Na rampzalige verkiezingsuitslag: Komen Limburgse kartels met Open VLD in gevaar in oktober?

Limburgs lijsttrekker voor het federaal parlement, Steven Coenegrachts, was duidelijk in een eerste reactie na de verkiezingsuitslag: "Het resultaat is absoluut pijnlijk voor ons. Als je geen 10 procent hebt, weeg je onvoldoende in een regering en moet je kiezen voor de oppositie." Maar wat betekent dat resultaat en die nieuwe rol voor de gemeentebesturen in Limburg? De partij levert in de provincie 9 burgemeesters. 

Laten we beginnen met de hoofdvogel: Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters. Alles bij elkaar geteld haalt ze 10.825 voorkeurstemmen. Dat is meer dan een halvering ten opzichte van 2019. In haar thuisbasis Dilsen-Stokkem loopt dat aantal terug van 4.720 tot 1.727. Tijdens haar ambt als minister is ze titelvoerend burgemeester. Ze wordt tot nu toe vervangen door Sofie Vandeweerd. 

Peeters zelf is sinds verkiezingszondag niet bereikbaar voor commentaar. "We gaan samenzitten met het lokale partij- en fractiebestuur", laat Vandeweerd weten. "We komen al 24 jaar op als Open VLD Dilsen-Stokkem. In juli wordt duidelijk hoe we het in oktober zullen aanpakken. Het is nog te vroeg om te spreken over coalities. Men spreekt van een snelle regeringsvorming. Het kan dus dat Lydia het binnen enkele weken van me overneemt." Op kritiek uit de eigen rangen die Peeters aan de kant willen schuiven, reageert Vandeweerd kordaat: "We zijn één team en één ploeg. Het is jammer dat onze eigen mensen ons voor het blok zetten."

Ook in Tongeren en Borgloon bekijkt men de situatie nog. Burgemeesters Patrick Dewael en Jo Feytons hadden gisteren al een eerste overleg, maar laten weten dat de lokale afdelingen er nog niet uit zijn. Zowel federaal als Vlaams moest Open VLD in Tongeren 6 procentpunt inleveren. In Borgloon lagen die verliezen op respectievelijk 7,5 en 8,8 procentpunten. 

De verliezen lagen het hoogst in Hechtel-Eksel dat met de HE-Lijst Burgemeester verbonden is aan Open VLD en een volledig liberaal schepencollege heeft. Federaal gaat de partij er meer dan 20 procentpunt op achteruit. Op Vlaams niveau bedraagt die terugloop 17,2 procentpunt. 

"Die terugval valt te verklaren door de afwezigheid van lokale gezichten", legt burgemeester Jan Dalemans uit. "De voorbije verkiezingen stond eerste schepen Nele Lijnen op de kamerlijst en ik op de Vlaamse lijst. Afgelopen zondag stond er niemand uit de gemeente op de lijst. Dan stemmen er minder mensen voor je partij."

Dalemans denkt dat de uitslag van zondag geen impact zal hebben in oktober. "Het resultaat was niet goed, maar het zijn 2 verschillende verkiezingen. Nationaal stemmen mensen vaker op partijen. Lokaal kiezen ze vaker voor personen. Verschillende mensen hebben me al gezegd dat ik op hun stem kan rekenen. Mensen zien wat we de voorbije 12 jaar hebben gerealiseerd. We kiezen hier ook volledig autonoom ons verkiezingsprogramma."

Ook in Hasselt staat de gemeenschappelijke lijst van N-VA en Open VLD niet op de helling. "In Limburg zullen we bekijken wat de oorzaak is. We zullen iedereen motiveren om wel een goed resultaat neer te zetten in oktober", aldus schepen Laurence Libert. "Ook hier in Hasselt willen we ervoor gaan. In oktober gaat het meer om personen en lokale verwezenlijkingen. Met ons kartel bieden we 43 goede kandidaten aan die zich hard hebben ingezet."

De reactie vanuit N-VA stelt ook gerust. "Wij houden ons aan gemaakte afspraken. Er is niets aan de hand. Gemeenteraadsverkiezingen zijn totaal anders. We willen ons beleid verderzetten", klinkt het daar. 

VRT NWS heeft ook geprobeerd om Johny De Raeve, burgemeester van Zonhoven, te bereiken. Ook daar bestaat het volledige schepencollege uit liberalen. De Raeve was niet bereikbaar voor commentaar. Johan Tollenaere, burgemeester in Maaseik, laat in een korte reactie weten dat hij zelf niet heeft deelgenomen aan de verkiezingen en dat hij daar niets over te melden heeft. 

Met Igor Philtjens levert de partij momenteel ook 1 van de 4 Limburgse gedeputeerden. Zijn bevoegdheden omvatten onder meer toerisme en erfgoed, logistieke diensten zoals ICT en patrimonium en het Provinciaal Domein Bokrijk. Philtjens was afgelopen zondag lijstduwer voor de Vlaamse lijst. Hij kreeg  5.443 voorkeurstemmen. 

"Met die persoonlijke resultaten ben ik niet bezig", reageert Philtjens. "Ik stond op de lijst om te helpen. Het is niet mijn mandaat. Als groep hebben we het beste van onszelf gegeven. Als de wind tegen zit, krijgt iedereen klappen. De kiezer heeft altijd gelijk. Van Oostende tot in Limburg was het niet goed." 

Volgens de website van Open VLD  zet de gedeputeerde in op toegankelijke gezondheidszorg en een sterke vrijetijdseconomie om Limburg meer op de kaart te zetten. "We hebben als partij steeds hard gewerkt en altijd vanuit de vraag wat goed is voor de Limburger. Dat is wat ik in de toekomst wil blijven doen."

"Toerisme en vrijetijdseconomie zijn goed voor ons", gaat hij verder. "Wat goed is voor Limburg, lokt morgen meer mensen naar onze provincie. Op 12 jaar tijd is het aantal overnachtingen met 1 miljoen gestegen. Tegelijkertijd bewaken we altijd een evenwicht tussen de ontspanning voor bezoekers en jobs voor Limburgers. Na zorg en bouw is het een belangrijke werkgever."

Philtjens wil een meerwaarde zijn voor Limburg. "Dat kan het best in de provincieraad. De nieuwe Vlaamse regering moet beslissen of die blijft bestaan. Mocht die verdwijnen, zou dat geen goed nieuws zijn voor Limburg. Er zijn al bevoegdheden verdwenen en dat voel je in onze provincie bijvoorbeeld op het vlak van cultuur. Ik wil de resultaten van onze ploeg etaleren in de hoop dat mensen stemmen voor mensen zoals wij die duidelijk voor Limburg kiezen."