Het Afrikaanse land Burkina Faso staat voor het tweede jaar op rij bovenaan de top 10 van meest verwaarloosde vluchtelingencrisissen ter wereld. Die lijst wordt elk jaar samengesteld door de internationale hulporganisatie NRC (Norwegian Refugee Council). 9 van de 10 landen op die lijst liggen in Afrika. Volgens NRC worden humanitaire crisissen steeds meer genegeerd door overheden en door de media.
Vergeten conflicten: Burkina Faso blijft meest verwaarloosde vluchtelingencrisis ter wereld
Stijn Vercruysse
Gepubliceerd:
De Norwegian Refugee Council baseert zich bij het samenstellen van de lijst op 3 criteria: humanitaire financiering, media-aandacht en politieke of diplomatieke aandacht. Na Burkina Faso staat Kameroen op de tweede plaats. De Democratische Republiek Congo, Mali en Niger volgen op plaats 3, 4 en 5. In de top 10 ligt alleen Honduras niet in Afrika.
Dit is de top 10 meest verwaarloosde vluchtelingencrisissen:
Wat is er aan de hand in Burkina Faso?
Burkina Faso is sinds 2019 in de greep van terreurgroepen die banden hebben met IS en Al Qaeda. Vorig jaar zijn daarbij 8.400 doden gevallen. Bijna 50.000 mensen zijn naar de buurlanden gevlucht en 2 miljoen mensen zitten vast in hun dorpen, omsingeld door de terroristen en afgesloten van humanitaire hulp. Steeds meer kinderen raken ernstig ondervoed.
De humanitaire organisaties vroegen in 2023 876 miljoen dollar om de crisis in Burkina Faso het hoofd te bieden. Ze kregen maar 40 procent van dat geld bijeen.
Er was ook amper media-aandacht voor die crisis. Zo werden er in de Engelstalige media 33 keer meer artikels geschreven over Taylor Swift dan over Burkina Faso.
"Het nieuwe normaal"
Volgens NRC-secretaris-generaal Jan Egeland is de verwaarlozing van humanitaire crisissen het nieuwe normaal geworden. "De wereld lijkt niet meer geschokt en voelt niet de noodzaak om te reageren", aldus Egeland.
Exemplarisch is de crisis in Soedan, waar de grootste ontheemdencrisis ter wereld zich afspeelt. Daar zijn nu al meer dan 10 miljoen mensen op de vlucht en dreigt er elk moment een hongersnood uit te breken. Toch is er amper politieke en media-aandacht voor.
Dat de verwaarlozing van crisissen toeneemt, is vooral te merken aan de financiering van humanitaire hulp, die jaar na jaar afneemt. In 2023 was er wereldwijd een tekort van bijna 30 miljard euro. Dat is ruim 9 miljard euro meer dan in 2022. Daardoor konden meer dan de helft (57 procent, red.) van de mensen in nood niet worden geholpen.
"We hebben een wereldwijde terugkeer naar solidariteit nodig", zegt Jan Egeland (NRC), "en het hulpbudget zou moeten geheroriënteerd worden naar de landen waar de nood het hoogst is".
België speelt voorstrekkersrol
Volgens Catherine De Bock van NRC speelt België een voortrekkersrol in het zichtbaar maken van verwaarloosde crisissen. "Ze zetten daar sterk op in binnen hun voorzitterschap in de Europese Unie nu", stelt De Bock. "Bovendien staan de landen in de Sahel (Mali, Niger, Burkina Faso, red.) en Congo al langer centraal in de Belgische ontwikkelingssamenwerking. Dat zijn allemaal landen in de top 5 van meest verwaarloosde crisissen."
NRC maakt zich wel zorgen over de financiering. "Ook België voldoet niet aan de norm van 0,7 procent van het BNP dat naar ontwikkelingssamenwerking zou moeten gaan", zegt Catherine De Bock, "en dat is ook het geval bij de andere Europese lidstaten".
Ook diplomatiek wordt er steeds minder ondernomen in de landen uit de top tien. Zo hebben vele Europese lidstaten zich teruggetrokken uit Burkina Faso, Niger en Mali omdat daar staatsgrepen zijn gepleegd. Daardoor wordt het voor de hulporganisaties moeilijker om er te werken.
