De start van het Europees kampioenschap voetbal luidt het begin van de sportzomer in. Naast sporteuforie, leeft in sommige bedrijven de vrees dat sommige werknemers niet zullen opdagen daags na een wedstrijd, of zich niet zullen houden aan bedrijfsafspraken. "Wanneer pleeg ik frauduleus ziekteverzuim, mag ik naar sport kijken op het werk en wat met alcohol tijdens de werkuren?" VRT NWS vraagt het aan drie experten.
Mag ik naar een sportwedstrijd kijken tijdens de werkuren?
Slecht nieuws voor wie geen seconde van de wedstrijden van de Rode Duivels wil missen. "Naar een sportwedstrijd kijken tijdens de werkuren? Strikt juridisch mag het niet", zegt Geert Polspoel, juridisch expert bij Acerta.
"Er wordt verwacht dat je aan het werk bent. Daarvoor heb je als werknemer een arbeidscontract ondertekend. En als je een sportwedstrijd bekijkt, word je niet geacht je job naar behoren te kunnen uitoefenen."
"De werkgever is dan in de positie om de werknemer op haar of zijn gedrag aan te spreken, of er een waarschuwing rond te formuleren. Toch hangt veel af van wat de werkgever zelf toelaatbaar vindt. Die kan daar zo streng of zo soepel mee omgaan als hij/zij zelf wil. Of bijvoorbeeld voorstellen om samen naar een belangrijke match te kijken."
Mag mijn werkgever mijn online surfgedrag controleren?
Mag een werkgever monitoren welke werknemers stiekem naar sportwedstrijden kijken tijdens de werkuren? "Een delicater thema", volgens Polspoel.
Werkgevers moeten rekening houden met de privacy van de werknemer
Geert Polspoel, juridisch expert Acerta
"Je werkgever mag het surfgedrag van werknemers in essentie controleren, maar moet daarbij rekening houden met het recht op privacy van de werknemer. Werknemers moeten op de hoogte worden gebracht van de mogelijkheid dat er zal worden gecontroleerd, en daarover moeten duidelijke afspraken zijn gemaakt: wat wordt er gemonitord en waarom?"
"Daarnaast moet monitoring in eerste instantie anoniem gebeuren. Een werkgever mag enkel globale controles uitvoeren, bijvoorbeeld: hoeveel uur wordt de website van Sporza bezocht, en door hoeveel werknemers. Pas in een volgende stap kan worden bekeken om welke werknemers het precies gaat, na een expliciete waarschuwing dat er zal worden gecontroleerd."
Maar dat ligt anders wanneer iemand mee kan kijken op je scherm en kan ziet dat je al urenlang live voetbal volgt. "Bijvoorbeeld in een open landschapsbureau. Dan kan de werkgever ingrijpen."
Mag ik alcohol drinken op de werkvloer?
Wil je een glaasje alcohol drinken op de dag van een belangrijke match? Alcohol drinken op het werk is op zich niet bij wet verboden. De wetgeving rond veiligheid op het werk stelt wel dat het werk te allen tijde veilig moet kunnen worden uitgevoerd. "Je alcoholgebruik mag er dus niet voor zorgen dat je je eigen veiligheid, of de veiligheid van collega's in het gedrang brengt", zegt Heidi Henkens, preventieadviseur bij Mensura.
Je mag de veiligheid van jezelf en anderen niet in het gedrang brengen
Heidi Henkens, preventieadviseur Mensura
Maar voor je naar de bubbels grijpt, check je toch best even het beleid van het bedrijf waarvoor je werkt. "Elk bedrijf is verplicht om een drugs- en alcoholverklaring op te stellen", zegt juridisch expert Geert Polspoel. "Sommige bedrijven hanteren een nultolerantie, terwijl het bij andere bedrijven de gewoonte is om klanten te ontvangen met een lunch en een glas wijn. Dan wordt alcohol meer gedoogd."
"Als je je niet houdt aan dat intern beleid, is een werkgever gerechtigd om maatregelen te treffen. Gaande van een waarschuwing tot een sanctie of ontslag: de maat van de sanctie moet zijn neergeschreven in de drugs- en alcoholverklaring."
Kan een werkgever iemand verplichten een alcoholtest te doen?
Kort gezegd: nee, dat kan niet.
"Zo'n test is zeer moeilijk te realiseren", zegt Polspoel. "Een onderneming kan in zijn alcohol- en drugsbeleid omschrijven waar en wanneer zo'n test aangewezen is. Maar als die situatie zich voordoet, heb je nog altijd de medewerking van de werknemer nodig. Die kan de test dus weigeren"
Maar er zijn alternatieven, weet Heidi Henkens. "Een getuigenis is juridisch gezien evenveel waard als zo'n test. Wanneer iemand niet meer op zijn of haar benen kan staan en naar alcohol ruikt, weet je al genoeg. Maar één getuige is géén getuige. Er zijn minstens twee getuigenissen nodig over hetzelfde incident. Bijvoorbeeld van een leidinggevende en een vakbond."
Samen voetbal kijken met een glaasje: hoe hou ik het veilig als werkgever?
Deze zomer zullen heel wat collega's blijven plakken op het werk om samen te kijken naar een belangrijke sportmatch. "Maar werkgevers beseffen niet altijd dat dit wordt beschouwd als een arbeidsgerelateerde activiteit", zegt Heidi Henkens, preventieadviseur bij Mensura.
