Journalist Tim Hofman onderzoekt wat minder angst kan betekenen, niet alleen voor onszelf maar ook voor de samenleving. Satan, Lucifer, Mefisto: professor Danny Praet schrijft over de vele gedaantes die de duivel aannam in de geschiedenis. Verscheidene buitenlandse uitgeverijen aasden op de debuutroman van Yael van der Wouden, waarin ze taboes over de Holocaust aankaart. Jan Vanriet maakt zijn trilogie af met een verhaal over een kunstenaar, ingehaald door de tijd. De verkiezingen zijn voorbij, de stemmen geteld. Welke aanbevelingen heeft expert leiderschap Koen Marichal voor winnaars en verliezers? Dit zijn de boeken die VRT NWS deze week tipt.
De boeken van de week: de geschiedenis van de duivel, een pleidooi voor minder angst en een felbegeerde debuutroman
Myriam Blieck
Gepubliceerd:
In zijn boek 'Goede moed' (uitgeverij J.M. Meulenhoff) onderzoekt de Nederlandse tv- en opiniemaker Tim Hofman de angsten die onszelf én tegelijk onze samenleving stevig in de weg zitten. Hofman is bekend van het spraakmakende programma BOOS en bracht ook de misstanden bij 'The Voice of Holland' naar buiten.
Laat angst niet te veel je blik vertroebelen
Tim Hofman
Hofman wil ingaan tegen het angstige beeld dat we van elkaar hebben, tegen het cynisme dat momenteel heftig woedt in Europa, tegen het pessimistische wereldbeeld. "Als je dit boek leest, kan je - door de feiten - een iets meer opgetogener blik krijgen en zelfs wel de zin om daarmee aan het werk te gaan", vertelt hij op Radio 1. Angst belemmert een fundamentele kijk op een probleem en staat oplossingen in de weg. "Meer moed zou ons goed staan. Mijn pleidooi is een appel te doen op het zelfvertrouwen van de lezer."
Angst is ook deel geweest van zijn leven. Zelf kreeg Hofman, ex-hypochonder, meer zelfvertrouwen door dingen te doen. "Het maakt je een weerbaarder en moediger mens". Hij benadrukt dat het geen zelfhulpboek is maar "een maatschappelijke beschouwing met een persoonlijke noot."
Verslaafd aan groei
Neem nu onze fascinatie voor groei. Volgens Hofman zijn we zo verslaafd aan (persoonlijke) groei omdat ons wordt wijsgemaakt dat stilstand eng is, maar "de definitie van succesvol in onze westerse wereld is moreel uitgehold en wordt gevoed door het winstmodel: groot huis, flink salaris, veel geld op de bank, een auto. Heel materialistisch en gericht op status." We maken ons de hele tijd wijs dat we moeten groeien op dat vlak. Ook mentaal gezien: er is geen ruimte om even te rusten en dat merk je ook aan de toename van burn-outs: er is een hele generatie die lijdt aan prestatiedruk.
De Rode Duivels lopen zich in Duitsland warm voor het EK voetbal, maar waar komt het woord 'duivel' eigenlijk vandaan? En de figuur van de duivel zelf? In het boek 'Satan. Een geschiedenis van de duivel' (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts) brengt Danny Praet, professor antieke en middeleeuwse filosofie aan UGent, samen met collega's in kaart hoe de duivel opduikt in verschillende geloofstradities, en hoe de figuur met horens, hoeven en een staart ook een plek veroverde in de populaire cultuur.
De bijbelse herkomst van het woord 'duivel'
De duivel heeft vele gedaanten en veel namen. Satan is een Hebreeuws woord en betekent 'tegenstander, vijand.' In de Hebreeuwse Bijbel wordt het in die betekenis gebruikt. De naam Lucifer komt alleen maar voor in de Latijnse Bijbel en betekent letterlijk 'lichtbrenger' en gaat terug tot een mythe uit het Midden-Oosten. "Door de Bijbel te bestuderen kun je al die verschillende mythes en lijnen volgen hoe de verschillende personages en namen ontwikkeld zijn", vertelt Danny Praet op Klara. Zo wordt Lucifer als de brenger van het licht van de ochtend ook geassocieerd met de planeet Venus.
Het woord 'duivel' hebben we te danken aan de Griekse vertaling van het Hebreeuwse satan, namelijk diabolos of 'iemand die een obstakel opwerpt, die dwarsligt'. "In alle moderne talen is het woord eigenlijk een verbastering van dat Griekse diabolos". Denk aan 'duivel', 'diable', 'devil' of 'Teufel'.
Eén god, vele duivels
De evolutie naar het monotheïsme - er is maar één God en die God is een morele God - riep de duivel in het leven. "De goede almachtige God had eigenlijk zijn duivels en demonen nodig om het onheil en kwaad te verklaren. Je ziet die evolutie ook, naast het Oude en het Nieuwe Testament, in heel wat andere religieuze geschriften dat men twijfelachtig moreel gedrag verklaart via de duivel, als een soort externe kracht," vertelt professor Danny Praet.
En ook om tegenstanders te treffen komt de duivel van pas: "Al in de christelijke bijbel, het Nieuwe Testament, gaat men bepaalde bevolkingsgroepen demoniseren, diaboliseren en identificeren met de duivel", vertelt professor Danny Praet. Hij schreef het boek samen met collega’s die elk in hun vakgebied de beeldvorming van de duivel doorheen de geschiedenis belichten.
De Nederlandse auteur Yael van der Wouden schreef haar eerste roman in het Engels en meteen werd erop geaasd door uitgeverijen in Engeland en de Verenigde Staten. In 'De bewaring' (uitgeverij Chaos & Das Mag) zoekt Van der Wouden binnen de muren van een ouderlijk huis de taboes over de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust op.
