Alle politieke partijen hebben voorstellen in hun partijprogramma die een bedreiging voor de rechtsstaat kunnen vormen. Dat blijkt uit een studie van advocaat.be, de organisatie van Vlaamse advocaten. Vooral Vlaams Belang, N-VA en PVDA hebben voorstellen die in tegenspraak zijn met de rechtsstaat.
Alle partijen hebben voorstellen die de rechtsstaat kunnen bedreigen (met Vlaams Belang ruim op kop)
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Advocaat.be heeft de verkiezingsprogramma's van de 7 Vlaamse politieke partijen geanalyseerd die in de Kamer vertegenwoordigd zijn. Een groep experts heeft in totaal 677 programmapunten beoordeeld zonder dat ze wisten van welke partij het voorstel kwam. Ze gingen na in hoeverre die strookten met de principes van de rechtsstaat.
De rechtsstaat is een staatsvorm waarin de overheid gebonden is aan het recht, waarbij wetten en regels de macht van die overheid begrenzen. Inwoners van een rechtsstaat hebben fundamentele rechten of grondrechten die de overheid niet zomaar mag beperken en zelfs moet garanderen. "De rechtsstaat is een principe van onze liberale democratie en van de beschaving waarin wij wonen", zegt Peter Callens van Advocaat.be.
"Bij alle partijen vind je toch wel zaken waarvan wij denken dat er toch beter moet over worden nagedacht", aldus Callens. "Dat baart ons toch wel zorgen. Onze deskundigen hebben bij een aantal rechtse partijen - maar ook bij linkse partijen - dingen gevonden waarvan ze vinden dat die echt niet door de beugel kunnen."
Laten we het iets concreter maken. Bij Vlaams Belang blijkt meer dan de helft (55,2 procent) van de onderzochte voorstellen rechtstatelijk niet door de beugel te kunnen. Nog eens 41,4 procent vormt een mogelijke bedreiging voor de rechtsstaat. Amper 3,4 procent van de voorstellen blijkt een versterking voor de rechtsstaat. Hieronder enkele controversiële voorstellen van de radicaal-rechtse partij.
Vlaams Belang wil de ontbinding en de stopzetting van de subsidiëring aan het gelijkekanseninstituut Unia. Zonder waardige vervanger is dit problematisch voor de rechtsstaat, zeggen de experts.
Intrekking van de islamitische eredienst. Manifest strijdig met de vrijheid van eredienst, oordelen de experts.
Een pauze voor alle bestaande Europese klimaatregels. Bestaande Europese regels kan je niet zomaar op eigen houtje wijzigen, zeggen de experts.
Voorkooprecht Vlaamse overheid voor aankoop vrijgekomen woningen in de Vlaamse Rand rond Brussel en door te verkopen of te verhuren aan Vlamingen. Kan als die een band met de gemeente kunnen aantonen of wat minder kapitaalkrachtig zijn. Maar als het criterium alleen maar Vlaming zijn is, kan het volgens de experts niet.
Drastische inperking kosteloze rechtsbijstand voor asielzoekers. Flagrante discriminatie, oordelen de experts.
23,1 procent van de onderzochte voorstellen van de N-VA blijken een bedreiging voor de rechtsstaat, 59 procent vormen een potentiële bedreiging en 17,9 procent zijn een versterking van de rechtsstaat. Hieronder enkele opvallende voorstellen die negatief worden beoordeeld.
Om het 'woke-denken' tegen te gaan, moeten Vlaamse universiteiten een zogenoemde vrijheidsverklaring ondertekenen die het recht op vrije meningsuiting garandeert en promotie alleen mogelijk maakt op basis van academische verdiensten. De experts hebben hier bedenkingen bij omdat ervan wordt uitgegaan dat 'woke-denken' inherent is op universiteiten en moet worden geweerd.
'Aanzetten tot haat' schrappen uit de wetgeving omdat 'haat' niet te definiëren valt en op zich niet strafbaar is. Het Grondwettelijk Hof heeft geoordeeld dat het beteugelen van aanzetten tot haat essentieel is voor het democratisch karakter van een regime, geven de experts aan.
