Leerlingen presteren steeds slechter en er zijn te weinig leerkrachten: hoe lossen we dat op? Dit zeggen partijen over onderwijs

In Vlaanderen gaan elke dag 1,2 miljoen kinderen naar het lager en het secundair onderwijs. Meer dan 160.000 leerkrachten staan in voor hun onderwijs. Dat waren er nooit zoveel en toch zijn er te kort. Het gevolg: scholen vinden voor sommige lessen helemaal geen leerkracht. 

Wat experts nog grotere zorgen baart dan het lerarentekort is de kwaliteit van ons onderwijs. Die gaat er al jaren op achteruit. De tijd dat het Vlaamse onderwijs bij de beste ter wereld hoorde, ligt definitief achter ons. Enkel voor wiskunde zitten we nog in de subtop. 

Het niveau daalt en het daalt snel. 20 procent van de 15-jarigen haalt het basisniveau wiskunde, lezen en wetenschappen niet. De impact daarvan is niet te onderschatten. Experts benadrukken steeds dat er een sterk verband is tussen het onderwijsniveau en de welvaart van een regio.

Onderwijs is daarom een van de prioriteiten van de Vlaamse regering. Meer dan een kwart van het totale budget gaat er naartoe. De grote uitdaging is om alle onderdelen van de tanker die onderwijs is op elkaar af te stemmen. Niet alleen de politiek heeft het voor het zeggen. De koepels en de scholen bepalen grotendeels zelf hoe het onderwijs er uitziet. 

Vooruit wil scholen en leerkrachten meer autonomie geven. Op die manier wil de partij ook de befaamde 'planlast' aanpakken. Daarnaast moet de lerarenopleiding grondig hervormd worden. 

De socialisten zetten ook in op eerlijke kansen in het onderwijs. Dat vertaalt zich concreet in een pleidooi voor lagere schoolfacturen, inzetten op het Nederlands - ook bij de ouders - en gratis maaltijden op school voor elk kind. Vooruit wil ook de leerplicht vervangen door schoolplicht en starten vanaf drie jaar in plaats van vijf.

Ook de christendemocraten willen meer vrijheid voor scholen. Ze moeten meer zelf kunnen bepalen in plaats van een "staatspedagogie", klinkt het in hun programma.

CD&V pleit ook voor een allesomvattend "lerarenloopbaanpact". De grote hervorming moet het beroep van leraar heropwaarderen en topprofielen aantrekken. 

Groen zet net als Vooruit in op de kostprijs van het onderwijs. De partij pleit voor gratis schoolmateriaal voor elk kind en kostendekkende schooltoelages voor gezinnen met lage inkomens.

Ook Groen legt een plan op tafel om het lerarentekort aan te pakken. Onder meer met een specifiek startersstatuut voor beginnende leerkrachten.

De liberalen stellen voor om de leerplicht te verlagen tot 3 jaar. Het onderwijs moet meer aansluiten bij de noden op de arbeidsmarkt. Daarom vindt de Open VLD dat er meer ingezet moet worden op STEM-richtingen. In het algemeen moet de lat hoger gelegd worden en moet er meer ingezet worden op kennis, vindt de partij. 

Ook de Open VLD wil de lerarenopleiding hervormen. Om de job aantrekkelijker te maken moeten leerkrachten ook een mobiliteitsbudget krijgen.

De PVDA wil het onderwijsbudget optrekken. Met dat extra geld moeten de lonen van leerkrachten omhoog en moet pensioen op 65 mogelijk zijn. Het maakt onderdeel uit van een breder plan dat het beroep aantrekkelijker moet maken om het lerarentekort weg te werken.

Een opvallend voorstel van de PVDA: klassen mogen nog maar maximaal uit 20 leerlingen bestaan. Het is hun oplossing om de kwaliteit van het onderwijs op te krikken.

"Ons onderwijs terug naar de wereldtop brengen." Dat is het doel van het onderwijsprogramma van de N-VA. 

De partij zet daarvoor in op de recepten die ook Ben Weyts als bevoegd minister naar voren schoof afgelopen jaren. De focus moet liggen op Nederlands en wiskunde. Ook het niveau van de lerarenopleiding moet omhoog. Het is tijd voor een toelatingsexamen voor mensen die voor leerkracht willen studeren, vindt de N-VA. 

"De focus moet terug naar kennisoverdracht en excellentie", klinkt het bij Vlaams Belang. Ze benadrukken daarbij het belang van kennis van het Nederlands. Ze pleiten zelfs voor een bindende taaltest voor kleuters. Slagen ze niet, dan mogen ze niet beginnen aan het basisonderwijs.  

Vlaams Belang schuift niet echt een concreet plan naar voren om het lerarentekort aan te pakken. Wel in het programma: een pleidooi voor "een onafhankelijk onderzoek naar de aanwezigheid van de woke-ideologie in het hele Vlaamse onderwijs."