Neen, halal maaltijden zijn niet verplicht in Brusselse scholen

Sinds eind mei circuleert een opvallende, geadverteerde video van Vlaams Belang Brussel op Instagram en Facebook. Daarin zegt een stem in het Frans dat "Het gezicht van Brussel is veranderd. Een ongekende sociologische omwenteling heeft het gezicht van de hoofdstad en de rest van het land veranderd". Een aantal veranderingen worden opgesomd, waaronder "Verplicht halal in scholen" bovenaan de lijst.

Halal is een islamitische term, die betekent dat het voedsel is bereid op een manier die voor moslims is toegestaan. Bepaalde voedingsproducten, zoals varkensvlees, worden beschouwd als niet halal.

Maar klopt het wel dat halal maaltijden verplicht zijn in onze scholen? 

Momenteel is de video tussen de 100.000 à 125.000 keer bekeken op Facebook en Instagram in de Brusselse regio. Via de Ads Library tool  van Meta (bedrijf achter die platformen), een tool die alle informatie van reclames en betaalde posts weergeeft, is het mogelijk om de details te bekijken van het bericht. Vlaams Belang betaalde tot nu toe tussen de 1.000 à 1.500 euro om de video via vier verschillende advertenties  te verspreiden.

De Brusselse afdeling plaatste de video ook op haar Facebookpagina, waar het tot nu toe meer dan 95.000 weergaven haalde.

De collega's van Faky , de factcheckredactie van RTBF, namen contact op met Vlaams Belang Brussel met de vraag of de verplichting om halal maaltijden te serveren in schoolkantines, volgens hen, geldt voor België of enkel voor Brussel, en wat de bronnen voor deze uitspraak zijn.

Dominiek Lootens-Stael, parlementslid voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, legt uit dat de uitspraak gebaseerd is op een enquête uitgevoerd door zijn eigen partij: "Enkele jaren geleden hebben we een enquête uitgevoerd bij 61 vrije Nederlandstalige en officiële Vlaamse scholen in Brussel en hen gevraagd wat het voedingspatroon was: er was veel halal."

RTBF vond een artikel  uit Het Laatste Nieuws van 19 oktober 2010 dat verwijst naar die bevraging. Daarin staat dat van de 61 onderzochte scholen, 12 procent enkel halal maaltijden aanbiedt. Volgens het Brusselse lid van Vlaams Belang ligt dit cijfer "vandaag misschien hoger".

Lootens-Stael bezorgde ook een kopie van een artikel dat gepubliceerd werd in een magazine van de partij, eveneens van 2010. Dat bevat de cijfers die in het HLN-artikel worden geciteerd. Het is geschreven door hem zelf. Gevraagd naar de methodologie van hun enquête, zei Lootens-Stael dat deze telefonisch was uitgevoerd. Andere studies of bronnen kregen we niet.

Wat dan met het verschil tussen de 12 procent die in de enquête wordt genoemd (scholen die alleen halal maaltijden serveren) en de genoemde verplichting in de video (een verplichting zou 100 procent betekenen)? Voor Lootens-Stael is het probleem dat de scholen, die deze halal maaltijden serveren, hier niet openlijk over communiceren. "De facto eten we halal, maar omdat we het niet weten, is het een verplichting".

Maar ook dat laatste klopt niet, de Brusselse schoolkinderen eten niet "de facto halal", zo bewijzen de schoolmenu's van vereniging De Brusselse Keukens. Elke weekdag leveren zij 's middags meer dan 12.000 maaltijden aan de gemeente- en vrij scholen in stad Brussel, alsook aan die in Sint-Joost-Ten-Node, Evere, Sint-Agatha Berchem, Anderlecht, Jette, Sint-Pieters-Woluwe, Oudergem, Sint-Jans-Molenbeek en Elsene. Hun maandmenu's bevatten maaltijden die halal én niet halal zijn.

Op bijvoorbeeld 27 maart en  17 april dit jaar  bevatten de maaltijden voor scholen in onder ander stad Brussel en Anderlecht gebakken varkensvlees, met een kip- of kalkoenlapje als alternatief. Op 5 juni werd er zowel kippenworst als boerenworst (met varkensvlees) geleverd. Een volledig overzicht van de maaltijden die ze bezorgen, vind je hier . 

Voor de regels rond maaltijden die in scholen worden geserveerd, zijn de gemeenschappen in België bevoegd, met name via de ministeries van Onderwijs. Wat het Vlaamse onderwijs in Brussel betreft, is minister Sven Gatz (Open VLD) bevoegd, via het college van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC).

"De VGC legt geen verplichtingen op met betrekking tot halal in scholen", klinkt het bij zijn woordvoerder Eva Vanhengel. Ze bevestigt dat er wel Vlaamse scholen in Brussel zijn die halal menu's aanbieden. "De centrale keuken van Agape (cateringdienst, red.) voor het gemeenschapsonderwijs biedt bijvoorbeeld een halal optie aan, naast vegetarische, hybride en dieetmenu's." Of ze die variëteiten ook echt aanbieden op school, is een keuze van de scholen zelf. 

"De afspraken over schoolmaaltijden en de communicatie daarover met de ouders valt onder de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. Het is dus aan de scholen zelf om te beslissen over het maaltijdaanbod." Vanhengel wijst er ook op dat het ministerie geen cijfers verzamelt over het aantal scholen dat halal aanbiedt aan kinderen.

Hoe zit het in de rest van België? Aan Franstalige kant horen we dat er eveneens geen verplichting rond halal maaltijden bestaat. "Met uitzondering van het ‘gratis kantine’-decreet , dat een vegetarisch alternatief voorziet en enkel als een school ervoor kiest, bestaat er geen enkele wettekst die bepaalt welk type maaltijd op school geserveerd moet worden. Er zijn ook nooit regels uitgevaardigd over dit onderwerp", legt Jean-François Mahieu, woordvoerder en hoofd communicatie van het kabinet van minister van Onderwijs, Caroline Désir (PS), uit.

Sommige Franstalige scholen hebben wel op eigen initiatief gekozen voor halal- of varkensvleesvrij eten. Andere scholen hebben ervoor gekozen om alternatieve of vleesvrije menu's aan te bieden. Dat is geen verplichting, maar een bewuste keuze van hun schoolbestuur.

In Vlaanderen legt Michaël Devoldere, woordvoerder van Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA), uit dat Vlaamse scholen evenmin verplicht zijn om halal maaltijden aan te bieden. "Scholen zijn helemaal niet verplicht om leerlingen een warme maaltijd aan te bieden. Het is mogelijk dat sommige scholen halal voedsel serveren, maar dit beslist de school zelf."