Stijgende zeewatertemperaturen zijn goed nieuws voor kwallen, die zich steeds verder gaan kunnen verspreiden. Vooral in noordelijke wateren, zoals in de Noordelijke IJszee, kunnen ze stevig oprukken, melden onderzoekers van het Alfred Wegener Instituut in een nieuwe studie. Dat kan dan weer grote gevolgen hebben voor de hele voedselketen daar en voor de visbestanden, waarschuwen ze.
Kwallen rukken steeds verder op in noordelijke wateren door klimaatopwarming: "Kan grote gevolgen hebben voor voedselketen"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Door de klimaatverandering warmen de zeeën en oceanen op. Er zijn niet enkel hittegolven op het land, maar ook minder zichtbare mariene hittegolven, in zee. De klimaatverandering oefent een grote druk uit op heel wat organismen die in zee leven.
Maar voor kwallen hoeft het geen slecht nieuws te zijn. Zeker in noordelijke wateren zouden ze wel eens stevig kunnen oprukken.
De veranderingen voor het zeeleven kunnen groot zijn, vrezen experts al langer: "We kunnen gaan van een voedselketen met veel vissen, naar een veel minder productieve oceaan vol kwallensoorten." Experts hebben het over een jellification, een "verkwalling", met een wereldwijde stijging van het aantal kwallen. Het is die trend die het Alfred Wegener Instituut nu heeft proberen in kaart te brengen.
Gele haarkwallen zouden leefgebied verdrievoudigen
De onderzoekers deden een computersimulatie met 8 kwallensoorten. Ze deden dat met verschillende scenario's van temperatuurstijgingen, verdwijnend zee-ijs en andere milieufactoren.
Volgens die simulatie zouden tegen 2050 (en daarna) alle geteste soorten (op 1 na) hun leefgebied aanzienlijk uitbreiden richting de noordpool. De Cyanea capillata (gele haarkwal) zou het met 180 procent uitbreiden, bijna een verdrievoudiging dus. Ze zouden een groot deel van de Noordelijke IJszee gaan innemen en veel voorkomen aan de kustregio's.
Andere stijgers met stip zijn onder meer de ribkwallen (Beroe) en salpen zoals Oikopleura vanhoeffeni. Toch gaan niet alle onderzochte soorten erop vooruit. Sminthea arctica zou zijn habitat met 15 procent zien krimpen en zou zich moeten terugtrekken naar grotere dieptes om een optimale leeftemperatuur te vinden.
Dat de stijgingen in de noordelijke wateren zo groot zijn, komt omdat de opwarming van de noordpool zo hard gaat, gemiddeld een stuk sneller dan de wereldwijde opwarming.
Onderzoekers waarschuwen: "Mogelijk bijzonder grote gevolgen"
De toename van kwallen kan grote gevolgen hebben voor de plaatselijke voedselketen en de vispopulaties aan de pool, waarschuwen de onderzoekers.
"Kwallen spelen een grote rol in de voedselketen in zee. Zij krijgen een duwtje in de rug door de klimaatopwarming terwijl andere soorten meer onder druk komen te staan", zegt onderzoeker Dmitrii Pantiukhin.
Wie vis belangrijk vindt, houdt maar beter de evolutie van de kwallen nauw in het oog
Onderzoeker Dmitrii Pantiukhin van het Alfred Wegener Instituut
"Dit heeft gevolgen voor de hele voedselketen en uiteindelijk voor de vissen zelf. Veel kwallen voeden zich met larven en eieren van vissen. Dit kan het herstel van vispopulaties, die al onder druk staan door overbevissing, nog vertragen of zelfs verhinderen. Dit kan gigantische gevolgen hebben voor de voedselketen."
Iedereen die zich bezighoudt met hoe vispopulaties zich in de toekomst zullen ontwikkelen, moet daarom goed het verhaal van de kwallen in het oog houden, besluit Panthiukhin. Hoe meer we de klimaatopwarming nog kunnen temperen, hoe kleiner de impact wellicht zal zijn.
