijn moeder is een ongelofelijk belangrijk iemand voor mij. Zij heeft de horror overleefd die niemand van ons zich zelfs maar kan inbeelden", zegt ze. 

Wanneer haar moeder beter is, keert Von Fürstenberg terug naar New York. Op een event van een joodse niet-gouvernementele organisatie neemt ze een award in ontvangst en vertelt ze voor het eerst aan een groot publiek dat haar moeder Auschwitz overleefd heeft. "Ik ben het kind van een overlevende." 

"Ik kon niet geloven dat ik het gezegd had. Ik wandelde naar huis en was in shock. Ik realiseerde me plots wie ik was en van waar ik kwam, daarvoor had ik dat nooit gedaan. Het was een sleutelmoment in mijn leven, ik had plots de verantwoordelijkheid om erover te praten. En ik wilde dat niet doen, ik wilde zo ver mogelijk weg zijn en trok met mijn kinderen naar Bali." 

Toch was ook dat maar een fase, want naast het ontwerpen heeft Von Fürstenberg er intussen haar levenswerk van gemaakt om vrouwen te motiveren om hun eigen leven leiden. Aan een groep schoolkinderen horen we haar vertellen: "De beste manier om te inspireren is je verhaal te vertellen. En je successen zijn niet het meest interessante. Spreken over je kwetsbaarheid, je moeilijkheden, dat is inspirerend."