De Belgische gevangenissen behoren opnieuw tot de meest overbevolkte gevangenissen van Europa. Dat blijkt uit statistieken van de Raad van Europa. België scoort volgens het onderzoek ook slecht op vlak van het aantal zelfdodingen in de gevangenis.
Overbevolking in gevangenissen: België opnieuw bij de slechtsten van de klas in Europa
De Raad van Europa, de intergouvernementele organisatie die onder meer tot doel heeft om mensenrechten te beschermen, maakt elk jaar een analyse van de toestand in de Europese gevangenissen. Vandaag werden nieuwe cijfers, die betrekking hebben op een periode van 31 januari 2022 tot 31 januari 2023, gepubliceerd. Ook dit jaar behaalde België slechte punten.
Vooral de overvolle gevangenissen krijgen heel wat aandacht in de analyse. Overbevolking blijft een "ernstig chronisch probleem" in de gevangenissen van vele Europese landen, zo schrijft de Raad van Europa.
In zeven landen in Europa is er sprake van een gevangenisdichtheid van meer dan 105 gedetineerden per 100 beschikbare plaatsen, wat wijst op een "ernstige overbevolking". België behoort met 115 gevangenen per 100 plaatsen tot de slechtste leerlingen van de klas. Enkel in Cyprus (166), Roemenië (120) en Frankrijk (119) is de situatie nog erger. Het Europese gemiddelde is op een jaar tijd met 2 procent toegenomen en bedraagt nu 93,5 gevangenen per 100 plaatsen, klinkt het nog.
"Situatie erger dan ooit"
De realiteit is in België wellicht nog erger. De Raad van Europa verzamelde cijfers tot 31 januari 2023, maar sinds 1 september 2023 voert België ook de kortere vrijheidsstraffen van 6 maanden tot 3 jaar uit. Meer mensen moeten sindsdien dus effectief naar de gevangenis. Volgens Kati Verstrepen, voorzitter van de Liga voor Mensenrechten, is de situatie vandaag erger dan ooit.
Verstrepen geeft bovendien aan dat het resultaat al jaren niet meer als een verrassing komt. En, niet enkel de overbevolking is een probleem. “Dagelijks zijn er ook kleinere schendingen die het leven van mensen in de gevangenis tot een hel maken." Ze geeft hierbij het voorbeeld van een gedetineerde die een gebroken hand heeft en al 14 dagen geen arts heeft gezien: “Er is nog altijd geen scan genomen van de hand en er is nog altijd geen gipsverband gelegd.”
Daarnaast zijn er in de gevangenissen niet genoeg ruimtes beschikbaar om bezoek toe te laten, kunnen advocaten hun cliënten niet spreken voor de zitting en worden gedetineerden vaak niet naar de rechtbank gebracht waar over hen geoordeeld wordt.
Het zijn allemaal kleine dingen die alles bij elkaar ernstige schendingen van mensenrechten met zich meebrengen
Kati Verstrepen, voorzitter Liga voor Mensenrechten
De situatie baart de Liga voor Mensenrechten veel zorgen. Verstrepen geeft aan dat ze niet meer weet hoe het probleem nog kan worden opgelost: "We hebben al zoveel opiniestukken geschreven om dit aan te kaarten, we hebben al geprocedeerd,... België is al zoveel keer veroordeeld door de hoogste rechtscolleges. En nog verandert er niets aan die toestand."
Andere cijfers
Verder tonen de cijfers van de Raad van Europa ook aan dat het aantal zelfdodingen in de Belgische gevangenissen - 14,3 per 10.000 gedetineerden - relatief hoog ligt. Letland, Zwitserland, Frankrijk en Italië zijn de enige landen die nog meer zelfdodingen in de gevangenissen registreren. De Europese mediaan ligt op 5,3 per 10.000 gevangenen.
Volgens Verstrepen heeft het hoge aantal zelfdodingen eveneens te maken met de ernstige wantoestanden in de Belgische gevangenissen. "Dat zijn allemaal doden die we absoluut hadden kunnen vermijden als mensenrechten waren gerespecteerd in de gevangenis."
Tot slot blijkt uit de statistieken nog dat 42 procent van de gevangenen in België een andere nationaliteit heeft. Het Europees gemiddelde ligt op 27 procent. Het aantal buitenlandse gedetineerden ligt wel nog hoger in Luxemburg (78 procent), Zwitersland (71), Griekenland (57), Cyprus (55), Oostenrijk (51) en Malta (49).
