Meer Vlaanderen of net meer België? Dit zijn de standpunten van de partijen over staatshervorming

Tijdens de coronacrisis waren 9 verschillende ministers in ons land verantwoordelijk voor het aanpakken van de pandemie. De bevoegdheden over gezondheidszorg zitten namelijk versnipperd tussen de verschillende bestuursniveaus. Voor sommigen was de coronacrisis het pijnlijke bewijs dat onze huidige staatsstructuur er voor zorgt dat ons land niet efficiënt te besturen valt.

De kans bestaat dat die structuur opnieuw verandert de komende jaren. Dat zou dan de 7e staatshervorming zijn. Sinds de jaren 70 is ons land verschillende keren hertekend: telkens gingen er meer bevoegdheden naar de regio's.

Vlaanderen, en niet België, bepaalt vandaag hoe ons onderwijs eruit ziet, hoeveel erfbelasting we betalen en hoe de zorg voor mensen met een handicap en kwetsbare jongeren georganiseerd wordt. Maar veel partijen pleiten er ook voor om net het federale niveau opnieuw meer macht te geven.

De partijen die pleiten voor meer Vlaamse zelfstandigheid gebruiken daarvoor meestal economische argumenten. Hoe meer de Vlamingen zelf kunnen organiseren, hoe welvarender we zullen zijn, is hun argument. Ze verwijzen dan naar de zogenoemde transfers: vorig jaar vloeide meer dan 8 miljard euro van Vlaanderen naar Wallonië, zo'n 1.250 euro per Vlaming. 

Hoe dan ook is een nieuwe staatshervorming niet zo eenvoudig. Voor zo een hervorming heb je twee derde van de stemmen nodig in het parlement. Heel veel partijen - en ook de Franstaligen - moeten het dus eens zijn. 

De liberalen staan niet te springen voor een staatshervorming. Premier Alexander De Croo benadrukt tijdens de campagne elke keer dat onderhandelingen daarover het land tot stilstand zouden brengen.  

Mocht die er dan toch komen, dan wil Open VLD eerder het federale niveau versterken dan het Vlaamse. Zo willen ze dat op Belgisch niveau knopen kunnen doorgehakt worden als deelstaten het niet eens zijn. De partij pleit ook al jaren voor een federale kieskring.

PVDA is de enige unitaire partij en is uitgesproken Belgicistisch. De partij komt zowel op in Vlaanderen als Franstalig België - onder de naam PTB. 

Vanzelfsprekend is de partij dan ook voor meer macht bij het federale niveau. Door weer bevoegdheden naar dat niveau te trekken zal sprake zijn van "minder ministers en meer eenheid."

Volgens de statuten van de partij is haar doelstelling in de eerste plaats een "onafhankelijke republiek Vlaanderen". De N-VA vindt dat op korte termijn zelf niet realistisch en pleit daarom sinds 10 jaar voor confederalisme. Vlaanderen en Wallonië zouden dan een vergevorderde vorm van zelfbestuur hebben. 

Na de verkiezingen wil Bart De Wever niet meteen een volledige regering vormen. Een zogenoemd "minikabinet" moet het confederalisme voorbereiden en de begroting op orde brengen.

In de Stemtest kan je zelf nagaan met welke partij je standpunten deelt over de toekomst van ons land:

Vlaams Belang pleit als enige partij onomwonden voor Vlaamse onafhankelijkheid. De partij heeft daarvoor in haar programma een duidelijk stappenplan uitgewerkt. Ze willen daarbij de Franstaligen tot onderhandelingen dwingen en desnoods eenzijdig de onafhankelijkheid uitroepen in het Vlaams Parlement.

Vlaams Belang kijkt naar de N-VA om dat samen waar te maken, maar die vinden het scenario van Vlaams Belang onrealistisch.   

Vooruit wil alleen spreken over een staatshervorming als die leidt tot beter bestuur. 

De socialisten zien daarbij zowel mogelijkheden om het federale én het Vlaamse niveau te versterken. Ze willen bijvoorbeeld dat het federale niveau de klimaatdoelstellingen vastlegt en de inspanningen verdeelt. Tegelijk ziet ze mogelijkheden om op andere domeinen net de Vlaamse bevoegdheden uit te breiden. 

Binnen CD&V pleiten verschillende kopstukken voor een 7e staatshervorming. In hun programma pleiten de christendemocraten ervoor om alles wat betreft arbeidsmarkt en gezondheidszorg over te hevelen naar Vlaanderen. Nu zit die bevoegdheid bij verschillende niveaus.  

CD&V benadrukt ook het belang van het lokale niveau. Ze willen een hervorming van de financiering van de gemeenten zodat het geld eerlijker verdeeld wordt en niet grotendeels naar grote steden vloeit. 

"Er zit toekomst in België". Zo begint Groen het hoofdstuk over staatshervorming in haar programma. De partij pleit voor een versterking van het federale niveau met daarnaast 4 deelstaten. Ze willen dus komaf maken met het systeem van gewesten en gemeenschappen.

Een staatshervorming is voor de groenen geen doel op zich. Enkel wanneer het "de besluitvorming en het leven van de Belgen beter maakt" is dat aan de orde, vinden ze.