Al sinds het begin van de rechtszaak in New York beweerde Donald Trump dat hij geen enkele kans maakte om zijn onschuld te bewijzen. Hij haalde meerdere argumenten aan om die bewering te staven, gaande van een "politiek gemotiveerde heksenjacht" tot "partijdige instructies van rechter Merchan aan de jury". VRT NWS legt enkele argumenten van Trump in de weegschaal: heeft hij een punt?
Trump stelt dat rechtszaak in New York "nooit eerlijk kon verlopen": is daar iets van aan?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Ondanks een schuldigverklaring door een 12-koppige jury blijft Donald Trump beweren dat hij onschuldig is in de zaak rond zwijggeld aan de ex-pornoactrice Stormy Daniels. "Het is een schande", zei de voormalige president toen hij de rechtbank verliet. "Dit was een gemanipuleerd proces door een corrupte rechter." Tijdens een persconferentie heeft Trump al aangegeven dat hij in beroep zal gaan.
Dat rechter Juan Merchan aan het hoofd stond van een politiek gemotiveerde heksenjacht is slechts een van de argumenten die Trump aanhaalt om zijn onschuld te bewijzen. Houden de argumenten die hij gebruikt ook steek, of zijn het louter uitlatingen van een man in het nauw?
"Dit is een politiek gemotiveerde rechtbank en rechtszaak"
Het argument dat het vaakst terugkeert: de zaak is een "politiek gemotiveerde heksenjacht", aangestuurd door president Joe Biden. Biden zou zijn kansen op een tweede termijn zien slinken, dus probeert hij via het ministerie van Justitie - waarmee hij zich heeft "bewapend" - zijn Republikeinse tegenstander de cel in te krijgen.
"Zelfs moeder Theresa zou deze aanklachten niet kunnen aanvechten", zei Trump tegen de Amerikaanse pers, die elke dag klaarstaat om zijn reacties te brengen. "Deze aanklachten zijn vals. De hele zaak is gemanipuleerd."
Trump gebruikt dat argument niet alleen in de zwijggeldzaak. Ook zijn andere aanklachten in Georgia, Florida en Washington D.C. draaien volgens Trump louter rond de "vervolging van een politieke tegenstander" en "pogingen om de verkiezingen te manipuleren".
Amerika-correspondent Björn Soenens benadrukt dat de zwijggeldzaak geen federale rechtszaak is, maar een zaak op staatsniveau. "Daar heeft het ministerie van Justitie niets mee te maken", legt Soenens uit. "Dat haalt het argument van Trump al meteen onderuit."
"Bovendien ziet het systeem in Amerika er helemaal anders uit dan bij ons." Dat zegt prof. dr. Werner-Édouard de Saeger, die als professor Internationaal Recht verbonden is aan onder meer de universiteiten van Cambridge en Hasselt. "De rechters van de federale rechtbanken en het Hooggerechtshof worden benoemd door de president of verkozen. Dat geldt eveneens bij de lagere rechtbanken."
"Het gebeurt wel eens dat bepaalde rechters zich iets strenger of lakser opstellen, omdat dat goed ligt bij het kiespubliek. Ze gedragen zich dus sneller als politici, die campagne voeren om hun positie te behouden. Bij ons is dat niet zo: binnen de juridische tak wordt sereniteit en terughoudendheid verwacht, procureurs laten zich niet zo leiden door de publieke opinie."
Er valt wel enige vorm van waarheid te bespeuren: het Amerikaanse systeem is bijzonder gekleurd, maar niet in die mate dat het als wapen van de Amerikaanse president dient
Werner-Édouard de Saeger, professor Internationaal Recht
Zeggen dat alle Trump-rechtszaken politiek gemotiveerd zijn, vindt De Saeger te verregaand. "Enerzijds is die uitspraak typisch voor Trump: hij plaatst zichzelf in een slachtofferrol, als een soort Calimero. Enig activisme van rechters kan hij dan ook opblazen. Aan de andere kant zit er wel een vorm van waarheid in: het Amerikaanse systeem is bijzonder gekleurd, maar niet in die mate dat het als wapen van de Amerikaanse president dient om politieke tegenstanders uit te schakelen."
Ook Soenens ziet dat het gekleurde systeem soms de kop opsteekt. "In de zaak rond de geheime documenten is er een federale rechter in Miami die benoemd is door Trump en de zaak al meermaals heeft uitgesteld. Daardoor krijgt ze ook de kritiek dat ze in de kaart van Donald Trump speelt. Het systeem speelt dus ook soms in zijn voordeel."
Soenens wijst vooral op het gevaar van het verhaal dat alle rechtszaken deel uitmaken van een politieke heksenjacht. "Volgens mij is er een belangrijkere conclusie na deze zaak dan het vonnis: de rechtsstaat wordt door een deel van het land niet meer aanvaard", stelt Soenens. "Dat zien we ook aan de reactie van de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson. Die heeft het over "opgezet spel" en een "puur politieke oefening". Dat zijn straffe uitspraken, zeker van iemand in zo'n prestigieuze positie."
