Volgens PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw zou 1 procent van de Belgische bevolking een kwart van het Belgische vermogen in handen hebben. Omdat België niet werkt met een vermogenskadaster, is niet exact bekend wie wat en hoeveel bezit. Schattingen naar de bezittingen van de top 1 procent lopen van 13,5 tot 33 procent van het totale vermogen.
Bezit 1 procent van de Belgische bevolking een kwart van het Belgische vermogen?
In het kort
Volgens Raoul Hedebouw, voorzitter van PVDA, bezit 1 procent van de Belgische bevolking een kwart van het totale vermogen in ons land.
Maar? Omdat België geen vermogenskadaster heeft, weten we niet exact wie er wat bezit. Onderzoekers werken daarom met een schatting van de vermogensongelijkheid op basis van bevragingen. De allergrootste vermogens zijn daarin ondervertegenwoordigd. Daarom vullen onderzoekers de gegevens aan met een raming voor de superrijken. De schattingen van het bezit van de rijkste 1 procent variëren van 13,5 tot 33 procent van het totale vermogen in België.
Deze factcheck werd uitgewerkt in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen.
Raoul Hedebouw beweerde in de tweede aflevering van het VTM-programma 'Het conclaaf ' (minuut 20:40) dat "1 procent van de Belgische bevolking 25 procent van de vermogens in België heeft". Die concentratie van de rijkdom is een reden die PVDA geeft om te mikken op de 1 procent rijkste landgenoten voor een eventuele miljonairstaks.
Eerdere schatting
Hedebouw deed deze uitspraak ook al in 2022, tijdens zijn 1 mei-speech . Factcheck.Vlaanderen onderzocht toen het cijfer. Het bleek gebaseerd op een wetenschappelijk artikel van Dan O'Neill, professor ecologische economie aan de Universiteit van Leeds, en Arthur Apostel, onderzoeker economie aan de UGent.
Cijfers uit deze studie geven aan dat 1 procent van de Belgische bevolking naar schatting een kwart (24 procent) van de Belgische vermogens in handen heeft.
Omdat België geen vermogenskadaster heeft, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland , weten we niet exact wie wat bezit. Een vermogenskadaster is een inventaris die bijhoudt over welke onroerende goederen, financiële goederen en roerende goederen elk gezin beschikt.
Om die reden kozen de onderzoekers voor een schatting van de vermogensongelijkheid. De Household Finance and Consumption Survey (HFCS) was toen de enige bron beschikbaar met gegevens over de vermogensindeling. Dat is een driejaarlijkse bevraging uitgevoerd door de Europese Centrale Bank (ECB).
De gegevens van het onderzoek dateren van 2017 . Dat waren toen de recentst beschikbare cijfers. Factcheck.Vlaanderen ging na of er inmiddels recenter onderzoek voorhanden is.
Recenter onderzoek
In januari dit jaar publiceerde de Nationale Bank van België (NBB) voor de eerste keer experimentele statistieken over de verdeling van het nettovermogen van de Belgische huishoudens, de zogenoemde Distributional Wealth Accounts (DWA). Maar de cijfers van NBB bespreken enkel het aandeel van de top 10 procent en niet de top 1 procent. Meer dan de helft van het netto vermogen is in het bezit van die top 10 procent.
Geert Langenus, econoom bij de NBB, bevestigt aan Factcheck.Vlaanderen dat ze geen cijfers over de rijkste 1 procent ter beschikking hebben, omdat net voor de allerrijksten het vermogen moeilijk te achterhalen valt. Op de top 1 procent hebben we dus geen zicht, maar onderzoeker Apostel laat wel weten dat het aandeel van de top 10 procent in lijn ligt met zijn eigen onderzoek uit 2022.
Nog een ander recent rapport is het Global Wealth Report van de Zwitserse bank UBS, uit augustus 2023. Daarin worden wel cijfers voor de top 1 procent geschat. Deze 1 procent zou in België 13,5 procent van het totale nettovermogen in handen hebben. Een stuk lager dus dan 25 procent. Daarmee zou de verdeling van het vermogen in België bij de meest gelijke zijn ter wereld.
Apostel plaatst enkele kanttekeningen bij deze studie. De UBS gebruikt volgens hem verouderde gegevens en baseert zich op de Forbes-rijkenlijst . En die lijst is "mogelijk minder representatief voor de top van de Belgische vermogensverdeling". Het onderzoek van Apostel en O’Neill vult de afwezigheid van de superrijken aan met een verbeterde schatting aan de hand van De Rijkste Belgen-lijst .
Studie Europese Centrale Bank
Ivo Flachet, persverantwoordelijke van PVDA, bevestigt dat het onderzoek van Apostel en O'Neill uit 2022 nog steeds de basis vormt voor de huidige uitspraak van Hedebouw. Hij verwijst ook nog naar een ander onderzoek, van de Europese Centrale Bank (ECB) uit 2022, om de bewering kracht bij te zetten. Dit onderzoek geeft zelfs aan dat een derde (33 procent) van het vermogen in België bij de top 1 procent zit.
Volgens Apostel komt het verschil met de andere schattingen voornamelijk door een andere methode om de vermogens van de absolute top te berekenen. Om tegemoet te komen aan de onderrapportering van de superrijken maken ze gebruik van een andere bron dan de eerder genoemde De Rijkste Belgen-lijst. De ECB gebruikt hiervoor externe informatie uit The Economist over ultrarijke families. Apostel: "Mogelijk werd door deze experimentele methode een groter deel van het vermogen toegewezen aan de absolute top."
Conclusie
Onderzoek uit 2022 geeft aan dat 1 procent van de Belgische bevolking een kwart van de Belgische vermogens bezit. Zoals Raoul Hedebouw al vaak heeft aangehaald.
Al gaat het om een schatting. We kunnen geen exact percentage berekenen, omdat er in België niet bijgehouden wordt wat en hoeveel wie nu precies bezit.
Schattingen geven aan dat 13,5 procent tot 33 procent van het Belgische vermogen bij de 1 procent rijksten zit, afhankelijk van de gebruikte methode.
We beoordelen de stelling daarom als eerder waar. De uitspraak is gebaseerd op een betrouwbare, juiste bron, maar er ontbraken nog relevante feiten en context: de andere beschikbare studies.
Deze factcheck kwam tot stand in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen. Partners zijn: VRT NWS, RTBF, Knack, factcheck.vlaanderen, KRO-NCRV Pointer, Het Algemeen Dagblad en deCheckers.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-checking Standards Network (EFCSN).