"De rechtspraak is daarover niet helemaal eenduidig, maar meestal word je als bedrijf verantwoordelijk geacht. Werknemers kunnen zich gedwongen voelen om mee te gaan naar zo'n after work-event. Als er een ongeval gebeurt, kan dat worden beschouwd als een arbeidsongeval." Henkens raadt leidinggevenden daarom aan om vooraf te zorgen voor duidelijke richtlijnen. "Maak duidelijk dat het niet de bedoeling is om in de alcohol te vliegen, en zorg voor veilig vervoer naar huis."
Alcohol op de werkvloer wordt nog té vaak gedoogd
Heidi Henkens, preventieadviseur Mensura
Bovendien is de preventieadviseur kritisch voor de evidentie rond ons alcoholgebruik. "Alcohol op de werkvloer wordt nog veel te vaak gedoogd. Ik pleit ervoor om onze consumptie kritisch te bekijken. Is alcohol altijd nodig om ons te amuseren? Aan alle werkgevers: kies misschien eens voor een gratis mocktail in plaats van een pintje. En stel je toch alcohol ter beschikking, zorg dan ook voor een hapje te eten."
Mag ik thuisblijven met een kater na een EK-match?
Stel, je bent te zwaar doorgezakt na een match. Mag je de volgende dag zomaar thuisblijven van het werk? "In kleine ondernemingen heb je altijd een attest van de huisarts nodig bij een dag afwezigheid", zegt Liesbeth Roelandt, verzuimexpert bij Mensura.
Die drie ziektedagen zonder attest zijn niet bedoeld voor katerdagen
Liesbeth Roelandt, verzuimexpert Mensura
"In grote ondernemingen met meer dan 50 werknemers mag je tot drie keer per jaar één dag ziek zijn zonder attest. Dit zijn geen extra verlofdagen, ze zijn dus niet bedoeld voor katerdagen. Maar wanneer je wettelijk in orde bent kan de werkgever in principe weinig doen, behalve de controlearts sturen om na te gaan of de werknemer echt ziek is."
Mag ik als werkgever een controlearts sturen bij vermoeden van frauduleus ziekteverzuim?
Maar wat als je als werkgever vermoedt dat een werknemer zich onterecht ziek meldt na een belangrijke match? Dan is er sprake van 'frauduleus ziekteverzuim'. "Een werkgever heeft de mogelijkheid om een controlearts te sturen, om na te gaan of de werknemer echt ziek is", zegt Geert Polspoel. "Als de controlearts van mening is dat de werknemer wel in staat is om te werken, is de werkgever niet verplicht om het loon door te betalen tijdens de ziekte."
"Maar in geval van kortverzuim - 1 of 2 dagen afwezig - haalt dat in praktijk niet veel uit", zegt Liesbeth Roelandt. "De werknemer gaat daardoor niet sneller terug aan het werk gaan. De werkgever stuurt daarmee enkel een zeer duidelijk, maar zeer streng signaal. Wij zijn eerder voorstander van sensibilisering over de nadelige impact van ziekteverzuim, en een goede relatie tussen werknemer en leidinggevende om onrechtmatige afwezigheid te voorkomen."
Mag ik de ochtend na een match wat later starten?
Mag je dan wat later starten als werknemer, als het laat is geworden de avond voordien? "Dat hangt af van de manier waarop een onderneming de uurroosters organiseert", zegt Polspoel. "Veel bedrijven werken met glijdende uren, waarbij werknemers kunnen kiezen wanneer hun werkdag begint en eindigt. Dan kan dat perfect."
"Maar heb je een vast uurrooster, dan betekent starten om 8 uur ook effectief starten om 8 uur. Eventueel kan je dan met je leidinggevende bekijken of je recht hebt op inhaalrust: overuren die je de afgelopen tijd hebt gewerkt, kan je dan inzetten om wat later te starten."
Mag ik in supportersoutfit naar het werk komen?
Liggen je voetbaltruitje en driekleur-petje al klaar? Check dan eerst even de dresscode van het bedrijf waarvoor je werkt. "Veel hangt natuurlijk af van de cultuur van de onderneming", zegt juridisch expert Geert Polspoel.
"Is er sprake van een verplicht uniform of veiligheidskledij? Hoeveel contact is er met klanten of derden buiten het bedrijf? Een dresscode moet worden opgenomen in het arbeidsreglement. Als je je daar niet aan houdt, riskeer je sancties."
Wat dan met thuiswerk? "Dat is vrijer, in veel gevallen. Maar veel hangt af van de activiteiten van de werknemer. Als je in contact komt met klanten via videocalls, blijft de dresscode evengoed van toepassing als je in beeld bent." Een driekleur-onderbroek dan maar?
Mag ik een weddenschap houden op de werkvloer?
Samen met collega's pronostieken bijhouden over de volgende EK-kampioen? Opgelet, want dat mag niet zomaar. "Hier zijn richtlijnen voor geformuleerd door de kansspelcommissie", vertelt Polspoel. "Eigenlijk mag je weddenschappen enkel organiseren met een vergunning, maar na het WK in Brazilië is er een tolerantie ingebouwd voor kleinschalige initiatieven."
Toch enkele tips voor de liefhebbers: "Als collega's onderling pronostiekjes maken, koppel daar dan geen te grote inzet aan, zorg ervoor dat er geen commercieel motief is, gebruik geen illegale websites, en laat geen minderjarigen meedoen."
