De lidstaten van de Europese Unie gaan de tijdelijke bescherming voor Oekraïense vluchtelingen met één jaar verlengen tot 4 maart 2026. Dat hebben de ministers bevoegd voor asiel en migratie beslist op een bijeenkomst in Luxemburg. Goed nieuws, vinden vluchtelingenorganisaties, maar omdat een oplossing van het conflict in Oekraïne niet direct in zicht is, pleiten ze voor een duurzamer statuut.
EU verlengt tijdelijke bescherming voor Oekraïense vluchtelingen, ngo's vragen duurzamer statuut: "Dit wordt een kwestie van jaren"
"Zolang er bommen vallen in Oekraïne is de situatie daar niet veilig. De ministers hebben vandaag hernieuwde solidariteit getoond en besloten om bescherming te blijven bieden aan Oekraïners in de EU", verklaarde staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor namens het Belgische EU-voorzitterschap.
Kort na de Russische invasie in februari 2022 hadden de 27 lidstaten unaniem besloten om de richtlijn over tijdelijke bescherming te activeren. Zo hoefden de Oekraïense vluchtelingen de traditionele asielprocedure niet te doorlopen en kregen ze meteen verblijfsrecht en toegang tot huisvesting, sociale bijstand, gezondheidszorg, de arbeidsmarkt en onderwijs.
Sindsdien is die bijzondere vorm van bescherming al meermaals verlengd. Het huidige regime zou verstrijken op 4 maart 2025, maar daar is dus een jaar bijgekomen.
50 per dag
Momenteel genieten 4,2 miljoen Oekraïners tijdelijke bescherming in de Europese Unie. In België zijn er 83.226 documenten voor tijdelijke bescherming aan Oekraïners toegekend. Daarvan verblijven er nu nog 60.996 mensen in België. Opmerkelijk is dat er zich nog dagelijks 50 mensen aanmelden voor tijdelijke bescherming
"Stilaan wordt duidelijk dat dit een kwestie van jaren wordt", stelt Tine Claus, directeur bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen, in De Ochtend op Radio 1. "Wij pleiten daarom voor een duurzaam statuut op Europees niveau op vlak van verblijfsrecht. Dan kunnen we verder kijken dan die verlenging met 1 jaar en kunnen we dat combineren met een duurzaam integratiebeleid. Want die mensen beseffen almaar meer dat ze hier langer zullen verblijven dan ze in het begin gehoopt hadden."
Die mensen beseffen almaar meer dat ze hier langer zullen verblijven dan ze in het begin gehoopt hadden
Tine Claus, directeur bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen
Volgens Claus zijn er 3 grote elementen belangrijk om die integratie van Oekraïense vluchtelingen tot een succes te maken: huisvesting, werk en onderwijs. Als het over huisvesting gaat, merkt ze dat heel wat opvanginitiatieven voor mensen uit Oekraïne tegenwoordig net afgebouwd worden.
Nooddorpen, werk en onderwijs
"Wij pleiten ervoor om in elke centrumstad nooddorpen te organiseren, niet alleen trouwens voor mensen uit Oekraïne maar ook uit andere oorlogsgebieden. Die nooddorpen zijn echt de essentie om ervoor te zorgen dat er geen problemen zijn om huisvesting te vinden. De private huurmakt is nu al heel verzadigd."
Vervolgens moeten de drempels worden weggenomen voor Oekraïeners om hier aan het werk te gaan, vindt ze. Toch is het niet alleen belangrijk om hen naar werk toe te leiden, "ze moeten ook op de hoogte zijn van hun rechten als werknemer". "En die rechten moeten ook gerespecteerd worden."
Tenslotte breekt Claus een lans voor meer middelen voor het OKAN-onderwijs (OKAN staat Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers), met taallessen en psychosociale ondersteuning. "De Oekraïense overheid heeft heel hard ingezet op afstandsonderwijs. Veel Oekraïense jongeren volgen momenteel nog onderwijs via hun computer. Maar ook daar heerst het besef dat ze niet op korte termijn kunnen terugkeren."
