Panama verhuist 1.200 eilandbewoners naar vasteland door stijgende zeespiegel

Het kleine eiland Carti Sugtupu, op een kwartier varen van de kust van Panama, is de thuisbasis van de inheemse Guna-gemeenschap. Hoewel het eiland amper 5 voetbalvelden groot is, wonen er alles samen zo'n 1.200 mensen. En dat doen ze niet in de allerbeste omstandigheden.

De Guna leven er in erg rudimentaire 'huizen' met een aarden vloer, op elkaar gepropt. Sommige huizen steken uit op palen in de zee. Ze hebben geen drinkbaar water, sanitaire voorzieningen of degelijke elektriciteit. Regelmatig lopen huisjes en steegjes onder water.

Carti Sugtupu maakt deel uit van de San Blas-archipel: een groep van 49 bewoonde eilanden, allemaal slechts op 50 centimeter tot 1 meter boven zeeniveau. Experts waarschuwen al lang voor de gevolgen van de klimaatverandering: door de stijgende zeespiegel zouden de problemen alleen maar erger worden.

De laatste 50 jaar krijgt Panama te maken met steeds meer extreme weersomstandigheden en hun gevolgen, zoals intense en langdurige regen, stormen, overstromingen, droogtes, bosbranden, aardverschuivingen, tropische cyclonen en de gevolgen van de weerverschijnselen El Niño en La Niña.

In 2010 klopten de Guna aan bij de Panamese overheid voor hulp om de gevolgen van die klimaatverandering tegen te gaan. De regering besliste om de bewoners te verhuizen naar het vasteland. In de regio Guna Yala, aan de Caraïbische kust van Panama, werd een nieuw dorpje gebouwd. Dat gebeurde in samenspraak met de Guna.

In de wijk Nuevo Carti staan zowat 300 huizen van ongeveer 41 m² groot. Ze hebben elk 2 slaapkamers, een woon- en eetkamer, een keuken, een badkamer en een wasplaats. Er zijn ook culturele ontmoetingsruimtes in de traditionele Guna-stijl gebouwd. Er zijn ruimtes voor sport en ontspanning en voorzieningen voor mensen met een beperking.

Het project, dat zo'n 12,2 miljoen dollar kostte, is eigendom van de Guna-gemeenschap. Gisteren overhandigde Laurentino Cortizo, de president van Panama, de sleutels aan de eerste nieuwe bewoners. "De klimaatcrisis die de wereld doormaakt heeft ons hier in Panama gedwongen om de bevolking van het eiland naar dit project te verhuizen", zei hij.

Aan het Franse persagentschap AFP vertelde de 57-jarige Vidalma Yanes: "Ik ben heel blij. De huizen zijn prachtig. Ze zijn klein, maar zeer comfortabel." De 26-jarige Marialis Lopez verhuist met haar 3 kinderen en 2 broers: "Ik kan mijn leven hier veranderen. Het is beter dan daar te zijn op het eiland."

De eerste bewoners van Nuevo Carti zijn gearriveerd, maar dat betekent nog niet dat het project al helemaal afgerond is. "De meeste mensen zijn opgewonden, ze willen verhuizen, maar ze vragen ook dat de overheid voldoet aan de belangrijkste basisbehoeften", zegt Blas Lopez, leider van de Guna-gemeenschap.

Als voorbeelden noemde hij de afvalverwerking, de toegang tot water en de school. Voor de Guna zijn voortdurende inspanningen van de overheid om te luisteren naar en tegemoet te komen aan de behoeften van de gemeenschap essentieel. "Er staan ​​ons veel uitdagingen te wachten, maar dit ontmoedigt ons niet", zei Lopez. "We begrijpen dat de verhuizing een proces zal zijn."

In beeld: klimaatverhuizing in Panama

Volgens mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch hebben naar schatting 400 gemeenschappen over de hele wereld al een verhuizing achter de rug, of zijn ze bezig met een verhuizing, als gevolg van natuurrampen.

Veel van die natuurrampen worden versterkt door de gevolgen van de klimaatverandering. Volgens wetenschappers doet die klimaatverandering het zeeniveau stijgen, vooral door de smeltende gletsjers en ijskappen.

Human Rights Watch zegt dat Panama, en elk land met een kustlijn, plannen moet maken om de stijgende zeespiegel en andere gevolgen van de klimaatopwarming het hoofd te bieden. Verhuizingen moeten daarbij het laatste redmiddel zijn, geleid en ondersteund door de plaatselijke bevolking, en met respect voor mensenrechten.