"Ik denk dat ik in de hel geweest ben." Dat is hoe Thomas Opgenhaffen, verpleegkundige bij Artsen Zonder Grenzen, zijn tijd in Gaza samenvat. 3 maanden lang werkte hij op de spoedafdeling van het Al Aqsa-ziekenhuis in Deir-al-Balah, midden in de Gazastrook. "Er komen vaak 20 à 30 slachtoffers tegelijk binnen. Hun ledematen zijn volledig afgerukt of verbrijzeld door granaatscherven."
Belgische hulpverlener werkte 3 maanden in ziekenhuis in Gaza: "Heb dingen gezien die ik moeilijk kan vergeten"
Midden februari vertrok Thomas Opgenhaffen naar Gaza. Ondanks dat hij al meerdere missies voor Artsen Zonder Grenzen in andere conflictregio’s uitvoerde, was deze ervaring uitzonderlijk voor hem: "Het is de eerste keer dat ik zoiets meemaak", vertelt hij in de podcast 'Vranckx & Byloo'. "Je voelt meteen aan dat het elk moment gedaan kan zijn. De bombardementen gaan buiten constant door en je hoort voortdurend het gezoem van drones. Soms heb je het gevoel dat de drone in je kamer vliegt."
Hoe voelt het om hulpverlener te zijn in Gaza?
Van de 36 ziekenhuizen in de Gazastrook waren er in april nog maar 8 werkzaam. Sinds 7 oktober werden volgens het VN-Bureau voor de Mensenrechten bovendien minstens 493 gezondheidswerkers gedood. Door de Israëlische aanvallen op ziekenhuizen en de blokkade van voedsel en medisch materiaal, staat het gezondheidssysteem in Gaza op instorten.
Opgenhaffen was meermaals getuige van het tekort aan medische uitrusting. "De broer van een van mijn collega’s kwam het ziekenhuis binnen met afgerukte ledematen. Zijn hand was eraf en zat in een plastic zak. We moesten meteen een tourniquet aanbrengen en de arm afbinden, zodat hij niet zou doodbloeden. Doordat we geen tourniquets hadden, gebruikten we uiteindelijk een blaassonde die we vast knoopten."
Ook het gebrek aan elektriciteit en brandstof bemoeilijken de hulpverlening in de ziekenhuizen. "Wanneer er geen brandstof is voor de generatoren, moeten de couveuses en apparaten op intensieve zorgen wel blijven functioneren. Op de spoedafdeling was er een tekort aan beademingstoestellen, omdat een van de generatoren was stilgevallen. De familie van een patiënt heeft urenlang in een ballon geknepen om lucht toe te dienen."
Het internationaal recht beschermt in principe alle zorgverleners in oorlogsgebied. Zorginfrastructuur, hulpverleners en patiënten mogen in geen geval doelwit zijn van vijandelijke aanvallen. VN-rapporteur Tlaleng Mofogeng wees in december 2023 al op een "onmetelijk aantal schendingen door Israël van de speciale bescherming van het internationaal recht voor medisch personeel en patiënten".
Israël rechtvaardigt zijn aanvallen op ziekenhuizen omdat Hamasstrijders vanuit de ziekenhuizen het Israëlische leger zouden aanvallen en de gezondheidsinstellingen dus hun internationale bescherming verliezen.
Volgens Opgenhaffen kloppen die aantijgingen alvast niet als het gaat over het Al Aqsa-ziekenhuis, dat ook regelmatig werd bestookt door het Israëlische leger. "Ik heb daar nooit enige aanwezigheid van Hamas vastgesteld. Daar is zelfs geen plaats voor want in elke hoek liggen er kinderen en zwaargewonden, volledig verbrand en met geamputeerde ledematen. Iedereen moet gewoon op de grond liggen."
Tegen de familie zeggen dat we niks meer kunnen doen, dat blijft moeilijk
Het stijgende aantal doden en gewonden leidt tot een overrompeling van de ziekenhuizen over de hele Gazastrook. "Na een aanval komen er vaak 20 à 30 slachtoffers tegelijk binnen. Hun ledematen zijn volledig afgerukt of verbrijzeld door granaatscherven. Ik heb kinderen van 8 jaar oud gezien waarvan de hersenen uit de schedel hingen. Het moeilijkste blijft om aan de familie te zeggen dat we eigenlijk niets meer kunnen doen, terwijl ze alle hoop op je hebben gesteld."
Sinds zijn terugkeer in België heeft Thomas moeite met zijn nachtrust. "In Gaza val je gewoon in slaap, omdat je zo uitgeput bent. Hier in België is slapen moeilijker: er gaat zoveel door je hoofd. Alles wat je daar ziet, dat zijn beelden die je moeilijk kan vergeten."
