Gender is een verkiezingsthema geworden: hoe denken de verschillende partijen erover? 

Vlaams Belang gelooft niet dat genders bestaan. Dat zei voorzitter Tom Van Grieken vorige week al in De Zevende Dag op VRT 1. Hij herhaalde dat standpunt begin deze week nog eens in het programma 'Eerste keus', waarin jongeren die voor het eerst gaan stemmen, vragen mogen stellen aan politici.

Op de vraag van een trans jongen antwoordde Van Grieken dat hij vindt dat de wetgeving niet moet worden aangepast voor transgenders. "Ik denk dat het verschrikkelijk moet zijn om als man gevoelsmatig geboren te worden in een vrouwenlichaam en vice versa."

"Maar geslachtsoperaties op kosten van de samenleving, daar ben ik het niet mee eens. Wij gaan ook geen paspoorten of toiletten aanpassen. Ik vind niet dat wij ons allemaal moeten aanpassen aan het gevoel dat sommige mensen hebben."

In 'Het conclaaf' op VTM deden de thema's seksuele geaardheid, holebirechten en genderidentiteit donderdag de discussie hoog oplaaien. Het begon met een duel tussen Van Grieken en Vooruit-kopstuk Conner Rousseau, en de vraag of 2 mannen kinderen mogen krijgen.

"We zijn daar geen grote fan van", geeft Van Grieken toe. "Kinderen hebben recht op een mama en een papa. Daarom zijn we ook geen voorstander van homoadoptie. Maar we hebben als partij wel besloten dat holebirechten verworven rechten zijn."

"Eigenlijk ben je dus tegen", reageert Rousseau. "Er zijn andere prioriteiten", vindt Vlaams Belang. "We gaan geen 50 procent van de stemmen halen, en dus zijn holebirechten verworven rechten", herhaalt Van Grieken nog eens.

De toon is gezet en even later doet televisiemaker Eric Goens er nog een schepje bovenop wanneer hij een omstreden bericht op sociale media voorleest van Vlaams Belang-politicus Bart Claes, toen Petra De Sutter (Groen) in 2020 werd aangesteld als vicepremier en minister.

"Crazy Calvo mag dan geen minister zijn, hetgeen in de plaats komt is eigenlijk nog erger. Transgender Petra De Sutter (...) wil alle fundamenten van onze westerse beschaving vernietigen en vervangen", stond toen te lezen.

Bekijk: de gemoederen verhitten tijdens het debat over gendergelijkheid en diversiteit in 'Het conclaaf' op VTM:

"Ik ben voor het Vlaams Belang blijkbaar de verpersoonlijking van de nieuwe vijand", reageert De Sutter. "Als je kijkt naar wat er in Rusland, Hongarije en Italië gebeurt met de holebirechten dan zie je welke risico's de agenda van Vlaams Belang met zich meebrengt voor de diversiteit en voor veel mensen. Ik vind dit zeer onrustwekkend."

"Geen persoonlijke aanval", zegt Van Grieken die geen afstand neemt van het bericht. "U mag me allemaal afschieten, het interesseert me niet. Want u bent allemaal voor. De eerste transgenderwetten zijn ook gestemd en gemaakt door Zuhal Demir (N-VA)."

"So what, wat is daar het probleem mee", vragen de andere kopstukken zich verontwaardigd af. "Dat mensen zich goed in hun vel voelen en gelijke rechten krijgen, is dat een probleem? Mag dat ook niet meer", reageren Rousseau en CD&V-voorzitter Sammy Mahdi. 

"Je smult van het debat en giet er een soort homofobe, antiwokesaus over en dat is zo, zo fout en ik braak daarvan", zegt Rousseau. Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever kant zich tegen Van Grieken. "Ik vind dat discours over seksuele identiteit ronduit griezelig", zegt hij.

Vlaams Belang wil af van wat de partij "de woke-ideologie" noemt en plaatst daar ook het thema gender onder. Hoewel voorzitter Tom Van Grieken de voorbije week al meermaals heeft gezegd dat gender volgens zijn partij niet bestaat, staat in het verkiezingsprogramma te lezen dat Vlaams Belang voor de erkenning van "genderdysforieproblematiek" is. Dat zijn mensen die een verschil ervaren tussen hun genderidentiteit en hun lichamelijk geslacht.