Het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) moet onder de bevoegdheid van de minister van Binnenlandse Zaken komen. Volgens de experts moet het CGVS onafhankelijk kunnen opereren.
Een asielstop de komende 10 jaar. Volgens de experts is dit in tegenspraak met het vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties.
Waalse of Brusselse inwijkelingen in de Vlaamse Rand moeten worden opgevolgd tot blijkt dat ze genoeg Nederlands kennen. In tegenstelling met de taalvrijheid en het gelijkheidsbeginsel, oordelen de experts.
Een deel van de schooltoelage koppelen aan de bereidheid van ouders om Nederlands te leren. Daarbij sanctioneer je kinderen op basis van het gedrag van hun ouders, wat volgens de experts onaanvaardbaar is.
De PVDA staat op de derde plaats als het gaat over voorstellen die de toets van de rechtsstaat niet doorstaan. 14,3 procent van de onderzochte voorstellen van de radicaal-linkse partij blijken die rechtsstaat aan te tasten. Anderzijds blijkt 64,3 procent van de PVDA-voorstellen de rechtsstaat te versterken. Hieronder enkele voorstellen die als controversieel worden beoordeeld.
Elke maatregel die het stakingsrecht aan banden legt, moet worden verworpen. De experts zeggen dat dit risico's inhoudt, met name voor de rechten van zij die niet staken.
België moet eenzijdig de btw-tarieven op energieproducten kunnen verlagen, zonder een nieuwe Europese richtlijn af te wachten. Het kan niet dat een lidstaat regelgeving verwerpt omdat dit niet in het plaatje van die lidstaat past, zeggen de experts.
De vakbonden moeten een vetorecht krijgen bij het bepalen van het industriële beleid in de Europese Unie. Je kan niet zomaar 1 belangengroep vetorecht geven, zeggen de experts.
Bij CD&V zijn er 2 voorstellen (5,3 procent) die een aantasting van de rechtsstaat betekenen. Met 65,8 procent van de CD&V-voorstellen blijkt niks mis te zijn.
De keuze voor een arbeidsmigratiemodel waarbij niet-Europeanen op de 3e plaats staan, na de intra-Belgische en de intra-Europese mobiliteit, beoordelen de experts als problematisch omdat het in strijd is met het vrij verkeer van werknemers in de Europese Unie.
Een nationaal toegangsverbod voor amokmakers in recreatiedomeinen. Niet proportioneel en een beperking van de vrijheid van burgers om zich vrij te verplaatsen, vinden de experts.
Bij Open VLD vinden we één voorstel dat volgens de experts niet door de beugel kan. 43,5 procent van de onderzochte voorstellen van de Vlaamse liberalen blijken een versterking voor de rechtsstaat.
De experts nemen aanstoot aan het voorstel om de verplichting voor steden en gemeenten af te schaffen om de begroting van kerkfabrieken bij te passen. Met name het feit dat alleen kerkfabrieken worden vernoemd, en niet alle andere erediensten, kan niet omdat het recht op gelijke financiering in het gedrang wordt gebracht.
Ook bij Vooruit vinden we één controversieel voorstel terug, maar 82,8 procent van de voorstellen van de socialisten zijn een goede zaak voor de rechtsstaat.
Vooruit wil de drempelwaarde verhogen om beroep aan te tekenen in burgerlijke zaken. Een beperking van de toegang tot de rechter met als argument het wegwerken van de gerechtelijke achterstand vinden de experts niet kunnen.
Bij Groen konden de experts geen enkel voorstel ontdekken dat een bedreiging voor de rechtsstaat vormt. 94, 4 procent van de groene voorstellen betekenen een versterking van die rechtsstaat.
"Wij geven geen stemadvies, maar de kiezer kan misschien wel een aantal punten uitdiepen en daar eventueel conclusies uit trekken", besluit Peter Callens van Advocaat.be.
