Gemiddeld 3,5 procent van de verkochte voeding in België is bio. Dat blijkt uit cijfers van Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) naar aanleiding van de Bioweek. Vooral groenten, fruit, vlees en vis zijn populair. Biologische voeding kan je herkennen aan het biolabel op de verpakking. Om dat label te mogen gebruiken, moeten producenten zich aan een heleboel regels houden (en dat laat zich voelen in de prijs).
Waarom is biovoeding zoveel duurder? En is het ook gezonder? Antwoord op veelgestelde vragen over biovoeding
Harald Scheerlinck
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur 'WinWin' op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Biologische voeding is voedsel dat wordt geproduceerd zonder chemische of synthetische bemesting of bestrijdingsmiddelen. Er bestaat wel zoiets als 'biopesticiden' op basis van natuurlijke stoffen. Die bestrijdingsmiddelen mogen wel worden gebruikt in de biolandbouw. Bij biologische bedrijven is er ook extra aandacht voor dierenwelzijn. Zo komen biologische eieren niet alleen van kippen met vrije uitloop, maar worden de dieren ook gevoed met biovoeding en krijgen ze bijvoorbeeld meer ruimte of zonlicht dan andere kippen. Er mag geen gebruik gemaakt worden van genetisch gemodificeerde organismen.
VLAM organiseert van 1 tot 9 juni de 'Bioweek', om consumenten bewuster te maken van biovoeding en de voordelen te belichten. Maar bij de redactie van het consumentenprogramma 'WinWin' op Radio2 komen kritische vragen. Liesbet Vranken, professor Landbouweconomie aan de KU Leuven, beantwoordt ze.
Wat betekenen de biolabels?
In de winkel herken je de bioproducten aan een biolabel op de verpakking. Het bekendste is het Europese biolabel, met een wit blaadje (bestaande uit sterren) op een lichtgroene achtergrond. "Aan die labels hangt een wettelijke regeling vast", zegt professor Vranken. "Een officiële instantie controleert of de producten aan alle voorwaarden voldoen. De termen 'bio' of 'biologisch' zijn wettelijk beschermd."
Je hebt de pure producten, zoals groenten, fruit, zuivel of eieren, maar er bestaan ook heel wat verwerkte producten met een biolabel. Denk maar aan wijn, bier, brood of vleesvervangers. Bij die eerste categorie is het eenvoudig: een appel of prei is bio of niet. Voor verwerkte producten ligt dat iets anders. Het Europese biolabel mag worden gebruikt voor producten die voor ten minste 95 % uit biologische ingrediënten bestaan.
Waarom zijn bioproducten vaak zoveel duurder?
Professor Vranken ziet een aantal redenen waarom biovoeding meestal duurder is dan regulier voedsel. "Om te beginnen is de opbrengst voor een landbouwer per hectare kleiner omdat je een groter deel van je oogst verliest. Er is ook meer arbeid nodig omdat je bijvoorbeeld voor de onkruid- of ongediertebestrijding niet eender welk product mag gebruiken. Ongedierte moet soms manueel verwijderd worden, en dat kost tijd en geld."
Maar er komen ook nog andere kosten bij. "Neem nu in de chocolade- of koffie-industrie. De biologisch gekweekte cacao- of koffiebonen mogen nooit in contact komen met de andere bonen in dezelfde fabriek. Om die stromen te kunnen scheiden moeten bedrijven investeren in infrastructuur. Die kosten rekenen fabrikanten door aan hun klanten."
Bijna 98 procent van alle Belgen koopt al eens een bioproduct. Een vijfde van die kopers zorgt voor 81 procent van de totale bio-omzet in ons land. In Brussel en Wallonië is bio populairder dan in Vlaanderen, maar die kloof wordt ieder jaar kleiner, zegt VLAM. Consumenten halen hun biovoeding vooral in de klassieke supermarkt. Daarnaast zijn ook gespecialiseerde winkels zoals bakkers of slagers een belangrijk verkoopskanaal.
Het is niet wenselijk dat iedereen biologisch zou gaan eten. Dan gaan we natuurgebieden moeten opgeven om aan landbouw te doen
Liesbet Vranken, professor Landbouweconomie (KU Leuven)
Is biovoeding gezonder?
Volgens professor Vranken zijn er geen redenen om aan te nemen dat bioproducten gezonder zijn dan gelijkaardige voedingsmiddelen die niet op een biologische manier worden gekweekt.
"Biovoeding is niet automatisch gezonder omdat er daarvoor geen chemische of synthetische stoffen worden gebruikt. Er zijn niet per se wetenschappelijke bewijzen voor. In de voedingsindustrie worden sowieso strenge regels en veiligheidsmarges gehanteerd om overmatig gebruik van bijvoorbeeld pesticides te voorkomen. Gezondheidsrisico's worden in de hele landbouwsector nauwlettend in de gaten gehouden."
Zou iedereen bio moeten eten voor het milieu?
"Biologische landbouw heeft zeker zijn plaats, maar het is niet wenselijk dat iedereen biologisch zou gaan eten", meent professor Vranken. "Op dit moment is de opbrengst per hectare landbouwgrond lager dan bij de traditionele landbouw. We zouden dus meer landbouwgronden nodig hebben, maar er zijn nog amper ongebruikte gronden. Als je dan meer wil gaan produceren, moet je andere natuur opgeven, bijvoorbeeld door bossen te kappen, en dat willen we liever niet doen."
Professor Vranken ziet nog andere manieren om - naast bio - duurzaam aan landbouw te doen. "Het is niet omdat je geen biolabel hebt, dat het daarom geen duurzame landbouw kan zijn. Met precisielandbouw kan je bijvoorbeeld de bemesting of bestrijdingsmiddelen heel doelgericht en gedoseerd gaan toedienen. Zo voorkom je overmatig gebruik."