Wat is er aan de hand in die andere verwaarloosde crissen?
2. Kameroen
In Kameroen spelen zich 3 crisissen tezelfdertijd af: In het noorden verblijven nu al een half miljoen vluchtelingen uit de Centraal-Afrikaanse Republiek. In de Engelstalige regio's in het westen van het land willen separatisten zich afscheiden van de Franstalige regio's. Dat gaat gepaard met hevige gevechten en zware mensenrechtenschendingen. Ook de crisis met de terroristen van Boko Haram aan het Tsjaadmeer laat zich voelen tot in Kameroen. 1,1 miljoen mensen zijn op de vlucht in eigen land en 4,7 miljoen mensen hebben humanitaire hulp nodig.
3. Democratische Republiek Congo
Meer dan 25 miljoen Congolezen zijn in nood. Het overgrote deel van hen in Oost-Congo, waar het geweld het afgelopen jaar sterk is toegenomen. Ondermeer de rebellengroep M23, gesteund door buurland Rwanda, heeft miljoenen mensen uit hun dorpen gejaagd.
4. Mali
Net zoals in Burkina Faso is Mali in de greep van terreurgroepen die banden hebben met IS en Al Qaeda. Sinds de blauwhelmen daar van de militaire junta zijn moeten vertrekken is het geweld erger geworden. Humanitaire organisaties hebben maar zeer beperkte toegang en de klimaatcrisis deed daar een schep bovenop: 2,5 miljoen mensen leven er in voedselonzekerheid.
5. Niger
In Niger - doorgaans een stabiel land - hebben militairen vorig jaar de macht gegrepen. Het land verloor snel de broodnodige politieke en financiële steun (ontwikkelingshulp) waardoor 4,3 miljoen mensen in nood kwamen. Sancties en blokkades maakten de situatie nog erger. Het aantal mensen met honger verdubbelde. Terreurgroepen uit Mali en Burkina Faso slaan nu ook vaker toe in Niger.
6. Honduras
Honduras is het enige niet-Afrikaanse land op de lijst en ligt in Midden-Amerika. Bendegeweld en georganiseerde misdaad brachten het land op de rand van de afgrond. In Honduras wordt elke dag een vrouw vermoord. Het geweld joeg miljoenen mensen op de vlucht. Verschillende klimaatrampen verergerden de situatie. Bovendien is Honduras een transitland voor migranten uit Zuid-Amerika die de Verenigde Staten willen bereiken. Hulporganisaties kregen maar 15% van het benodigde humanitaire budget bijeen.
7. Zuid-Soedan
Maar liefst 70% van de bevolking heeft humanitaire hulp nodig. Dat komt door aanhoudende etnische conflicten die al meer dan tien jaar aanhouden en een groot gebrek aan hulp. 1 op de 3 Zuid-Soedanezen heeft z'n huis moeten verlaten. Daarbovenop kwamen dan ook nog eens een half miljoen vluchtelingen uit Soedan.
8. Centraal-Afrikaanse Republiek
Na een decennium van conflict tussen verschillende bevolkingsgroepen is de situatie in 2023 licht verbeterd, maar het land haalt nog altijd moeiteloos de top 10. Dat komt omdat de media en de donoren het land de rug toekeerden. Nochtans zijn er nog altijd 2,3 miljoen mensen die niet kunnen overleven zonder humanitaire hulp.
9. Tsjaad
Toen de oorlog in Soedan in maart 2023 in alle hevigheid losbarstte, kwam de overgrote meerderheid van de vluchtelingen naar Tsjaad, terwijl het land al honderdduizenden vluchtelingen uit de andere buurlanden (zoals Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek en Nigeria) opving. Aan nog geen derde van de humanitaire noden is tegemoet gekomen.
10. Soedan
In maart vorig jaar hebben twee generaals een burgeroorlog ontketend die nu zowat het hele land in z'n greep houdt. Het is onduidelijk hoeveel duizenden doden er intussen al gevallen zijn, omdat zowel journalisten als hulporganisaties uit het land geweerd worden. Wel zeker is dat Soedan de grootste vluchtelingen- en ontheemdingscrises ter wereld is, met ongeveer tien miljoen mensen op de vlucht. Dat zo'n grote crisis zo weinig aandacht krijgt, is ongezien.
