Was ontwerper Christian Dior een mama's-kindje? Expo M&Others verkent de relatie tussen mode en moederschap

De expo M&Others staat stil bij het moederschap in al haar facetten. Het Modemuseum in Hasselt is daarmee een pionier: het zou de eerste mode-expo zijn die volledig in het teken staat van moeders. Dat was nodig, want volgens curator Eve Dumoen gaan moederschap en mode hand in hand. Enkele moeders hebben stevig hun stempel gedrukt op bekende modehuizen zoals Dior, Yves Saint Laurent, Lanvin en Jean-Paul Gaultier.

De Franse mode-ontwerper Christian Dior streefde in al zijn collecties het slanke schoonheidsideaal van zijn moeder na. Op zijn bureau stond een afbeelding van zijn moeder Madeleine Dior, die met haar zandloperfiguur het mode-ideaal van de Belle Epoque verpersoonlijkte.

Dior kreeg heel wat kritiek over zijn luxueuze damesmode waarbij een slanke taille centraal stond, maar voor de couturier waren zijn collecties een ode aan de moeder die hij zo graag zag.

Jean-Paul Gaultier baseerde zich dan weer op de korsetten van zijn grootmoeder, mémé Marie. Hij maakte de korsetten na in papier. De puntige vormen die dat opleverde aan de borsten, zouden later typisch worden voor zijn iconische silhouetten. 

Yves Saint Laurent werd omringd door modieuze vrouwen: zijn moeder, grootmoeder, tante en zijn jongere zussen. Zijn moeder introduceerde hem in de modewereld en kocht samen met hem modemagazines zoals 'Vogue' en 'Paris Match'. Uit die magazines knipte hij kledingcollecties voor zijn fictieve modehuis. De mannequinpopjes die hij heeft gemaakt, zijn te zien in de expo.

Ook hedendaagse ontwerpers vinden hun inspiratie bij hun moeder. Al op 7-jarige leeftijd maakte de Franse ontwerper Simon Porte Jacquemus een rok van linnen gordijnen voor zijn moeder. Het verlies van zijn moeder op 18-jarige leeftijd heeft een enorme invloed gehad op zijn werk. "Zelfs als het niet over haar gaat, gaat het over haar," zei Jacquemus zelf over haar.

Met de Collectie '1997' (herfst-winter 2020-21) verwijst hij naar het jaar waarin hij de linnen rok heeft gemaakt en de collectie Valérie uit 2016 werd vernoemd naar zijn moeder. Daarin waren kledingstukken te zien waarvan hij dacht dat zijn moeder ze zou dragen. 

Bij Jeanne Lanvin, de oprichtster van het oudste Parijse modehuis dat nog steeds actief is, vormde haar eigen moederschap een bron van inspiratie. Wanneer ze op haar 30e haar eerste en enige kind krijgt, voelt ze zich herboren als ontwerper. Omdat ze de bestaande kinderkleding niet mooi vond, opende ze een kinderkledingswinkel die volledig draaide rond haar dochter. 

De invloed van het moederschap op zowel het creatieve proces als de carrière van een ontwerper is enorm. Toch was daar tot nu toe weinig aandacht voor. Daar hoopt het Modemuseum in de expo en de bijhorende publicatie verandering in te brengen.

Openhartige getuigenissen van ontwerpers en bekendheden zoals Ann Demeulemeester, Hannelore Knuts, Leen Dendievel en Elodie Ouédraogo komen aan bod. "Er rust zeker een taboe op zwanger- en moederschap in de modesector", getuigt Meryll Rogge in de expo. "Je wordt verondersteld je werk altijd te laten primeren op je leven."   

Een andere moeder die een bron van inspiratie is in de modewereld is 'modemoeder' Madeleine Vionnet. De Franse ontwerpster staat bekend als de bevrijder van het vrouwenlichaam. Ze heeft als echte feministe zwangerschapsverlof gegeven aan haar werknemers en ze heeft ook kinderopvang voorzien. Een indrukwekkende installatie maakt duidelijk hoe Vionnet als modemoeder een grote inspiratiebron was voor zowel tijdgenoten en als latere ontwerpers.

Zoals de aanwezigheid van Vionnet aantoont: in de expo is er aandacht voor het begrip moeder in de meest brede betekenis. De Zuid-Afrikaanse ontwerper Thebe Magugu, wiens werk uitgebreid aan bod komt in de expo, legt uit hoe moederschap niet alleen individueel kan worden opgevat. “Mijn moeder was mijn moeder, de moeder van mijn buurkinderen, maar ook van het kind verderop in de straat.”

Om de verschillende invullingen van het moederschap te belichten, werkt het modemuseum samen met het Brussels ballroomcollectief ‘For all queens!’. Een installatie die inspeelt op verschillende zintuigen plaatst het Sub-Saharaans perspectief tegenover een westerse opvatting van moederschap en heeft aandacht voor de 'other mothers' zoals grootmoeders, zussen en tantes in zwarte gemeenschappen.