Met suggestieve titels en uit de context getrokken citaten trekken websites als Voetbalkrant of Nieuws365 heel wat lezers binnen. De artikels leunen vaak op niet meer dan één zin uit het werk van andere journalisten. Studenten Journalistiek Ruben Bartholomeeusen en Jasper Van Baekel (Thomas More Hogeschool) maakten er met "Alles voor de Klik" hun afstudeerproject over.
Vlaamse clickbaitsites verdienen geld met dubbelzinnige en suggestieve 'artikels' over BV's: "Bedenkelijk, maar niet illegaal"
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
Elke week duikt onze podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier .
"Ik heb touche" of "Mathilde deed het met enkele vriendinnen". Heeft Hugo Sigal weer de liefde gevonden en was onze vorstin betrokken in een orgie met vriendinnen? Het is maar een greep uit het dozijn aan zogenaamde 'nieuwssites' die met dubbelzinnige en bijzonder suggestieve titels de aandacht trekt.
Enkele mediabedrijven uit de Kempen maakten er een verdienmodel van. Daarover maakten studenten journalistiek Ruben Bartholomeeusen en Jasper Van Baekel (Thomas More Hogeschool) hun eindwerk "Alles voor de klik ".
Eén interview, minstens zeven artikels
De twee studenten gingen in de eerste plaats na waar de sites hun 'nieuws' haalden. "In beperkte mate ging het om eigen nieuwsgaring, bijvoorbeeld korte interviews op de rode loper of op publieke evenementen. Maar in veel gevallen bleken stukken volledig of verknipt overgenomen uit kranten of tijdschriften zoals Het Laatste Nieuws of Dag Allemaal. En daar kon best wat uitgehaald worden", klinkt het.
Zo kwamen uit één interview met zanger Stan Van Samang in Dag Allemaal minstens zeven verschillende artikels op clickbaitsites, toont Van Baekel. "Laakbaar", noemt Dag Allemaal-redactiechef Peter Dirix de praktijk in een reportage van de studenten. Maar veel kan hij er naar eigen zeggen ook niet aan doen. "Als we Showbizz24 offline zouden laten halen, verschijnt de volgende dag gewoon Showbizz25", klinkt het.
Kapitaal uit de Kempen
"Er zijn drie mediabedrijfjes die verschillende websites beheren", weet Bartholomeeusen. "Rabona, Media24 en Showcomm. Het zijn drie ondernemingen met een zetel in de Kempen, maar zonder echt redactiegebouw. Ze werken vooral van thuis uit per mail en hebben jobstudenten die stukken schrijven."
Reactie Media24: "Betreuren in dezelfde categorie geplaatst te worden"
In een telefonische reactie laat Media24-eigenaar Robby Morren weten dat hij het betreurt om in dezelfde adem genoemd te worden met andere spelers. "Een gouden richtlijn bij ons is dat een titel nooit mag misleiden. Als we dat zouden doen, snijden we in ons 'eigen' vel. We gaan wel informatie verhullen om lezers naar onze stukken te trekken. Dat is trouwens een trend die zich bij de traditionele media ook doorzet. Mocht ik subsidies krijgen zoals de VRT en andere media, dan kan ik op een andere manier werken"
Volgens Morren zijn artikels die misleiden op zijn websites uitzonderlijk en was een geval waarbij politicus Theo Francken (N-VA) foute informatie van Redactie24 haalde een "eenmalige gebeurtenis". Media24 ontkent ook te werken met jobstudenten.
Ook de mensen achter Rabona en Showcomm hebben we om een reactie gevraagd, maar zij onthouden zich van alle commentaar.
Voor hun eindwerk sprak het tweetal ook met enkele van die jobstudenten. Die getuigen dat ze nooit iemand te zien kregen, maar dat hen wel werd gezegd om 'prikkelende' titels te schrijven. De werkdruk lag volgens hen ook erg hoog.
