"Ik ben als een dier vrijgelaten uit de gevangenis, maar dankzij het transitiehuis weer een mens geworden." Dat vertelt een ex-gevangene aan VRT NWS. In Leuven opent vandaag een nieuw transitiehuis, het derde in ons land. In totaal zijn er nu 47 plekken beschikbaar. Gedetineerden kunnen er samen het laatste deel van hun straf uitzitten. Enkele ex-deelnemers van zo'n transitiehuis benadrukken hoe het verblijf hen geholpen heeft om te herintegreren.
Ex-gevangenen over verblijf in transitiehuis: "Als dier vrijgelaten uit gevangenis, dankzij deze plek weer mens geworden"
Marieke Dermul
Gepubliceerd:
Ons land kent een hoge recidivegraad bij ex-gedetineerden. Een studie uit 2015 van het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie toont aan dat zo’n 70 procent van de vrijgelaten gedetineerden uiteindelijk opnieuw voor de rechter verschijnt.
Door te investeren in transitiehuizen, wil de regering de overgang van de gevangenis naar de buitenwereld minder abrupt maken en de recidivegraad doen dalen. Zo opent vandaag het 3e transitiehuis in ons land in Leuven, in navolging van Mechelen (sinds 2019) en Gentbrugge (sinds 2021). De private stichting De Kansenfabriek realiseerde het project.
Om te weten wat de impact van de transitiehuizen is op de gedetineerden die er verblijven, sprak VRT NWS met 3 ex-deelnemers over hun ervaringen.
"In de overvolle gevangenis voelde ik me geen mens meer", bevestigt een ex-gevangene ons. "Je slaapt naast het toilet, en er is geen ruimte voor persoonlijke benadering. In het transitiehuis krijg je eigen verantwoordelijkheid en vertrouwen. De deur wordt niet achter je op slot gedaan, maar je krijgt er het vertrouwen dat je goed zult handelen. Dat vertrouwen wil je niet schaden. Dankzij het transitiehuis heb ik nu een stabiel leven."
Een andere getuige vertelt ons: "Ik had veel mogelijkheden in het transitiehuis. Ik kon zoeken naar een job, en had veel persoonlijke gesprekken met de coaches. Daardoor ben ik terug een mens geworden."
"De aanpak werkt"
"Nét doordat wij persoonlijk te werk gaan met de deelnemers, kunnen we de kans op re-integratie in de maatschappij verhogen, en de kans op herval verkleinen. We gaan maandenlang intensief aan de slag om te zoeken naar werk, om de familiebanden te herstellen en persoonlijk te kijken naar wat elke deelnemer nodig heeft om een stevige basis te creëren", zegt Leen Muylkens, coördinator van het transitiehuis in Leuven.
"In een grootschalige gevangenis is dat moeilijk. Cipiers doen hun best om hun werk goed te doen, maar in overvolle gevangenissen hebben ze de ruimte niet om de gedetineerden persoonlijk te begeleiden."
Dat de aanpak werkt, blijkt ook uit cijfers van het transitiehuis in Mechelen, dat in 2019 de deuren opende. In totaal verbleven er al 124 mensen (waarvan vandaag 14 deelnemers). Daarvan zijn 72 trajecten succesvol beëindigd, zonder herval naar criminele feiten. 38 trajecten werden vroegtijdig beëindigd, met als voornaamste reden: gedetineerden hervallen in hun druggebruik.
Minder gerealiseerde plekken in transitiehuizen dan initieel gepland
Ex-minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) sprak in 2021 de ambitie uit om 100 plaatsen te creëren in transitiehuizen in datzelfde jaar. Dat is niet gelukt. Vandaag zitten we nog maar aan 47 plaatsen in de 3 transitiehuizen in Mechelen, Gentbrugge en Leuven.
Het kabinet van minister van Justitie Paul Van Tigchelt (Open VLD) wijt dat aan "de moeilijkheid bij het vinden van geschikte private partners". "De private partners moeten locaties zoeken, personeel vinden, en de buurt informeren. Dat is nogal een engagement en dat zorgt voor vertraging bij de uitrol van diverse transitiehuizen", zegt woordvoerder Tom Hoorens.
Het concept werpt zijn vruchten af, dus daardoor wordt het makkelijker om nieuwe transitiehuizen te realiseren
Tom Hoorens, woordvoerder kabinet-Justitie
"Maar doordat het concept nu op verschillende locaties bestaat, en ook zijn vruchten afwerpt, zal het gemakkelijker worden om toekomstige projecten te realiseren", zegt Hoorens. "Bovendien is gebleken uit de ervaringen in Mechelen en Gentbrugge dat er geen overlast was voor de buurtbewoners. Dat helpt ook om andere steden te overtuigen om in dit project mee te stappen."
"In het najaar van 2024 opent het transitiehuis van Edingen, en in Hamme kunnen we een nieuw transitiehuis verwachten in het voorjaar van 2025."
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
