Bezetters UGent-gebouw eisen dat universiteit niet meer samenwerkt met 6 Israëlische bedrijven: waarom worden ze geviseerd? 

Afgelopen vrijdag kondigde de UGent aan dat ze alle lopende samenwerkingen met Israëlische onderzoeksinstellingen en universiteiten zal stopzetten. De universiteit kwam daarmee tegemoet aan een eis van een groep studenten én activisten van buiten de universiteit die al sinds begin mei het UFO-gebouw van de UGent bezetten.

De actievoerders reageerden positief op de beslissing van de UGent, maar zetten hun bezetting toch voort. Ze willen onder meer dat de universiteit ook de samenwerking met 6 Israëlische bedrijven stopzet.

1. TEVA Pharmaceuticals is een van de grootste farmabedrijven in Israël. Wereldwijd gebruiken elke dag ongeveer 200 miljoen mensen medicijnen van dit bedrijf. TEVA is wereldwijd een van de grootste producenten van generische medicijnen, in Noord-Amerika is het marktleider. 

2. Enspire Science Ltd is een bedrijf dat onder andere onderzoeksinstellingen, ziekenhuizen en technologiebedrijven adviseert inzake onderzoek en innovatie en bedrijven helpt met het verkrijgen van overheidssubsidies voor onderzoeksprojecten. Het bedrijf heeft naar eigen zeggen veel expertise op vlak van EU-financiering.

3. Equinom Ltd is een voedingstechnologiebedrijf dat zich richt op de ontwikkeling van gespecialiseerde, niet genetisch gemodificeerde gewassen voor de voedingsindustrie. 

4. Triple W Ltd is een bedrijf dat gespecialiseerd is in afvalverwerking, onder meer het recycleren van bepaalde soorten plastics en het verwerken van voedselafval om daarna te hergebruiken voor een hele resem industriële toepassingen. Naast Israël heeft het bedrijf ook een vestiging voor onderzoek en ontwikkeling in Gent.

5. Tel Aviv Sourasky Medical Center is het grootste ziekenhuis van Israël. Het behandelt naar eigen zeggen zo'n 400.000 unieke patiënten per jaar uit Tel Aviv en de rest van het land.

6. Mellanox Technologies is een Israëlisch-Amerikaanse producent van halfgeleiders voor allerlei computertoepassingen. Enkele belangrijke klanten zijn de computerbedrijven HP en Dell. In 2020 werd Mellanox overgenomen door het Amerikaanse technologiebedrijf Nvidia.

De actievoerders maakten gisteren - na de verstreken deadline om het gebouw te ontruimen, die ze niet respecteerden - nog eens duidelijk dat hun eisen al vanaf het begin van de bezetting op 6 mei "helder waren". "Wij eisen een tijdgebonden actieplan dat leidt tot het verbreken van alle banden met Israëlische instellingen, die allemaal medeplichtig zijn aan de aanhoudende genocide in Gaza en de 76 jaar durende bezetting van Palestina", staat in een nieuwe verklaring te lezen.

"Hoewel de banden met 9 instellingen zijn verbroken, blijven er nog 6 over. Bovendien is er geen engagement om toekomstige samenwerkingen met andere Israëlische instellingen te blokkeren", klinkt het. "Daarom is er dus nog geen sprake van een échte academische boycot." De actievoerders vinden dat de universiteit de "maatschappelijke verplichting" heeft om actie te ondernemen tegen de "bezettende en koloniserende entiteit Israël" door alle banden door te knippen.

De actievoerders gaan dus duidelijk voor een algemene boycot en viseren die 6 bedrijven vooral omdat ze Israëlische bedrijven zijn. "Ze zijn allemaal deel van een systeem dat de bezetting van Palestina en de genocide in Gaza witwast", voegt een van de woordvoerders eraan toe. Door met die bedrijven samen te werken, "normaliseert" de UGent dat "witwassen", is hun argument.

Ook het feit dat die bedrijven miljoenen aan belastingen aan de Israëlische overheid betalen, is voor de actievoerders een doorn in het oog, want die overheid is verantwoordelijk voor die "genocide". En dus willen ze een algemene boycot, "om druk te zetten op Israël om de genocide te stoppen".

Toch hebben de actievoerders voor sommige van die 6 bedrijven specifiekere argumenten. Zo kreeg TEVA Pharmaceuticals eerder al kritiek omdat het de levering van medicijnen aan de Gazastrook beperkt zou hebben. Volgens de actievoerders versterkt dat "de facto de apartheid" tegenover de Palestijnen, gaf een van hen vorige week aan in De Standaard.

