Bij veilinghuis Sotheby's wordt binnenkort een zeldzaam skelet van een 150 miljoen jaar oude Stegosaurus geveild. Daarmee dreigt opnieuw een kostbaar fossiel in een privécollectie te belanden, in plaats van in een museum. Worden dino's nog opgegraven ten dienste van de wetenschap, of dienen ze steeds vaker als pronkstuk voor de happy few?
Opnieuw dreigt zeldzaam dinoskelet in privécollectie te belanden: hoe fossielen steeds vaker 'op bestelling' worden opgegraven
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
In juli gaat het skelet van een Stegosaurus onder de hamer bij veilinghuis Sotheby's in New York. Het fossiel is 3 meter hoog, 6 meter lang, ongeveer 150 miljoen jaar oud en omwille van de soort en de goede staat van de botten: uiterst zeldzaam.
De geschatte waarde ligt tussen de 3,5 en 5,5 miljoen euro. Het hoofd van de wetenschapsafdeling van Sotheby's, Cassandra Hatton, noemt het "een van de beste fossielen in zijn soort die ooit is opgegraven".
Maar er komt kritiek op zulke veilingen. Tegenstanders vinden dat zeldzame fossielen thuishoren in natuurwetenschappelijke musea en niet in privécollecties als hebbedingetje. Vooral het feit dat de Stegosaurus wordt aangeboden door een commerciële paleontoloog, die opgravingen doet om ze tegen de hoogste prijs te verkopen, doet wenkbrauwen fronsen.
"Vroeger werden fossielen quasi uitsluitend voor wetenschappelijke doeleinden opgegraven, maar vandaag zijn er leveranciers die letterlijk op bestelling een dino voor je gaan opgraven", zegt dinokenner Harald Scheerlinck, die een boek schreef over dinosaurussen in de popcultuur, genaamd 'Dinomanie'. "Ook deze Stegosaurus wordt verkocht door een commerciële paleontoloog."
Scheerlinck ziet een evolutie waarbij dinosaurussen de dag van vandaag worden verkocht als kunststukken. "De laatste jaren zijn dinoskeletten een vaste waarde geworden in de kunstwereld. Veilinghuizen en galerijen zien ze graag komen, omdat ze miljoenen opbrengen. Dinofossielen worden steeds meer als een investering gezien."
"Veel investeerders en kunstliefhebbers hebben de dino's omarmd en zijn tot de conclusie gekomen dat het waardevolle kunstvoorwerpen zijn geworden die – voor hen althans – nog best betaalbaar zijn. Ook Hollywoodsterren zijn er zot van. Zo is bekend dat Hollywoodacteurs Leonardo DiCaprio en Nicolas Cage thuis dinofossielen hebben staan om hun interieur op te leuken."
Ook Fernand Huts, de grote man achter Katoen Natie, verbaasde vorig jaar vriend en vijand met de aankoop van het skelet T. rex 'Trinity'. Hij betaalde 5,6 miljoen euro om het stuk over een paar jaar in zijn vernieuwde Boerentoren te zetten. Huts heeft wel duidelijk aangegeven dat hij wetenschappers de toelating wil geven om het skelet te onderzoeken.
Wetenschappers vissen vaak achter het net
Harald Scheerlinck, dinokenner
Deze evolutie betekent vooral een doorn in het oog van wetenschappers. "Musea of ander onderzoeksinstellingen hebben zelden het budget dat tegenwoordig wordt neergeteld door bedrijven of privé-investeerders", zegt Scheerlinck.
"Daardoor vissen zij natuurlijk vaak achter het net. Elke dino die in een privécollectie verdwijnt, vinden ze doodzonde omdat ze er geen wetenschappelijk onderzoek naar kunnen doen, want elk onderzoek kan puzzelstukjes opleveren om de dieren beter te begrijpen."
Lastige tweestrijd
Sotheby's benadrukt dat het veilinghuis zich bewust is van die lastige tweestrijd. "Als onderdeel van de inspanning om het bewustzijn rond transparantie en het proces van het documenteren te verhogen, ontvangt de koper een kopie van de scangegevens van de dinosaurus, samen met een volledige licentie om alle 3D-gegevens te gebruiken.
"Op deze manier zorgt de verkoop van de Stegosaurus ervoor dat de primaire informatie over de dinosaurus bij het skelet blijft en bevordert het de samenwerking in toekomstig onderzoek en onderwijs", aldus het veilinghuis.
Volgens Scheerlinck is het belangrijk dat dit exemplaar toch onderworpen wordt aan wetenschappelijk onderzoek. "Hoe zeldzamer de dinoskeletten, hoe minder info de wetenschap daar al over heeft. Dit is sowieso voor de wetenschap een belangrijk fossiel, want heel veel skeletten van Stegosaurussen zijn er nog niet gevonden. Het zou dus zeer waardevol zijn als de koper ook wetenschappelijk onderzoek toelaat."
