Verrassende fusie, leegstand in de stad en mogelijke extra schuldenberg voor Borgloon: hierover gaan de verkiezingen in fusiestad Tongeren

Tongeren.nu, een lijst van liberalen en CD&V in Tongeren, vormt samen met Vooruit de meerderheid in Tongeren. Patrick Dewael (Tongeren.nu) is burgemeester. N-VA, Groen en twee onafhankelijke raadsleden vormen de oppositie. Er zetelen 31 raadsleden in de Tongerse gemeenteraad. Tongeren.nu heeft 14 zetels, Vooruit 9, N-VA 4, en Vlaams Belang en Groen elk 2.

De huidige meerderheid in Borgloon wordt gevormd door Open VLD-Stroop en Vooruit. Burgemeester is Jo Feytons van Open VLD-Stroop. Oppositiepartijen zijn CD&V en N-VA. Er zijn in Borgloon 21 gemeenteraadsleden. Open VLD-Stroop is nipt de grootste met 9 zetels, Vooruit heeft er 8, en N-VA en CD&V hebben er elk 2.

Zowel in Tongeren als in Borgloon zijn er enkele mooie restauraties afgerond, of bijna afgerond. In Borgloon gaat het dan om de Sint-Odulphuskerk, die nu multifunctioneel kan worden gebruikt. En de Graethem- en Gasthuiskapel zijn omgevormd tot belevingscentrum Graaf. 

In Tongeren is de toren van de basiliek toeristisch ontsloten en is het stadhuis gerestaureerd.

Borgloon heeft ook al heel wat kerken een nieuwe functie gegeven: zo is de kerk van Bommershoven onlangs een erfgoeddepot geworden en de kerk van Kerniel is onlangs geopend als ontmoetingscentrum. 

Er is ook op verschillende plekken in Borgloon geïnvesteerd in bufferbekkens en wachtbekkens, om wateroverlast tegen te gaan. "Daardoor hebben we bij de hevige regenval van mei en juni geen wateroverlast gehad", zegt burgemeester Feytons.

Het Stationsplein in Borgloon, aan de Stroopfabriek, is helemaal heraangelegd en wordt ook de toegangspoort naar het Fruitspoor. Dat is een fietsproject doorheen Haspengouw dat nog volop ontwikkeld wordt. 

In Tongeren is ook ingezet op extra werkgelegenheid, door de uitbreiding van het industrieterrein Tongeren-Oost. Dat is 50 hectare groter geworden. Tongeren kreeg ook een skeelerpiste en de bibliotheek is vernieuwd.

De leegstand in de Tongerse handelskern is en blijft een zorgenkind. Het stadsbestuur heeft in het verleden verschillende initiatieven genomen om de handelskern nieuw leven in te blazen, maar lijkt nu tot de conclusie te zijn gekomen dat dat niet lukt, en dat niet alle commerciële panden als winkel verhuurd geraken. 

Sommige panden mogen daarom tot woning worden omgevormd. En in de Julianusshopping heeft de stad een winkelpand gekocht, zodat daar een huisartsenpraktijk kan komen.  Een aantal leegstaande panden wordt afgebroken en tot groene long omgevormd.

Die leegstand in Tongeren is ook een doorn in het oog bij de N-VA oppositie. De partij vindt dat de shopping T-forum een te grote concurrent is voor de winkels in het centrum en is ook geen voorstander van de individuele verkoop van handelspanden.

De woningprijzen in Tongeren zijn relatief betaalbaar. Maar de panden die te koop staan, bevinden zich vaak in een erbarmelijke staat omdat ze lang hebben leeg gestaan. Dit probleem heeft Tongeren zelf in de hand gewerkt door 10 jaar lang geen leegstandsbelasting te heffen, vindt N-VA.  

Het Agentschap Wegen en Verkeer is in Tongeren ook volop bezig met de voorbereiding van een omleidingsweg. Daarvoor zijn dit en vorig jaar een antiekzaak en enkele woningen afgebroken in de Jaminéstraat. Die omleidingsweg moet zwaar verkeer uit het centrum van Tongeren houden.

Ook het fietspadenbeleid staat ook nog niet op punt in Tongeren, vinden zowel Groen als N-VA. De stad heeft op een aantal plaatsen gevaarlijke fietspaden, of zelfs helemaal geen.

In Borgloon is de restauratie van klooster Nieuwland niet gerealiseerd. Volgens burgemeester Jo Feytons heeft de oorlog in Oekraïne het stadsbestuur daarin parten gespeeld, want er zijn een tijdlang Oekraïense vluchtelingen gehuisvest. Maar het was toch vooral een financieel probleem. De restauratie is namelijk geraamd op 7,5 miljoen euro en de stad kreeg maar 1 miljoen euro aan subsidies van Vlaanderen.