Enspire Science Ltd meldt dan weer op zijn website dat het in Israël gevestigde militaire bedrijf Elbit Systems tot zijn klanten behoort. Dat is een belangrijke leverancier van wapens aan het Israëlische leger, waaronder drones. Enspire Science is dan ook "allesbehalve onschuldig in de uitvoering van de genocide in Gaza", stelden de actievoerders vorige week in De Standaard .

Verschillende bedrijven hebben ook openlijk op sociale media of hun website steun betuigd aan de Israëlische militaire operatie in de Gazastrook en dus aan de "genocide", stelt een woordvoerder van de actievoerders. Bedrijven die dat deden, zijn onder meer TEVA Pharmaceuticals en Tel Aviv Sourasky Medical Center. Triple W Ltd maakte dan weer bekend dat medewerkers van het bedrijf Israëlische militairen op verschillende manieren hebben geholpen, bijvoorbeeld door hen eten te geven.

Opvallend: ook een collectief van artsen, dat zichzelf "Liever geen TEVA" noemt, sluit zich aan bij de eis aan de UGent om de bestaande samenwerking met dat Israëlische farmabedrijf "stop te zetten of uit te faseren". Ze noemen dat een "logische volgende stap" na het stopzetten van de samenwerking met Israëlische academische instellingen. Velen onder hen hebben vroeger overigens zelf aan de UGent gestudeerd.

De artsen zijn zelf sinds november 2023 gestopt met het voorschrijven van medicijnen van TEVA. Ze roepen apothekers ook op om geen producten meer te verkopen aan hun patiënten, tenminste "als het de kwaliteit van de zorg niet in gevaar brengt". De artsen stellen ook dat Palestijnse farmabedrijven weggeconcurreerd worden door TEVA en economisch benadeeld worden. "Dit fnuikt de ontwikkeling van een duurzaam Palestijns economisch weefsel. TEVA maakt winst uit de bezetting van Palestijnse gebieden en is verweven met een economisch model dat gebouwd is op kolonisatie en bezetting."

De beslissing van de UGent om alle lopende samenwerkingen met Israëlische onderzoeksinstellingen en universiteiten stop te zetten, is gebaseerd op een recent advies van de Commissie Mensenrechtenbeleid van de UGent.

In de communicatie daarover zei de UGent vorige week dat ze "niet betrokken wil zijn bij de zeer zware mensenrechtenschendingen en schendingen van het internationaal recht die vastgesteld worden in Gaza". "De UGent wil dus ook niet samenwerken met partners die betrokken zijn bij deze ernstige mensenrechtenschendingen".

De Commissie Mensenrechtenbeleid evalueerde toen niet alleen de samenwerking met de academische instellingen, maar ook die met de 6 bovengenoemde bedrijven. Daarover communiceerde de UGent: "Van bepaalde Israëlische niet-academische partners heeft de Commissie op heden geen betrokkenheid bij ernstige mensenrechtenschendingen vastgesteld. De lopende samenwerkingen met deze partners kunnen dus verdergezet worden."

In 1 geval zal de mensenrechtencommissie wel nog bijkomend onderzoek doen naar de "eventuele verwevenheid met de Israëlische overheid". Het gaat meer bepaald om het Tel Aviv Sourasky Medical Center. Die instelling kreeg een voorlopig positief advies. Als zou blijken dat het ziekenhuis (te) verweven is met de overheid, zal de commissie adviseren om ook die samenwerking stop te zetten. 

Maar voor een algemene boycot van Israëlische bedrijven, zoals de actievoerders eisen, ziet de commissie geen redenen, horen we. De commissie vindt niet dat instellingen of bedrijven die niet verweven zijn met de Israëlische overheid of het leger, gestraft moeten worden. Noch de Israëlische bevolking.

De commissie wijst er nog op dat haar onderzoek en bevindingen niet gebaseerd zijn op het eisenpakket van de bezetters van het UFO-gebouw en in alle onafhankelijkheid van die actievoerders gevoerd en geformuleerd zijn. Het meest recente advies kwam er enkel op vraag van het bestuur van de universiteit, al was de bezetting van het UFO-gebouw allicht wel de aanleiding voor die vraag.

De commissie benadrukt ook dat het om zeer uitgebreide dossiers gaat en de commissieleden zich breed geïnformeerd hebben, alvorens hun advies op te stellen. Over de 5 Israëlische bedrijven die een volledig positief advies kregen, zal de commissie dan ook niet snel een nieuw advies geven aan de UGent, omdat er "voldoende informatie" was om de samenwerking voort te zetten.