Van gemiste botbreuk tot verkeerde afmeting van tumor: dit weten we al over verkeerde diagnoses van radiologen in ziekenhuis ZNA Cadix in Antwerpen

De bal ging aan het rollen op het moment dat verschillende dokters van binnen en buiten het ziekenhuis zich vragen stelden over de kwaliteit van de onderzoeken van medische beeldvorming. Bij zo'n onderzoek wordt er een scan gemaakt van (een deel van) het lichaam, het gaat dan bijvoorbeeld over röntgenfoto's, CT-scans of MRI-scans. 

De artsen stapten naar de hoofdarts van het ziekenhuis, en er volgde een medische audit. 

Uit de eerste resultaten van die audit blijkt nu dat de "kwaliteit van de medische beeldvorming niet altijd beantwoordde aan de strenge kwaliteitsstandaarden". "Diagnoses waren niet altijd volledig of nauwkeurig genoeg", zo heeft het ziekenhuis meegedeeld. Concreet gaat het over röntgenfoto's, CT-scans en MRI-scans die in het ZNA Cadix, diens voorloper ZNA Stuivenberg, en ZNA Sint-Erasmus genomen werden. Andere campussen en onderzoeken (denk maar aan PET-scans of nucleaire beeldvorming) vallen buiten de audit. 

1.300 onderzoeken verspreid over de maanden januari en maart werden tegen het licht gehouden en herbekeken door externe en onafhankelijke experten. Bij 24 patiënten werden er fouten gevonden. Het gaat onder meer over een botbreuk die gemist werd, een verwijding van een bloedvat die niet opgemerkt werd, of de afmeting van een tumor die verkeerd gemeten werd. 

Geen kleine fouten en daarom is het ziekenhuis overgegaan tot een drastische beslissing. Alle radiologen van het team van ZNA Cadix zijn momenteel vervangen. Het gaat om een tijdelijke maatregel, minstens tot het onderzoek afgerond is. Het gaat om het volledige team van zeven radiologen. 

Het was de hoofdarts die de beslissing samen met de raad van bestuur genomen heeft. "Voor ons is de veiligheid van de patiënten het allerbelangrijkste. Daarom hebben we niet getwijfeld om meteen in te grijpen. We willen en kunnen niet wachten op het eindrapport van de medische audit. We zullen dit tot op het bot uitzoeken", zegt hoofdarts Katrien Bervoets. 

Els van Doesburg (N-VA), die voorzitter is van het ZNA, benadrukt dat "het ziekenhuis staat voor de hoogste zorgkwaliteit". "Als die kwaliteit in het gedrang komt, grijpen we in. Dat is wat we hier vandaag doen."

Volgens het ZNA Cadix waren de fouten zeker niet te wijten aan de toestellen: "Die kwaliteit staat buiten kijf, het gaat om de nieuwste toestellen op de markt". Bervoets gaat in De Wereld Vandaag op Radio 1 niet in op wat er dan wel mis is gegaan. "We wachten het onderzoek af. Het is niet verstandig om op voorhand conclusies te trekken."

Voorlopig zijn dus alle radiologen van het ZNA Cadix vervangen. Betekent dat ook dat de dienst sluit? "Nee", benadrukt woordvoerder Tom Van de Vreken. "Een ziekenhuis zonder radiologie kan niet werken. Je hebt dat nodig voor de spoedafdeling, voor de voorbereiding van operaties, voor de opvolging van patiënten." 

Om het duidelijk te maken, maakt Van de Vreken deze vergelijking: "Als je radiologie sluit, dan wordt je spoedafdeling eigenlijk een hulppost waar je nog terechtkan voor een pleister of een hechting."

Daarom heeft het ziekenhuis in allerijl het team vervangen door andere radiologen van het eigen ZNA-netwerk, waar er in totaal een vijftigtal radiologen aan de slag zijn, of door radiologen van een zusternetwerk. 

Let wel: dit is een voorlopige beslissing, het is nu wachten op het eindrapport. Of het betekent dat alle radiologen fouten gemaakt hebben of niet, daar wil het ziekenhuis momenteel niet op ingaan. 

De 24 patiënten waar al zeker een fout bij gebeurd is, zijn intussen al verwittigd. Of er voor de betrokken patiënten gevolgen geweest zijn van de fouten, wordt "dossier per dossier" bekeken. "Een onnauwkeurige of onvolledige verslaggeving van de medische beeldvorming kan in het ergste geval leiden tot een onjuiste, onvolledige of gemiste diagnose", klinkt het. Sommige fouten - zoals de gemiste botbreuk - werden door de behandelende arts wel meteen opgemerkt en rechtgezet. En, ook belangrijk: niet alle fouten zijn even ernstig. 

Maar de kwestie krijgt nog een serieus staartje: het ziekenhuis zal nu alle beelden van de afgelopen 12 maanden herbekijken en analyseren om te kijken of ze iets gemist hebben en of er eventueel nieuwe beelden gemaakt moeten worden. Het is momenteel dus nog niet duidelijk hoeveel patiënten er in totaal getroffen zijn. 

Of ze een schadevergoeding zullen kunnen vragen, is evenmin duidelijk. 

"Als na de controle blijkt dat een interpretatie onvolledig of onvoldoende nauwkeurig was, neemt de behandelende arts contact op met de patiënt."

Het ziekenhuis wil ook proberen om zoveel mogelijk geplande onderzoeken te laten doorgaan, al kan het zijn dat dat door de beperktere capaciteit wel op een andere campus moet. Als dat het geval is, zal het ziekenhuis de patiënt in kwestie zeker verwittigen. 

Om vragen van patiënten te beantwoorden, heeft het ziekenhuis intussen meer informatie op zijn website gezet. Patiënten kunnen van maandag tot en met zaterdag ook terecht op de infolijn, via het nummer 0800 61 107. Het ziekenhuis benadrukt wel dat alle betrokken patiënten persoonlijk verwittigd zullen worden.