Niet veel landen in Europa staan er slechter voor dan België wat betreft de begroting. Bijna alle partijen zijn het erover eens dat de volgende regering orde op zaken moet stellen. Lees hier wat ze voorstellen.
Fors besparen of hogere belastingen? Zo willen de partijen de begroting onder controle krijgen
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Alle Belgische overheden samen – het federale niveau, de regio’s en lokale besturen – gaven in totaal iets meer dan 319 miljard euro uit vorig jaar. Maar er kwam maar 293 miljard euro binnen – voornamelijk via belastingen. De rekening klopt dus niet. Het begrotingstekort bedroeg vorig jaar zo’n 26 miljard euro of 4,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp).
Om het tekort te compenseren moeten de overheden jaarlijks geld gaan lenen. De schulden stapelen zich daardoor op. Die bedragen ondertussen meer dan 615 miljard euro.
Een begrotingstekort is volgens economen niet per se een probleem, maar ons land lijkt de controle kwijt. De komende jaren wordt het gat in de begroting enkel groter. Dat is vooral het gevolg van de vergrijzing. De Belgische bevolking wordt steeds ouder, waardoor de uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg fors toenemen.
Er zijn verschillende landen die kampen met een groot tekort of hoge vergrijzingskosten in de toekomst. Maar geen enkel ander land heeft de zorgwekkende combinatie van die 2. België staat dus voor grote budgettaire uitdagingen en Europa zal ons op dat vlak strikte doelen opleggen. Binnen enkele jaren moet ons tekort onder 3 procent van het bbp liggen.
Om de begroting op orde te krijgen, heeft de politiek 2 opties. Minder uitgaven en dus besparen of meer inkomsten en dus hogere belastingen. Welk scenario de volgende regering ook kiest, het zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de burgers.
Groen verzet zich tegen de begrotingsregels die Europa ons oplegt. Ze zorgen er volgens de partij voor dat er te weinig geïnvesteerd kan worden door de overheid. Groen wil die investeringen net omhoog.
Toch kijkt de partij ook naar besparingen en hogere belastingen. Die laatste zijn er voor mensen een groot vermogen. Wie een nettovermogen heeft van meer 2,5 miljoen euro moet daarop belast worden, vinden de groenen. Wat betreft besparingen wil de partij een einde maken aan subsidies met betrekking tot fossiele brandstoffen.
De Open VLD wil het begrotingstekort terugdringen tot onder de 3 procent, zoals Europa vraagt.
De liberalen denken daarvoor niet aan nieuwe belastingen. Ze willen vooral meer mensen aan het werk krijgen. Dat moet op termijn het begrotingstekort verkleinen, onder meer door een hogere economische groei en omdat de overheid minder moet uitgeven aan de werkloosheidsuitkeringen. De Open VLD ziet nog 2 domeinen waar geld te halen valt om het tekort te doen afnemen: de gezondheidszorg en de politiek zelf.
De PVDA verzet zich tegen de Europese begrotingsregels. Ze willen daarom een openbare bank oprichten die publieke investeringen kan doen buiten de begroting.
Om hun voorgestelde sociaal beleid te kunnen betalen, kijkt de partij naar de miljonairs in ons land. Opvallend: die geldt pas vanaf 5 miljoen euro. Bij andere linkse partijen ligt dat bedrag een stuk lager. Al ligt bij de PVDA het belastingspercentage dan weer hoger.
Ook in De Stemtest zit een stelling over de begroting. Ontdek hier welke partij denkt zoals jij:
N-VA schuift de begroting naar voor als inzet van deze verkiezingen. Ze probeert kiezers te overtuigen door te beloven om orde op zaken te zullen stellen wat betreft de overheidsfinanciën.
Tegelijk wil de N-VA lagere belastingen. Ze kijkt dus vooral naar besparingen om het tekort te verkleinen. Het lijstje met besparingen is lang. De N-VA wil de werkloosheiduitkeringen stopzetten na 2 jaar en miljarden halen bij de gezondheidszorg, ontwikkelingssamenwerking en de pensioenen. Ook subsidies - bijvoorbeeld aan de NMBS - moeten omlaag. Die forse besparingen zorgen wel dat de N-VA - volgens de berekeningen van het Planbureau - de enige partij is waarbij het begrotingstekort over enkele jaren kleiner is dan vandaag.
Vlaams Belang heeft in zijn programma geen apart hoofdstuk over de begroting. Ze wil in de eerste plaats een grote belastingverlaging doorvoeren. Om het gat in de begroting niet nog groter te maken daarmee, kijkt de partij ook naar verschillende posten om op te besparen.
De grootste besparing moet er komen door de sociale zekerheid te splitsen, zodat er een einde komt aan de financiële transfers naar Wallonië. De partij wil ook besparen op de opvang van asielzoekers en door nieuwkomers pas na enkele jaren toegang te geven tot de sociale zekerheid. Ook op de politiek zelf moet bespaard worden, vindt de partij.
Volgens Vooruit moeten de breedste schouders de zwaarste lasten dragen. Net als de PVDA en Groen wil Vooruit de rijken zwaarder belasten. De partij wil daarom dat alle inkomsten uit financieel vermogen in de grondslag van de personenbelasting opgenomen worden.
De belastinghervorming maakt deel uit van een breder plan van Vooruit om de begroting op orde te zetten. Dat is een combinatie van besparingen en extra belastingen. Volgens de partij valt er te besparen bij de bedrijfsubsidies en op de overheid en politiek zelf. Wat betreft belastingen denkt Vooruit aan een gokbelasting en een vliegtaks.
De christendemocraten nemen recepten over van links en van rechts. Ze gaan wel minder ver dan de andere partijen. Net als de N-VA en de Open VLD willen ze de werkloosheid beperken in de tijd, maar wel tot 3 jaar. Net als Vooruit en Groen wil ze de grote vermogens belasten, maar minder fors.
De CD&V had afgelopen jaren het departement Asiel en Migratie in handen met Sammy Mahdi en daarna Nicole De Moor. Ze denken dat daarop te besparen valt, onder meer dankzij het nieuwe Europese migratiepact.