Volgens Bruno Tobback (Vooruit) is er vandaag meer migratie naar het Verenigd Koninkrijk dan voor de Brexit. Het klopt dat de migratiecijfers in het VK na de Brexit zijn gestegen, tot een recordhoogte. Daar zijn verschillende verklaringen voor, zoals meer arbeidsmigratie en internationale studenten, maar ook het aantal asielaanvragen steeg.
Is er meer migratie naar het Verenigd Koninkrijk dan voor de Brexit?
In het kort
Wat? In het Europees debat op Canvas vorige week beweerde Bruno Tobback, Europees lijsttrekker voor Vooruit, dat er vandaag meer migratie is naar het Verenigd Koninkrijk dan voor de Brexit. Ook de Oost-Vlaams lijstduwer Conner Rousseau verwees er later bij 'VTM Nieuws' naar.
En? Nadat het Verenigd Koninkrijk op 31 januari 2020 uit de Europese Unie trad, zijn de migratiecijfers inderdaad gestegen. Vooral een stijging van arbeidsmigranten en internationale studenten ligt aan de basis, maar ook het aantal asielaanvragen ging omhoog.
Deze factcheck werd uitgewerkt in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen.
Het onder controle krijgen van asiel en migratie is niet enkel voor onze verkiezingen een groot thema, ook in de Europese verkiezingen speelt het een grote rol. Het Verenigd Koninkrijk (VK) stapte in januari 2020 nog uit de Europese Unie (EU), onder andere om meer controle over het eigen migratiebeleid te krijgen.
Al is dat niet verlopen zoals gepland, merkt Bruno Tobback, Europees lijsttrekker (Vooruit), op tijdens het Europees debat van 31 mei op VRT Canvas. "Bij de Brexit heeft men mensen laten stemmen om migratie tegen te houden. Er is vandaag meer migratie in Groot-Brittannië dan voor de Brexit", zei hij.
Ook ex-voorzitter en Oost-Vlaamse lijstduwer Conner Rousseau beweerde later in een 'VTM Nieuws'-debat met Filip Dewinter, die voor Vlaams Belang op de Vlaamse lijst in Antwerpen staat, dat er sinds de Brexit net meer migratie is. "Het resultaat van 10 jaar gepalaver over splitsen en over uit Europa stappen: nog nooit zoveel migratie in Engeland" (minuut 41:00 ). Maar klopt dat ook?
Migratiecijfers schoten de hoogte in
We vragen Tobback naar de cijfers over Groot-Brittannië. Tobback verwijst naar de nettomigratiecijfers van het Verenigd Koninkrijk, van de onderzoeksgroep Migration Observatory . Nettomigratie of migratiesaldo is het aantal mensen dat naar het Verenigd Koninkrijk komt min het aantal dat het land verlaat. "Dit helpt begrijpen wat het aandeel van migratie is tot de bevolkingsgroei, vooral omdat veel mensen die naar het Verenigd Koninkrijk verhuizen hier niet permanent blijven", aldus het Observatory.
De Brexit trad op 31 januari 2020 in werking. Voor de Brexit, in 2019, groeide de bevolking door migratie met 184.000 mensen . Dat cijfer moest omlaag, stelden de Brexiteers, maar het omgekeerde gebeurde. In 2022 was de nettomigratie 764.000 mensen. In 2023 685.000. Belangrijk om op te merken: nettomigratie bevat Britten, andere Europeanen en mensen van buiten Europa. De cijfers bereikten een recordhoogte, zoals ook al de BBC en Politico schreven.
De cijfers van Migration Observatory komen initieel van het Office for National Statistics (ONS ).
Gebreken nettomigratie-berekening
"De nettomigratie-berekening heeft haar tekortkomingen", merkt Migration Observatory zelf op . "Bijvoorbeeld, ze vertelt ons weinig over wie aankomt en vertrekt, of wat de gevolgen daarvan zijn. Het kan ook contra-intuïtieve of misleidende cijfers opleveren wanneer migratiepatronen in korte tijd substantieel veranderen (...). Groot-Brittannië is ongebruikelijk in zijn keuze om nettomigratie in beleidsdebatten te gebruiken als de belangrijkste maatstaf voor het bespreken van migratieniveaus."
"Officiële nettomigratieschattingen zijn momenteel erg onzeker en gepubliceerde cijfers zullen herbekeken worden."
Als we puur naar de instroom van migranten kijken, kwamen er in 2023 meer dan 1,2 miljoen mensen naar het Verenigd Koninkrijk, met de verwachting dat deze mensen ten minste een jaar blijven. Niet-EU-immigranten namen 85 procent van het instroomcijfer voor hun rekening. Ongeveer 532.000 mensen vertrokken.
