Waarom PVDA zo goed scoort in Antwerpen: Gaza, malaise bij de concurrentie én overal aanwezig, ook op TikTok

"Of de sterke PVDA in Antwerpen een verrassing is? Neen, we zien hen elke dag op straat, op de markten en ze luisteren naar onze problemen." Bij de Marokkaanse bakker in Borgerhout schrikken ze allesbehalve van de sterke score van de PVDA. De uiterst linkse partij is in de stad Antwerpen de tweede partij na de N-VA, en haalde beduidend meer stemmen dan Vlaams Belang.  Hoe kunnen we dit succes verklaren?

"Op het vlak van inhoud, mensen en kanalen scoren ze duidelijk beter dan veel andere partijen in Antwerpen," zegt politicoloog Peter Van Aelst (UAntwerpen). "Dit is een werk van jaren. De PVDA is ook buiten de campagne heel aanwezig in de Antwerpse wijken en buurten."

"De partij hamert al jaren op dezelfde thema's. Denk aan gezondheid met Geneeskunde voor het Volk. Ze voert al jaren acties rond loodvergiftiging bij Umicore. Dat maakt hen geloofwaardig. Dat geldt ook in de discussies rond eerlijke lonen of politieke graaicultuur. De PVDA-verkozenen staan een deel van hun loon af aan de partij. Ze doen zelf waar ze voor pleiten."

De partij profileert zich ook op thema's die leven bij Antwerpse kiezers met een migratie- of islamitische achtergrond. "De PVDA is al jaren tegen een hoofddoekenverbod en tegen een verbod op onverdoofd slachten. Recent is daar de oorlog in Gaza bijgekomen. De PVDA kiest onvoorwaardelijk de kant van Palestina, iets wat bij veel Antwerpse kiezers erg goed valt", aldus Van Aelst.

De Antwerpse politicoloog stipt ook een tactische koerswijziging aan bij deze verkiezingen. "Indertijd liep PVDA mee op kop in de klimaatmarsen. Maar dat thema laten ze nu los. Als het erop aankomt kiezen ze duidelijk voor de portemonnee van de mensen. Betaalbaarheid boven grote ideologie."

Van Aelst wijst ook op de bekendheid van de Antwerpse lijsttrekkers. "Peter Mertens en Jos D'Haese wonen allebei in de stad. Dat helpt om stemmen te halen. De ene heeft een rustig imago, de andere is de strijdvaardige jonge hond. Jos D'Haese weet ook een publiek te bespelen als echte debater."

Bovendien is D'Haese een atypisch politicus volgens Van Aelst. "Hij is gigantisch populair zoals ook zijn 66.000 voorkeurstemmen bewijzen. Maar niet dankzij de klassieke media, wel door TikTok. Uit onze onderzoeken bij jongeren komt telkens naar voren dat Jos D'Haese één van de weinige politici is die ze wél kennen. Hij spreekt hen rechtstreeks aan via de sociale mediakanalen."

De PVDA kan in Antwerpen ook campagne voeren als bestuurspartij. "Een enorm voordeel", zegt Van Aelst. De PVDA bestuurt het district Borgerhout in coalitie met Groen en Vooruit. "Dat maakt van hen een geloofwaardig alternatief. Linkse stemmers in Vlaanderen denken misschien dat een stem voor De PVDA nutteloos is. In Antwerpen kan de partij aantonen dat ze wél verantwoordelijkheid kan opnemen", aldus Van Aelst.

"Bovendien is die bestuurservaring een troef die Vlaams Belang niet kan uitspelen en de PVDA wel." Het is dan ook geen toeval dat Borgerhouts districtsschepen Ben Van Duppen in oktober de Antwerpse PVDA-lijst zal trekken en Bart De Wever wil uitdagen.

In Antwerpen heeft de PVDA ook geprofiteerd van de relatieve zwakte van de andere linkse partijen. "Vooruit en Groen hangen in de stad een beetje in de touwen", zegt Van Aelst. "Ooit was er het sterke progressieve blok rond burgemeester Patrick Janssens (sp.a, het huidige Vooruit). Nadien heeft Groen die leidende linkse rol overgenomen, maar ook dat is weggedeemsterd. De PVDA springt in dat gat."

Vooruit is ondanks de goede nationale scores al een tijdje stuurloos in de Scheldestad. Schepen Jinnih Beels kondigde aan te stoppen met stedelijke politiek. Schepen Tom Meeuws stapte zelf op omdat hij naar eigen zeggen te weinig socialistische accenten kon leggen in het centrumrechts bestuur. Een gevoel dat veel klassieke Vooruit-stemmers in Antwerpen delen.

Groen kampt met dezelfde Antwerpse anonimiteit. Voormalig voorzitter Meyrem Almaci verliet de gemeenteraad voor haar parlementair werk. Wouter Van Besien ging voor een bank werken, en de aangekondigde nieuwe sterke man, Imade Annouri besloot intussen ook al om de politiek te verlaten. Nieuwe kopman Bogdan Vanden Berghe en dossiervreters als Ilse van Dienderen en Niel Staes blijven bij het grote publiek eerder onbekend.

Zegt dit goede resultaat al iets over de nakende gemeenteraadsverkiezingen in oktober? De PVDA zelf droomt al luidop van een linkse coalitie met Groen en Vooruit in Antwerpen als alternatief voor 12 jaar onder Bart De Wever (N-VA).

"Alles lijkt erop te wijzen dat PVDA zich in Antwerpen het sterkst kan profileren als het alternatief voor het beleid van de afgelopen jaren. Zeker als Vooruit ook in Vlaanderen of federaal met N-VA in zee gaat", zegt politoloog Van Aelst. "Als zij erin slagen om mensen op de lijst te krijgen die in hun buurt of bij hun achterban populair zijn, dan kan het erg spannend worden", besluit Van Aelst.