Rechter Juan Merchan
De rechter die de strafmaat voor de zwijggeldzaak moet bepalen, is Juan Merchan. Trump beschouwt de man als een corrupte rechter. Daarvoor wordt onder meer verwezen naar een donatie van 35 dollar die Merchan in 2020 overschreef aan enkele Democratische organisaties, waaronder 15 dollar aan de verkiezingscampagne van Biden en 10 dollar aan een groep genaamd "Stop Republicans". Daarnaast voert zijn dochter werk uit voor een Democratisch consultancybedrijf.
Merchan kreeg een waarschuwing over de donaties, maar geen sanctie en moest zich niet uit de zwijggeldzaak terugtrekken. Een ethische commissie stelde vast dat verschillende rechters in New York donaties hadden gedaan, omdat er onduidelijkheid was over de campagnes waaraan rechters mogen doneren. "Zoals zoveel overtredingen waar de Commissie mee te maken krijgt, zijn verboden politieke bijdragen persoonlijke vergissingen", schreef de voorzitter van de Commissie in een rapport.
"Een jury in New York kan nooit objectief oordelen"
Het valt niet te ontkennen dat New York City een blauw machtsbastion is. Al sinds 1928 halen de Democraten er steevast een meerderheid tijdens de presidentsverkiezingen. In het stadsdeel Manhattan, het hart van de stad, sleepte Biden bij de laatste verkiezingen zelfs 86,8 procent van de stemmen binnen.
Aangezien de rechtszaak in dat stadsdeel plaatsvond, moest rechter Merchan een 12-koppige jury van 'Manhattanites' samenstellen. Iedereen die 18 jaar of ouder en staatsburger was, in Manhattan woonde, in het Engels kon communiceren en geen veroordeling voor een misdrijf had, kwam in aanmerking om een oproepingsbrief te krijgen. Dat vond Trump niet eerlijk. Geen enkele jury uit een blauwe stad als New York is in staat om onpartijdig te oordelen over de zaak, stelde het team van de oud-president.
De samenstelling van de jury was inderdaad een complexe taak. Zoals juridisch verslaggever en advocaat Neama Rahmani aangaf bij de Britse openbare omroep BBC: "Iedereen kent Donald Trump, iedereen heeft ook een mening over hem".
Om te vermijden dat de zaak begon met juryleden die al een mening hadden gevormd, werden de opgeroepen New Yorkers onderworpen aan een intensieve screening. Ten eerste moesten de juryleden een uitgebreide enquête invullen, "om te testen hoe sterk ze over hem en zijn acties denken en te peilen naar hun vermogen om de eigen indrukken over Trump te identificeren". Dat zegt Richard Gabriel, als mede-auteur van het boek "Jury Selection Strategy and Science".
We moeten ervan uitgaan dat burgers hun burgerplicht juist vervullen: ze luisteren naar het bewijsmateriaal en nemen vervolgens een geïnformeerde, onafhankelijke beslissing
Björn Soenens, Amerika-correspondent
Daarnaast krijgen de juryleden bij de selectie heel wat vragen te beantwoorden. Waar halen ze hun nieuws? Hebben ze ooit boeken van Trump gelezen? Hebben ze ooit een politieke bijeenkomst bijgewoond? De aanklagers en advocaten van de verdediging hebben tot slot het recht om 10 mensen - zonder daarvoor een reden te moeten geven - te 'wraken' of af te wijzen als jurylid. Zo zijn er uiteindelijk 12 juryleden en 6 plaatsvervangers aangeduid.
Volgens Soenens maakt de staat waar de rechtszaak plaatsvindt geen verschil voor de uitkomst van het proces. "We moeten ervan uitgaan dat burgers ook hun burgerplicht juist vervullen", stelt Soenens. "Ze luisteren naar het bewijsmateriaal en kunnen vervolgens een geïnformeerde, onafhankelijke beslissing nemen. Als je daar niet op kan vertrouwen, kan je de rechtsstaat op de buik schrijven."
"Daarnaast is het principe van een unanieme veroordeling een extra rem op mogelijke partijdigheid. Je moet iedereen over dezelfde lijn krijgen, anders is er geen veroordeling", concludeert Soenens.
"De rechter gaf partijdige instructies toen de jury in beraad ging"
Een van de laatste beweringen van de oud-president, draait rond de instructies die rechter Merchan gaf voor de jury in beraad ging. Volgens John Roberts, journalist bij Fox News, zei de rechter dat de juryleden zelf konden beslissen welke aanklachten ze als bewezen achtten. Als elk jurylid een aanklacht als bewezen zag, zou de rechter de 12 individuele schuldigverklaringen gebruiken als unanimiteit onder de jury.
De beweringen deden al snel de ronde binnen Trump-kringen. Ook de ex-president zelf gaf aan dat de instructies van de rechter "oneerlijk, misleidend en ongrondwettelijk waren".
De beweringen van John Roberts kloppen echter niet. Volgens The New York Times was rechter Merchan duidelijk toen hij uitleg gaf aan de juryleden: "Elke aanklacht die jullie overwegen, schuldig of onschuldig, moet unaniem zijn." Die boodschap zou hij ook meermaals hebben herhaald.
Ondertussen is Roberts ook al op zijn stelling teruggekomen. Zo gaf hij aan dat hij "nooit de bedoeling had gehad om in die tweet te suggereren dat minder dan 12 juryleden Donald Trump kunnen veroordelen voor een misdaad".
