Volgens Bart De Wever stijgt de Belgische staatsschuld elke seconde met 500 euro. Het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk nog hoger zeggen experten. Volgens berekeningen van de Nationale Bank zou het bedrag zelfs kunnen oplopen tot 1.170 euro per seconde. Na het verschijnen van een artikel hierover bij factcheck.vlaanderen gebruikte De Wever zondagochtend in De Zevende Dag wel het juiste cijfer.
Stijgt de Belgische staatsschuld echt met méér dan 500 euro per seconde?
Thibault Coigniez
Gepubliceerd:
In het kort: In een debat met premier Alexander De Croo (Open VLD) op 'VTM nieuws' zei partijvoorzitter Bart De Wever (N-VA) dat de Belgische staatsschuld iedere seconde met 500 euro aantikt.
Maar? Het werkelijke bedrag per seconde ligt hoger en kan oplopen tot 1.170 euro. Dat geldt zowel voor prognoses voor de komende periode tot 2029 als voor de afgelopen twee jaar. De Wever gebruikte wel het juiste cijfer na het verschijnen van een factcheck in het kader van de factcheckmarathon der Lage Landen, bij factcheck.vlaanderen.
Deze factcheck werd uitgewerkt in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen.
Op 26 mei vertelde Bart De Wever in een gesprek met Alexander De Croo op 'VTM nieuws ' het volgende: “Ik zeg het nog eens, elke seconde dat we hier zitten, stijgt de staatsschuld met 500 euro”. Op zijn Facebookpagina deelde De Wever het bewuste fragment . Daarin wijst hij ook op de schuldratio die volgens hem aan het stijgen is. Ten slotte verweet hij De Croo dat “je dat niet kan ontkennen, dat is het zonlicht loochenen”.
In 2020 onderzocht Knack al een gelijkaardige bewering. Factcheck.Vlaanderen deed de berekeningen nog eens over met de huidige cijfers.
Via Whatsapp deelt Philippe Kerckaert, de woordvoerder van Bart Wever, de berekeningen waarop de voorzitter van de N-VA zich beroept. Volgens Kerckaert zijn die gebaseerd op de recentste prognoses voor de periode tussen 2025-2029 van het Monitoringcomité, dat regelmatig rapporten aflevert over de toestand van de Belgische begroting.
Meer dan 500 euro
Bij zijn berekening gaat Kerckaert uit van het verschil in de Belgische staatsschuld tussen 2024 en 2029. In 2024 bedroeg het Bruto Binnenlands Product (BBP) van België 605 miljard euro. De schuldgraad bedroeg 106 procent. En 106 procent van 605 miljard euro levert een staatsschuld van 643 miljard euro op.
Volgens de prognoses van het monitoringcomité zou het BBP in 2029 stijgen tot 706 miljard euro en de schuldgraad met 119 procent. De staatsschuld zou dan stijgen naar 840 miljard.
Wat is het Bruto Binnenlands Product (BBP)?
Het Bruto Binnenlands Product (BBP) van een land of regio is de marktwaarde van alle goederen en diensten die er op één jaar tijd worden geproduceerd. Het is een maatstaf voor de welvaartscreatie van een land of regio.
De toename van de staatsschuld tussen 2024 en 2029 zou dan 197,6 miljard euro bedragen. Dat is afgerond 39,5 miljard euro per jaar. Als je zo verder deelt, met veel cijfertjes na de komma, dan kom je op een toename van 1.170 euro per seconde. Meer dus dan 500 euro. Kerckaert verklaart zich nader: “We zouden eigenlijk meer dan 1.000 euro per seconde moeten aanrekenen. Maar we houden het standaard op 500 euro om zeker juist te zijn.”
Op basis van prognoses stijgt de staatsschuld met ruim 1000 euro per seconde
“Met die gegevens lijkt die 1.170 euro te kloppen”, stuurt Jean Deboutte , voorzitter van het Federaal Agentschap van de Schuld naar Factcheck.Vlaanderen. Op basis van het rapport van het Monitoringcomité en de recentste voorspellingen van het Planbureau over het BBP trok hij de som na.
Al voegt Deboutte er wel aan toe dat de prognoses over de toekomst gaan en uitgaan van ongewijzigd beleid: “Het valt dus te betwijfelen of die 1.170 euro een economisch betekenisvol cijfer is.”
Ook Geert Langenus , macro-econoom bij de Nationale Bank van België, zegt dat economische prognoses voor de komende jaren onzeker blijven: "Het is veel waardevoller om dergelijke tendensen uit het recente verleden te bestuderen”, zegt Langenus.
Ook de afgelopen jaren steeg de staatsschuld gemiddeld met meer dan 1000 euro
Langenus voegde de daad bij het woord. Op basis van een recent rapport van de Nationale Bank berekende hij voor Factcheck.Vlaanderen het verloop van de overheidsschuld tussen 2022 en 2023. De resultaten liggen in lijn. De toename van de staatsschuld kwam volgens Langenus neer op 37 miljard euro per jaar en strandt dus ook rond de 1.170 euro per seconde.
“Natuurlijk zal op sommige momenten de staatsschuld ook wel eens dalen, zoals bij de belastinginning. Het gaat dus over een gemiddelde”, zegt Langenus. Volgens hem is een dergelijke berekening per seconde eerder een manier om de kwestie op de kaart te zetten: “Bij abstracte bedragen haken de mensen snel af. Als dit helpt om draagvlak voor overheidssaneringen te creëren, dan zie ik in zo’n berekeningen geen graten.”
Conclusie
In 'VTM nieuws' zei partijvoorzitter Bart De Wever (N-VA) dat de staatsschuld elke seconde met meer dan 500 euro stijgt.
De Belgische staatsschuld stijgt geen 500 euro, maar veeleer rond de 1.170 euro per seconde.
Op basis van cijfers van de Nationale Bank voor 2022 en 2023 is het aannemelijk dat de schuld per seconde met dat bedrag stijgt.
Volgens de Nationale Bank zijn dergelijke berekeningen vooral een middel voor bewustmaking en is hun economische waarde beperkt.
We beschouwen deze bewering als 'eerder waar'. Deze factcheck verscheen eerder bij de collega's van factcheck.vlaanderen. De Wever gebruikte nadien ook het juiste cijfer in de uitzending van De zevende dag.
Deze factcheck kwam tot stand in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen. Partners zijn: factcheck.vlaanderen, VRT NWS, Knack, RTBF, KRO-NCRV Pointer, Het Algemeen Dagblad en deCheckers.