De partij verzet zich wel tegen "genderideologie in kleuter-, lagere en middelbare scholen". Er staat ook te lezen dat de partij tegen de mogelijkheid is om onbeperkt juridisch van geslacht te kunnen veranderen. 

Over holebirechten en de LGBTQI+-gemeenschap staat er niets te lezen in het verkiezingsprogramma.

N-VA vindt dat mensen van elk gender en elke geaardheid veilig en vrij moeten kunnen leven in onze samenleving. Parket en politie moeten consequent optreden tegen daders van holebifoob en transfoob geweld.

"We blijven inzetten op een gecoördineerd actieplan tegen discriminatie en geweld ten aanzien van de regenbooggemeenschap. We proberen doelgericht de mogelijke dadergroepen te sensibiliseren en we blijven ook investeren in een goede relatie met de erkende erediensten om de acceptatie van de regenbooggemeenschap te verhogen bij gelovigen", staat onder meer te lezen in het programma.

Ook voor CD&V zijn gelijkheid en gelijke kansen belangrijk. De partij kant zich tegen discriminatie en geweld omwille van seksuele geaardheid. CD&V wil dat in het basis- en secundair onderwijs aandacht is voor thema's als gender, seksualiteit, genderstereotypen en toestemming.

De partij pleit ook voor een "genderslimme inrichting van de publieke ruimte". "Dat is een inrichting die maakt dat iedereen zich veilig voelt en die zorgt voor een publieke ruimte op maat van iedereen en waar alle inwoners zich vrij kunnen bewegen."

CD&V zegt ook begrip te hebben voor het feit dat homokoppels beroep doen op een zus die draagmoeder is en die daar een eigen eicel voor gebruikt.

Open VLD vindt dat seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie en seksekenmerken voor de overheid niet relevant mogen zijn. Daarom moet alle zichtbare genderregistratie op officiële documenten worden geschrapt.

Open VLD wil een nieuw interfederaal actieplan tegen discriminatie en geweld omwille van seksuele oriëntatie en genderidentiteit. De partij ziet ook een oplossing in het onderwijs. "Leraren, maar ook welzijns- en zorgverleners, spelen een grote rol in LGBTQI+-acceptatie. (...) Zowel in het basis- en secundair onderwijs, als in het kleuteronderwijs, worden thema's rond gender- en seksuele diversiteit opgenomen in de leerplannen."

Open VLD heeft het in haar verkiezingsprogramma ook expliciet over transgenderzorg en de nood om de wachtlijsten te verkorten. "Terugbetaling voor medisch noodzakelijke ingrepen voor genderbevestigende chirurgie, inclusief permanente ontharing van de genitale streek en hormonale medicatie, wordt verzekerd. Dit verhoogt de financiële toegankelijkheid."

Racisme en discriminatie bestrijden, is ook voor Vooruit een belangrijk punt in het verkiezingsprogramma. Geweld tegen LGBTQI+-personen moet streng aangepakt worden. Vooruit waarschuwt dat de verworven holebirechten "snel terug afgenomen kunnen worden" door extreemrechts en dat ze actief moeten worden verdedigd.

Vooruit wil gender niet meer op de identiteitskaart vermelden, maar opteert voor een niet-zichtbare registratie. Ook op school, van het kleuteronderwijs tot het zesde middelbaar, moet er een duidelijke leerlijn zijn omtrent seksuele opvoeding. De partij wil tot slot een wettelijk kader voor draagmoeders.

Net als de andere partijen strijdt Groen ook voor gelijke kansen, overal en voor iedereen. Ook bij het vervullen van een kinderwens moeten LGBTQI+-koppels gelijk behandeld worden. En er moeten heldere regels komen over draagouderschap.

PVDA wil meer structurele steun voor de holebiverenigingen en een schepen van Gelijke Kansen in elke gemeente. De partij wil op meer plaatsen transgenderzorg om de wachtlijsten terug te dringen, terugbetaling van medisch noodzakelijke ingrepen en psychosociale begeleiding voor transgenders.

PVDA wil ambtenaren, politie en hulpverleners opleiding geven over hoe ze beter kunnen omgaan met LGBTQ+-personen, ook in woonzorgcentra. De partij pleit niet voor een lagere minimumleeftijd voor een geslachtsoperatie. Momenteel moet je minstens 18 jaar zijn.