De oppositie in Borgloon, zowel CD&V als N-VA, wijzen er op dat er nood is aan een toekomstvisie voor klooster Nieuwland. Volgens N-VA had de stad het klooster nooit mogen kopen, omdat er nog niet was nagedacht over een nieuwe invulling. En ook nu is nog altijd niet duidelijk wat er precies gaat komen. "Dit is een project voor Lonenaren", vult Marilou Vanmuysen van CD&V aan. "Het is duidelijk dat hier niet meer over is nagedacht, sinds de fusie beklonken was", besluit ze. 

Nieuwe gebouwen voor de Chiro van Hoepertingen en de KLJ van Jesseren zijn ook niet gerealiseerd.  "Deze verenigingen zijn heel sterk gegroeid en ze hebben meer ruimte nodig", erkent burgemeester Feytons. " KLJ heeft tijdelijk containers gekregen, maar we moeten er eerlijk in zijn dat dat niet goed is. De Chiro zit dan weer in een heel oud gebouw."

In Borgloon is er recent nog aan het licht gekomen dat de stad een financiële kater van ruim 2 miljoen euro boven het hoofd hangt. Dat heeft te maken met achterstallige btw na de restauratie van de stroopfabriek. "De schuld per inwoner bedraagt in Borgloon nu al 1.700 euro, zegt Wim Lambrechts van N-VA. "Als de stad geen gelijk krijgt van FOD Financiën, zal die schuld boven de 2.000 euro stijgen."

Dat spreekt huidig schepen van Financiën Eric Awouters (Open VLD-STROOP) tegen. "Eind 2023 hadden we in Borgloon een schuld van 1.586 euro per inwoner. Als blijkt dat we de achterstallige btw toch moeten betalen, zal dat sowieso minder dan 200 euro extra schuld per inwoner zijn. Dat weet je als je even rekent, want we hebben slechts 11.600 inwoners. Op het einde van dit jaar zal de schuld bovendien al dalen. Omdat we in 2024 geen nieuwe leningen zijn aangegaan, zal er per inwoner 130 euro minder schuld zijn."

De fusie Tongeren-Borgloon is zeker de meest opmerkelijke en minst verwachte van de Limburgse fusies. Zowel in Borgloon als in Tongeren kwam er heel wat protest tegen. Die protestbeweging is intussen de partij Burgers eerst geworden. Thijs Posen: "De afgelopen legislatuur was rampzalig vanwege de fusie, een van de ergste gebeurtenissen van de geschiedenis van Tongeren, de geschiedenis is hertekend vanaf nu."

"Het huidige bestuur staat te ver van de burger en voert op allerlei vlakken een afbraakbeleid", vindt Posen. Hij heeft het dan onder meer over de verkoop van de Eburonenhal en de plannen om de tribune op de Motten af te breken.  

Burgemeester van Borgloon Jo Feytons verwacht niet dat zijn partij klappen gaat krijgen door de fusie. Ook Patrick Dewael verwacht niet daarop afgerekend te worden. Vraag is natuurlijk of het beide burgemeesters parten gaat spelen dat ze van Open VLD zijn. Zal de neergang van die partij op nationaal niveau ook bij de gemeenteraadsverkiezingen doorgetrokken worden? Maar zij komen in de nieuwe fusiestad wel op met de kartellijst Tongeren-Borgloon.nu, samen met CD&V. 

Patrick Dewael heeft de nationale politiek vaarwel gezegd, en zet ook op gemeentelijk vlak een stap terug. Hij is geen lijsttrekker meer, maar lijstduwer op de kartellijst Tongeren-Borgloon.nu. Huidig burgemeester van Borgloon Jo Feytons trekt die lijst en is dus kandidaat-burgemeester voor de nieuwe fusiestad Tongeren-Borgloon. Maar dit is dus een kartellijst, van Open VLD en CD&V. Tweede op de lijst is Tongers CD&V kopstuk An Christiaens, en zij zou ook wel veel stemmen kunnen halen.

Patrick Leenders gaat de N-VA-lijst trekken en Johnny Vrancken die van Vooruit. Groen Tongeren-Borgloon komt op met een onvolledige lijst, met Ruben Stassen als lijsttrekker.

Kan Tijs Posen zijn positie als gezicht van de protestbeweging Burgers Eerst tegen de fusie verzilveren en als nieuwkomer zijn stem drukken op het toekomstig beleid? En hoe doe je dat, beleid voeren in een fusiestad die je eigenlijk niet wilde?