"Patiëntenstops, wachttijden en laattijdige zorg": arts en patiënt trekken samen aan alarmbel over tekort aan huisartsen

Het tekort aan huisartsen bedreigt de werking van onze gezondheidszorg. Nu al voelen patiënten de directe gevolgen, zoals patiëntenstops, lange wachttijden en laattijdige zorg. Omdat een opleiding tot huisarts of specialist negen tot twaalf jaar duurt, slepen we dit probleem nog enkele jaren mee.

Een huisarts en een patiënte doen hun persoonlijk verhaal op de paarse zetel van 'VRT NWS Laat Kies 24' vanavond. Sabine Meurs is eind 2022 verhuisd van Limburg naar de kust, en vond maar geen huisarts in haar nieuwe woonplaats. “Ik heb alle huisartsen in Bredene én omstreken gebeld. Zo’n 30 in totaal, maar ik kon bij niemand terecht. Ook mijn vriend was niet welkom, terwijl hij lijdt aan diabetes. Één keer kreeg ik zelfs de respons ‘U had maar eerst een huisarts moeten zoeken voor u verhuisde’.” 

Noodgedwongen moesten Sabine en haar partner nog 9 maanden pendelen naar haar vorige huisarts in Limburg. Twee en een half uur heen, en twee en een half uur terug. Tot het Oostendse ziekenhuis AZ Damiaan, waar haar partner wordt behandeld, hielp om hem onder te brengen bij een huisarts. “Gelukkig kon ik bij dezelfde huisarts aansluiten.”

Hoewel hun probleem momenteel is opgelost, zit de schrik er diep in: “Wat als onze huisarts morgen wegvalt?” En dus vraagt Sabine aan politica Petra De Sutter (Groen) hoe haar partij ervoor zal zorgen dat elke Belg, nu en in de toekomst, een huisarts heeft. 

Volgens De Sutter is het probleem ontstaan door een inschattingsfout in het verleden. Het aantal studenten die voor de studie geneeskunde worden toegelaten is gebaseerd op een raming van aantal patiënten. Dat was een te lage inschatting. "We moeten meer studenten geneeskunde toelaten en hen ook aansporen om voor huisarts te kiezen."

Naast Sabine zit Karen Scheers op de zetel. Karen is huisarts in Antwerpen en bekijkt het probleem vanuit de omgekeerde invalshoek. “Op dit moment zie ik gemiddeld 50 patiënten per dag. Ik moest noodgedwongen een patiëntenstop invoeren in mijn praktijk. Dagelijks moet ik vijf nieuwe patiënten weigeren”, zegt ze. “Ik heb zelfs al patiënten moeten teleurstellen die zorg nodig hebben na kanker. Het breekt mijn hart.”

En het probleem dreigt nog erger te worden. “38 van de 110 huisartsen in Deurne en Borgerhout gaan tegen 2030 met pensioen. Op korte termijn, tegen november dit jaar, gaat het om vijf artsen. Goed voor 7.500 à 10.000 patiënten die dit jaar zonder huisarts dreigen te vallen. Ik ben huisarts geworden uit idealisme en doe mijn job nog altijd heel graag, maar als 56-jarige heb ik geen perspectief om minder te werken, laat staan te stoppen.”

Al is er enige beterschap op komst. In 2024 mogen er 50 procent meer studenten geneeskunde starten dan in 2019, en maar liefst 70 procent meer studenten tandheelkunde. "Het is een erkenning van de prangende realiteit dat we steeds meer huisartsen nodig hebben om de druk op het systeem te verlichten."

Wat voor Karen zou helpen, is het aanwerven van een administratieve werknemer. “Maar daar hangt een fameuze kostprijs aan vast. Ik heb net alle paperassen in orde gemaakt voor een palliatieve patiënt: voor een rollator, een statuut, voor een eventuele opname. Een uur zijn we ermee bezig geweest. Zoveel zinloos papierwerk!”

En dus vraagt Karen aan Petra De Sutter: "Met 50 patiënten per dag en gemiddeld 5 nieuwe patiënten die ik moet weigeren, hoe kan ik nog kwalitatieve gezondheidszorg leveren?"

Er is een systeem van financiering voorzien om huisartsenpraktijken te ondersteunen, bijvoorbeeld om administratieve taken uit te besteden, zegt De Sutter. De administratieve druk verlagen moet ook gebeuren door alle zinloze attesten af te schaffen. "Het ziektebriefje willen we afschaffen tot drie dagen, in plaats van één dag nu."