23 lidstaten van de NAVO besteden dit jaar 2 procent of meer van hun bruto binnenlands product (bbp) aan defensie. Dat heeft NAVO-topman Jens Stoltenberg gezegd tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten. Twee procent is de minimumdrempel die de NAVO oplegt. "Voor het eerst halen zoveel landen de norm", zegt Stoltenberg. België is daar niet bij.
23 NAVO-landen halen norm voor defensie-uitgaven, België is daar niet bij
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In 2006 beslisten de leden van NAVO, het westerse militaire bondgenootschap, om minstens 2 procent van hun bbp aan defensie te besteden. Het bbp is de optelsom in geldwaarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten in een jaar tijd.
Maar slechts een beperkt aantal landen haalde dat doel. Daarom werd in 2014, kort na de Russische invasie van de Krim in Oekraïne, afgesproken dat die landen ernaar zouden streven om tegen 2024 in de richting van die 2 procent op te schuiven.
Niet alle landen hielden zich daaraan, tot grote frustratie van de Verenigde Staten, het grootste lid en de dominante militaire macht van de NAVO. De oorlog in Oekraïne, die in 2022 begon, zette de zaken meer op scherp. Sindsdien tonen meer landen zich bereid om de norm van 2 procent te halen.
En dat is ook te merken aan het rapport dat NAVO-topman Jens Stoltenberg met zich meebracht op zijn bezoek in de Verenigde Staten.
23 landen halen de norm, meer landen dan ooit tevoren
Kort voor zijn ontmoeting met de Amerikaanse president Joe Biden maakte Stoltenberg bekend dat 23 NAVO-landen op weg waren om dit jaar de norm van 2 procent voor defensie-uitgaven te halen. Dat is meer dan in eender welk ander jaar.
Het is zelfs een verviervoudiging ten opzichte van 2021, toen slechts 6 NAVO-landen aan de norm voldeden. Dat was het jaar voor de grootschalige Russische invasie in Oekraïne.
Bezorgdheid over situatie in Oekraïne
De stijging in de uitgaven weerspiegelt de bezorgdheid over de Russische oorlog in Oekraïne, aan de grenzen van Europa. Polen en Estland zijn de 2 NAVO-landen die dit jaar in verhouding tot hun bbp het meest uitgeven aan defensie. Polen en Estland grenzen aan Rusland.
De uitgaven voor defensie van Europese landen en Canada zijn dit jaar alleen al met 18 procent gestegen, blijkt uit de cijfers van Stoltenberg. "Europa doet veel meer voor zijn collectieve veiligheid dan slechts enkele jaren geleden", zei de NAVO-topman.
"Dit is goed voor Europa en dit is goed voor de Verenigde Staten, vooral omdat veel van dit extra geld gebruikt wordt voor de aankoop van militair materiaal hier in de VS. De NAVO is dus goed voor de Amerikaanse veiligheid, maar ook voor Amerikaanse jobs."
En België?
België hoort niet bij de groep NAVO-landen die de norm van 2 procent voor defensie-uitgaven haalt. Volgens het rapport van de NAVO haalt ons land dit jaar 1,30 procent. In 2014 bleef België steken op 0,92 procent.
Andere landen die onder norm blijven, zijn Kroatië (1,81 procent), Portugal (1,55 procent), Italië (1,49 procent), Canada (1,37 procent), Luxemburg (1,29 procent), Slovenië (1,29 procent) en Spanje (1,28 procent).
"Weg naar vrede via het leveren van meer wapens"
Het bezoek van Stoltenberg aan Washington legt de basis voor een belangrijke NAVO-top in Washington volgende maand. Daar zal heel wat aandacht gaan naar wat de NAVO en NAVO-landen kunnen doen voor Oekraïne om weerstand te bieden aan Rusland.
De Oekraïense president Volodimir Zelenski is vragende partij om lid te worden van het militaire bondgenootschap, maar de NAVO houdt de boot af zolang de oorlog aan de gang is. Maar er zijn inspanningen om Oekraïne in afwachting te steunen, zegt Stoltenberg.
Hoe het Russische offensief ook eindigt, slechts het opnemen van Oekraïne in de NAVO zal Poetin verhinderen om in de toekomst Oekraïne nog aan te vallen.
Jens Stoltenberg
Volgens Stoltenberg loopt de weg naar vrede via het leveren van meer wapens. "De NAVO stroomlijnt het proces om lid te worden, terwijl individuele NAVO-landen wapens en militaire training geven aan het Oekraïense leger", luidde het. Daaronder valt ook de levering van Amerikaanse F-16-gevechtsvliegtuigen aan Oekraïne. Oekraïense piloten zouden in de VS daarvoor opgeleid worden.
"Het idee is om Oekraïne zo dicht bij lidmaatschap te brengen dat wanneer de tijd rijp is, wanneer er consensus is, het land meteen lid kan worden", aldus Stoltenberg. "Hoe het Russische offensief ook eindigt, slechts het opnemen van Oekraïne in de NAVO zal Poetin verhinderen om in de toekomst Oekraïne nog aan te vallen."
"Als de gevechten stoppen, zal het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne ervoor zorgen dat de oorlog echt eindigt."
"China moet gevolgen dragen voor steun aan Rusland"
Stoltenberg vindt ook dat China de gevolgen zal moeten dragen voor zijn steun aan Rusland. Dat heeft hij gezegd in een interview met de Britse openbare omroep BBC . "China deelt heel wat technologie, zoals micro-elektronica, die van cruciaal belang is voor Rusland om raketten te bouwen. Raketten die ze gebruiken tegen Oekraïne. Op een bepaald moment moet je een soort economische kostprijs overwegen als China zijn houding niet aanpast."
Stoltenberg noemt de houding van China ook dubbel, omdat het de Russische oorlog ondersteunt, terwijl het tegelijk relaties met Europese bondgenoten wil onderhouden. "Dat kan op de lange termijn niet blijven werken."
China kreeg al enkele sancties opgelegd vanwege zijn steun aan Rusland. Vorige maand kondigden de Verenigde Staten sancties aan die 20 bedrijven in China en Hongkong viseren.
China verdedigt de handel met Rusland en zegt dat het geen dodelijke wapens verkoopt. "We gaan voorzichtig om met de uitvoer van materiaal in overeenstemming met de wetten en reguleringen."