"Mocht ik subsidies krijgen zoals de VRT en andere media, dan kan ik op een andere manier werken"
Mede-eigenaar Media24 Robby Morren in "Alles voor de kliks"
Windeieren legt het de bedrijven in elk geval niet. Wie een artikel leest, ziet meteen ook heel wat advertenties. Uit de jaarrekeningen van zowel Rabona , Media24 als Showcom m blijkt dat er de voorbije jaren steeds winst werd gemaakt. In het geval van Showcomm ging het zelfs om een winststijging van 875 procent tegenover het vorige boekjaar. Al moeten we hier wel opmerken dat het niet duidelijk is welke activiteiten de bedrijven daarnaast nog uitoefenen. Showcommbeheerder Peter De Smedt wenst geen commentaar te geven.
Samenwerking met Microsoft
Verschillende sites hebben ook een samenwerking met Microsoft en diens portaal MSN (Microsoft Network). Op die manier komen hun artikels op de home- of startpagina terecht wanneer iemand het nieuwstabblad van zijn computer of smartphone opent.
Microsoft laat in een schriftelijke reactie weten dat de homepagina wordt samengesteld volgens persoonlijke interesses op basis van een algoritme. Bronnen die je niet wil zien, kan je verbergen en je voorkeur kan aangepast worden via een vind-ik-leuk- of vind-ik-niet-leukknop, laat een woordvoerder weten.
Bedenkelijk, maar niet illegaal
De Vlaamse Vereniging voor Journalisten (VVJ) geeft aan geen recente klachten of dossiers te hebben ontvangen rond zulke websites. "De laatste klacht dateert van enkele jaren geleden. Dat was toen tegen Voetbal24", zegt algemeen secretaris Charlotte Michils. "Het is dan ook een moeilijke kwestie omdat het vaak niet over illegale praktijken gaat. Er is de vrijheid van nieuwsgaring en het citaatrecht dat toelaat om zinnen uit interviews te kopiëren. Of dat betekent dat de praktijk daarom deontologisch correct is, is een andere zaak. Het is bedenkelijk."
Wat ik mensen die zich slachtoffer voelen wel aanraad, is om eventueel een klacht neer te leggen bij de Raad voor de Journalistiek
Charlotte Michils, algemeen secretaris VVJ
Michils zegt dat de VVJ zaak per zaak bekijkt en moeilijk kan oordelen over artikels die het zelf niet bekeken heeft. "Wat ik mensen die zich slachtoffer voelen wel aanraad, is om eventueel een klacht neer te leggen bij de Raad voor de Journalistiek."
"Degoutant", reageert zanger Hugo Sigal
Zanger Hugo Sigal, weduwnaar van Nicole Josy, is hoe dan ook kwaad op de sites die deden uitschijnen dat hij opnieuw verliefd was. "Dit is echt walgelijk. Dit is écht degoutant", reageert hij in Het uur van de waarheid. "Dit is volledig uit zijn context genomen. Ik heb in een interview eens verteld dat ik op een verjaardagsfeestje wat aantrek had van iemand. Ik had touche, heb ik kort gezegd. Maar ik heb die persoon snel duidelijk gemaakt, dat dat niet zou werken. Ik ben er absoluut nog niet klaar voor. De mensen die me kennen, weten dat ik nog veel verdriet heb."
Nieuws365 (Rabona) kopte niet lang daarna dat Hugo nieuws had over zijn liefdesleven met de bekende zin: "ik heb touche". De zanger werd daarop in de commentaarsectie met de grond gelijk gemaakt. "Gisteren nog bleiten om zijn colleke en vandaag euforisch om zijn touche", schrijft iemand bijvoorbeeld.
"Ik heb onlangs nog met iemand gesproken die me zei al twee jaar geen interviews meer te geven. Ze voelde zich er beter bij. Ik sta eerlijk gezegd ook op dat punt. Het wordt toch allemaal uit de context getrokken", zegt Sigal. "Dat gaat zijn eigen leven leiden en daar kunnen wij niets tegen doen."
'Hugo Sigal heeft touche': hoe werken clickbait-titels met BV's? En wat is biopiraterij?
