"Sterrennacht boven de Rhône" van Vincent van Gogh opnieuw te bewonderen in stad waar hij het 136 jaar geleden schilderde: ontdek zijn woelige geschiedenis in Arles

"De zonnebloemen", "De slaapkamer", "Het gele huis" of "Zelfportret met verbonden oor": Vincent van Gogh schilderde veel van zijn beroemdste werken in Arles, een stad helemaal in het zuiden van Frankrijk. Het was hoe dan ook een productieve periode, want in de 15 maanden dat hij er woonde, schilderde hij zo'n 200 schilderijen.  

Ook "Sterrennacht boven de Rhône", een van zijn vroegere werken over de sterrennacht, werd in de stad geschilderd, in 1888. Nu, 136 jaar later, keert het werk voor de eerste keer terug naar Arles. Musée d'Orsay leent het werk uitzonderlijk uit voor een tentoonstelling daar. Niet verwonderlijk dat de curator van de expositie bijzonder opgetogen is met de bruikleen: "Het is een buitengewoon icoon in de kunstgeschiedenis, een meesterwerk", klinkt het bij The Guardian. "Om het hier te zien op een paar meter van de plek waar Van Gogh het schilderde, is een droom."

Van Gogh schilderde zijn "Sterrennacht boven de Rhône" in september 1888, vanop de oever op Place Lamartine vlak bij zijn woonplaats. Op het schilderij is ook het sterrenbeeld van de Grote Beer te zien, en op de voorgrond slentert een koppel. 

In een brief naar zijn broer Theo beschrijft hij ook zelf uitgebreid zijn schilderij: "Eindelijk dan de sterrenhemel, 's nachts onder een gaslantaarn geschilderd. De lucht is groenblauw, het water is koningsblauw, de grond paars. De stad is blauw en violet. Het gaslicht is geel en de weerschijn ervan is goudrood, afnemend tot bronsgroen. Op het groenblauwe vlak van de lucht krijgt de Grote Beer een groene en roze schittering, waarvan de zachte bleekheid contrasteert met het harde goud van het gaslicht. Twee gekleurde figuurtjes van geliefden op de voorgrond." Bij de brief zat ook een schets van het schilderij. 

Deze "Sterrennacht boven de Rhône" vormt trouwens een voorloper van zijn nog bekendere "Sterrennacht, dat hij in Saint-Rémy schilderde. 

Nog een klein detail - of het echt zo gebeurde, zal wellicht nooit geweten zijn: volgens de overlevering schilderde Van Gogh met kaarsen op zijn hoed, om zo 's nachts beter te kunnen schilderen. 

In februari 1888 kwam de schilder aan in de Zuid-Franse stad, nadat Parijs te druk geworden was voor hem. Wanneer hij arriveert, is het er uitzonderlijk heel erg koud, maar hij raakt toch snel onder de indruk van de kleuren en het licht van de Provence. Enkele maanden later trok hij in het gele huis, waar hij ook zijn atelier had. Hij droomde ervan om in dat huis een gezelschap kunstenaars te ontvangen, om samen werken te maken. 

Dat gebeurde ook: in oktober arriveerde Paul Gauguin in Arles. Hij zou twee maanden bij Van Gogh wonen en schilderen. 

Maar die periode eindigt nogal abrupt in december 1888: na een ruzie sneed Van Gogh met een mes een deel van zijn linkeroor af. Het verhaal gaat dat hij het vervolgens in een krant wikkelde en naar een prostituee bracht. 

Gauguin verliet Arles onmiddellijk en de twee zagen elkaar nooit meer terug. Van Gogh op zijn beurt werd opgenomen in het ziekenhuis van Arles. In januari verliet hij opnieuw het ziekenhuis. In de maanden die volgden ging het op en af met zijn mentale gezondheid. Een tweede ziekenhuisopname nadat dertig buurtbewoners via een petitie hadden geëist dat hij opgenomen moest worden óf de stad moest verlaten. In mei liet hij zich vrijwillig opnemen in de psychiatrische instelling in Saint-Rémy. Het betekent meteen het einde van zijn woelige, maar iconische periode in Arles. 

Hij stierf uiteindelijk kort daarop in Auvers-sur-Oise. In juli 1890 schoot hij zichzelf in de borst met een revolver, enkele dagen later overleed hij aan zijn verwondingen.