Grijze walvissen gemiddeld 1,65 meter kleiner in vergelijking met 20 jaar geleden: "Dit is een waarschuwing"

De grijze walvis (Eschrichtius robustus) is een baleinwalvis, wat wil zeggen dat hij zich voedt met kleine visjes en plankton dat hij uit het water filtert. Hij kan ongeveer 13 meter lang worden, 14 tot 35 ton wegen en 50 tot 60 jaar worden. Er zijn twee belangrijke groepen in de Stille Oceaan, enerzijds in het noordwestelijke deel (voor de kust van Rusland tot Korea, red), anderzijds in het noordoostelijke deel (voor de kust van Californië tot Canada, red).

Die laatste groep (de Eastern Northern Pacific, ENP) wordt geschat op 14.500 exemplaren. Binnen die groep heb je de zogenoemde Pacific Coast Feeding Group (PCFG), een subgroep van ongeveer 200 grijze walvissen. Zij blijven dichter bij de kusten van Oregon en zoeken hun voedsel in ondieper en warmer water. Eerdere studies wezen al uit dat zij kleiner en dunner zijn dan hun soortgenoten.

Wetenschappers aan de Oregon State University hebben nu vastgesteld dat deze walvissen in de loop van 20 tot 30 jaar gemiddeld 13 procent kleiner geworden zijn. Dat komt erop neer dat volwassen exemplaren gemiddeld met 1,65 meter gekrompen zijn. Een verontrustende evolutie, klinkt het.

De onderzoekers analyseerden dronebeelden die tussen 2016 en 2022 waren gemaakt van 130 walvissen van verschillende leeftijden uit de PCFG-groep. Het ging om walvissen waarvan de leeftijd bekend was of waarvan ze die konden schatten.

Ze stelden vast dat walvissen die geboren werden in 2020 op volwassen leeftijd een maximale verwachte lichaamslengte hebben die gemiddeld 1,65 meter korter is dan de verwachte lichaamslengte voor walvissen die geboren zijn voor 2000. Dat komt neer op een verlies van maar liefst 13 procent van hun totale lichaamslengte.

Ter vergelijking: als dezelfde trend zich zou voordoen bij mensen, zou dat hetzelfde zijn als de lengte van de gemiddelde Amerikaanse vrouw die in 20 jaar tijd krimpt van 1,80 meter naar 1,57 meter.

Het kantelpunt ligt volgens de onderzoekers rond het jaar 2000. Het krimpen is vooral erg duidelijk bij de vrouwtjes. Die zijn doorgaans groter dan de mannetjes, maar uit het onderzoek blijkt dat ze nu even groot zijn.

De wetenschappers maken zich grote zorgen. "Grootte is echt essentieel voor deze dieren", zegt Enrico Pirotta, hoofdauteur van het onderzoek. "Het beïnvloedt hun gedrag, hun uiterlijk en hun levenscyclus."

Grijze walvissen zijn in de wintermaanden afhankelijk van hun energiereserves. Hoe kleiner ze worden, hoe minder reserves ze kunnen opslaan. En dat kan invloed hebben op hun overlevingskansen en hun voortbestaan.

"Hoe effectief kunnen deze walvissen energie opslaan en gebruiken voor hun groei en het behoud van hun gezondheid?", vraagt co-auteur K. C. Bierlich zich af. "En belangrijker nog: zijn ze in staat voldoende energie te steken in de voortplanting en de groep te laten groeien?"

De onderzoekers vrezen ook dat de combinatie van een kleinere lichaamslengte en lagere energiereserves ervoor kunnen zorgen dat de walvissen minder bestand zijn tegen verwondingen door aanvaringen met boten en verstrikking in vissersmateriaal.

Volgens Bierlich kan dit "een waarschuwing zijn dat de aanwezigheid van deze groep begint af te nemen of niet gezond is. Walvissen worden bovendien beschouwd als een alarmsignaal voor ecosystemen, dus als het niet goed gaat met de walvispopulatie, zou dat veel kunnen zeggen over de omgeving waarin ze leven."

De wetenschappers probeerden ook te zoeken naar een mogelijke verklaring voor de uitgesproken krimp. Een mogelijke piste is een verstoring van de oceaancyclus met afwisselende stromingen in het noordoostelijke deel van de Stille Oceaan. De klimaatverandering speelt vermoedelijk een rol in die verstoring.

Windpatronen en watertemperaturen veranderen als gevolg van de klimaatverandering, en dus ook de dynamiek in de oceaancyclus. De onderzoekers stelden vast dat de verandering in lichaamslengte zich samen met de verandering in die dynamiek voordoet. De verstoring kan ervoor zorgen dat er minder voedsel beschikbaar is voor de walvissen.

Een andere verklaring kan de afname van de kwaliteit van de leefomgeving zijn, als gevolg van menselijke activiteiten. Hoe dan ook is verder onderzoek noodzakelijk, zeggen de wetenschappers.