Hoe zit dat in ons land?
In 2023 bedroeg het migratiesaldo voor België 66.349 mensen. Dat blijkt uit cijfers van Statbel . In 2023 werden er 194.887 immigraties geregistreerd. Daarnaast werden er 128.538 internationale emigraties geregistreerd in 2023.
Arbeid, asiel en studenten
De stijgende aantallen worden bevestigd en verklaard door het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken . Het ministerie meldt dat in 2023 bijna 340.000 werkvisa werden uitgegeven, 26 procent meer dan in 2022 en zelfs 2,5 keer meer dan in 2019 (voor de Brexit).
Ook zijn er 70 procent meer studievisa uitgegeven dan in 2019. Het is wel de vraag of je deze stijging helemaal kunt tellen als extra migratie. Voorheen hoefden arbeidsmigranten en studenten uit de EU geen visum aan te vragen, nu wel.
Het gros van de instroom in het VK komt weliswaar van buiten de EU. De grafiek hieronder toont de redenen van deze mensen om naar het VK te gaan.
Daarnaast nam het aantal asielaanvragen toe. Voor de Brexit zat dat aantal jarenlang tussen de 23.500 en 35.000 aanvragen per jaar. Na de Brexit steeg het tot 81.130 aanvragen in 2022 en 67.337 in 2023. Een asielaanvraag kan voor meer dan één persoon zijn, zo worden familieleden opgenomen in dezelfde aanvraag. In 2022 ging het in totaal om 99.939 inviduele mensen, en in 2023 84.425. Die stijging heeft te maken met de tienduizenden mensen die via rubberen bootjes vanuit Frankrijk het Kanaal naar het VK overstaken.
Ten slotte werden de migratiecijfers verder opgestuwd door gevluchte Oekraïners vanwege de oorlog met Rusland. Maar ook de instroom van inwoners van Hongkong speelde mee na de protesten tegen de Chinese overheid.
Verschillende verklaringen
Dat de Britse regering haar beloftes niet heeft kunnen waarmaken is volgens migratie-experts te wijten aan tal van redenen. De Brexit zelf ligt niet aan de basis van de stijging, zegt Robert McNeil, plaatsvervangend directeur bij het Migration Observatory. "De migratiecijfers zijn niet rechtstreeks gestegen door de Brexit. De politieke keuzes van na de Brexit hebben voor een groot deel bijgedragen aan die stijging."
Pascal Debruyne, Belgische migratie-onderzoeker van de Odisee Hogeschool Brussel, constateert dat er na de Brexit een vervanging van arbeidsmigranten heeft plaatsgevonden: "Je ziet een terugval in cirkelmigratie binnen de Europese Unie, waarbij arbeidsmigranten op en neer reizen tussen hun werk en land van herkomst, die is vervangen door gerichte visa voor mensen van buiten de EU.”
McNeil beaamt: "Er was angst voor ongecontroleerde migratie van praktisch opgeleide arbeiders uit de EU. Die konden na de Brexit minder snel in het VK aan de slag. Maar omdat er daardoor een tekort aan arbeiders dreigde te ontstaan, heeft de regering van Boris Johnson een nieuw migratiesysteem ingesteld dat vooral gunstig is voor arbeiders en studenten uit niet-EU-landen."
Volgens het Migration Observatory was de gezondheidszorg met stip de belangrijkste sector die de groei achter de migratiecijfers aandreef.
Door uit de EU te stappen, kreeg het VK de mogelijkheid om meer eigen regels voor asielzoekers op te stellen. Zo wou het land alle asielzoekers die illegaal in het land aankomen op een vliegtuig naar Rwanda zetten. Dit plan moest asielzoekers afschrikken, maar vooralsnog is er nog geen asielzoeker naar Rwanda gevlogen.
Conclusie
Het klopt dat de migratiecijfers in het VK zijn gestegen na de Brexit.
Daarvoor zijn verschillende verklaringen. Vooral meer arbeidsmigratie en internationale studenten liggen aan de basis. Maar ook het aantal asielaanvragen steeg.
We beoordelen de claim van Bruno Tobback en Conner Rousseau (Vooruit) dan ook als waar.
Deze factcheck kwam tot stand in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen. Partners zijn: VRT NWS, RTBF, Knack, factcheck.vlaanderen, KRO-NCRV Pointer, Het Algemeen Dagblad en deCheckers.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network .