Verrassende wending
Het verhaal speelt zich af in een landelijke villa in het naoorlogse, protestantse Overijssel. "Het is er heel groen, met bossen, water, velden, maar het is niet de meest openhartige plek op de wereld", vertelt Van der Wouden op Radio 1 die daar zelf opgroeide. Hoofdpersonage is Isabel, een gesloten vrouw met veel regels en weinig liefde in het leven. Ze blijft alleen achter in het ouderlijk huis nadat haar moeder overleed en haar broers het huis uitgingen. "Het enige wat ze doet overdag is het huis in orde krijgen en zo houden. Dat is haar leven", vertelt Van der Wouden. De rust wordt verstoord wanneer haar broer op reis vertrekt en zijn vriendin Eva bij haar achterlaat.
De 2 vrouwen, tegenpolen, zitten met elkaar opgezadeld en dat zorgt voor spanningen. Het verhaal neemt een verrassende wending, die te maken heeft met het lot van de Nederlandse Joden in de Tweede Wereldoorlog.
Een klassieke, tijdloze roman
Van der Wouden schreef het boek oorspronkelijk in het Engels, de taal waarin ze is opgevoed, met als titel 'The safekeep'. De inspiratie vond ze in 'Het adres', een kort verhaal van Marga Minco. "Het huis heeft meerdere levens. Allemaal komen we ergens vandaan. Vaak vragen we andere mensen waar ze vandaan komen, maar niet heel vaak kijken we met dezelfde nieuwsgierigheid naar onszelf", licht Van der Wouden toe.
Volgens Radio 1 - presentator Bent Van Looy is 'De bewaring' een boek dat enkele decennia geleden geschreven had kunnen zijn: het heeft iets klassieks en tijdloos. Hij vindt het "een echt zomerboek met geurige bloemen en overrijpe peren, maar het mysterie en trauma zorgen voor een lekkere combo."
Yael van der Wouden schreef over een huis met meerdere levens: “Iemand zei me dat het voelt alsof het boek al bestond”
'Spijkers in de wolken' (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts) is het derde deel van een trilogie van schilder en auteur Jan Vanriet. De roman gaat over de ontgoocheling in een levenslange vriendschap, "meesterlijk beschreven" aldus Sporza-journalist Filip Joos.
Vriendschap in een veranderende tijdsgeest
Het verhaal gaat over de vriendschap tussen schilder Louis Zoethout, het hoofdpersonage, en dichter Gaston Boesmans. Die vriendschap krijgt klappen. Zoethout geeft een eigen werk cadeau aan de dichter, maar die vindt dat maar niets. "Het gaat over ego, de rol van kunst, over hoe je omgaat met ontgoocheling die de vriendschap op de helling zet", licht Joos toe. "Zoethout is boos. Tegelijk wil hij het goedmaken, maar zijn ego zit in de weg."
De idealen van vroeger
'Spijkers in de wolken' gaat over de idealen die ze deelden. De oudere kunstenaar kijkt om zich heen en stelt vast dat de tijd hem heeft ingehaald: hij, ooit een hemelbestormende avant-gardist, wordt nu in tijden van woke op de vingers getikt.
"Een interessant spanningsveld", vindt Joos. "Zoethout maakt te goeder trouw iets wat hij zelf fantastisch vindt en hij blijkt plots tegen de schenen van de tijd te schoppen. Volgens hem kan kunst alleen maar kunst zijn als ze vrij is. Hoe vrij is de kunstenaar nog? Vanriet beschrijft dit meesterlijk."
Momenteel kan je in het Fort van Breendonk naar de tentoonstelling 'Breendonks Blauw' van Jan Vanriet gaan kijken. De ouders van Vanriet zaten in het verzet en overleefden het kamp.
Filip Joos las 'Spijkers in de wolken': “Jan Vanriet beschrijft de ontgoocheling op een meesterlijke wijze”
Koen Marichal is expert leiderschap verbonden aan de Antwerp Management School en gepassioneerd door leiderschap in een wereld in transitie. In zijn boek 'De leider. Dat zijn wij' (uitgeverij Pelckmans) deelt hij zijn visie en tips voor alledaags leiderschap.
De leider in elk van ons
Marichal wil met boek aantonen dat leiderschap een collectief gegeven is. "Leiderschap is de wonderbaarlijke uitkomst van collectieve inspanningen. Dat verengen tot de zoektocht naar die ene leider en de discussie over een leider die het al dan niet goed doet, doet vaak afbreuk aan wat collectief mogelijk is", vertelt Marichal op Radio 1.
Ook voor de regeringsvorming kan dit van pas komen: "Er zit potentieel in collectief leiderschap tussen de partijen voor de uitdagingen waarvoor we staan".
De media - kranten en televisie - speelden een creatieve rol om de kiezers en zeker de jongeren aandachtig bezig te laten zijn met de verkiezingen. "Je voelde dat er nagedacht was, heel veel gepraat werd. Je zag hoe de verschillende krachten in de samenleving hun rol goed opnamen om samen verder te raken i.p.v. dat het alleen maar een strijd in de huidige competitieve omgeving was."
Leider, dat zijn we allemaal, vindt Marechal: "Je kan altijd voor jezelf nagaan: welk stuk leiderschap kan ik opnemen ten goede van het geheel?". Dat geldt niet alleen voor de politicus, maar ook voor de leraar in de klas, de treinconducteur, de student die een groepswerk leidt ...
Hoe kan je als politiek leider waardig je verlies dragen zonder je partij wezenloos achter te laten?
