In verschillende verkiezingsdebatten komt de toekomst van het land aan bod. De ene wil praten over hoeveel we nog samen kunnen doen (liefst zo weinig mogelijk), de andere wil het liefst een regering vormen zonder 'tijd te verspillen' aan lange onderhandelingen over een boedelscheiding. Staat na 9 juni ook het einde van België op het spel?
1. De wet van Magnette
Is het einde van België nabij? Daar moet PS-voorzitter Paul Magnette bevreesd voor zijn, zou je kunnen denken na zijn passages in 'Het ontbijt' bij Michaël Van Droogenbroeck gisteren, en het debat bij VTM met N-VA-voorzitter Bart De Wever. In dat debat zei Magnette: “Als ik de interviews met meneer De Wever lees, dan is het einde van België nog altijd zijn doel.” En de PS-voorzitter wil er alles aan doen om dat te verhinderen.
Want Magnette is ervan overtuigd -of dat laat hij toch uitschijnen in het debat- dat Bart De Wever nog altijd het eerste artikel van zijn statuten dat pleit voor Vlaamse onafhankelijkheid wil uitvoeren. Magnette herhaalt bijna letterlijk wat premier De Croo altijd vooropstelt: "De Wever wil weer maandenlang discussiëren over een staatshervorming. Terwijl dat niemand vooruithelpt". Even kan De Wever zijn ergernis niet wegsteken. "Maandenlang onderhandelen? Kan u de toekomst voorspellen? Bent u Madame Soleil of zo?"
De PS-voorzitter lijkt de wet te dicteren. In 'Het ontbijt' met Michaël Van Droogenbroeck zei Magnette dat er van een grote staatshervorming – zoals de N-VA dat graag zou zien – geen sprake kan zijn. Hij zei letterlijk dat de "gewesten vandaag al voldoende bevoegdheden hebben". Bovendien verwijst hij naar de fragmentatie van het politieke partijlandschap, waarbij de partijen aan de uitersten van het politieke spectrum één derde van de zetels behalen waardoor de nodige twee derde voor een staatshervorming niet te vinden is. "Mirakels zijn altijd mogelijk, maar ik geloof er niet in", zei Magnette die op die manier ook het confederalisme vakkundig afserveert.
2. De lessen van Vivaldi
Zelfs een minikabinet zoals Bart De Wever voor ogen heeft, heeft volgens Magnette geen zin. Hij wil een volwaardig kabinet met echte bevoegdheden. Magnette vreest dat zo'n minikabinet snel snel in elkaar zou worden gebokst, en vooral zou besturen zonder regeerakkoord. De verhoging van het minimumpensioen bijvoorbeeld was een PS-eis, en die stond heel duidelijk in het regeerakkoord, en is daarom ook zonder morren uitgevoerd. En dat is zijn les van de Vivaldi-regering: wie iets wil binnenhalen bij de volgende regering, moet ervoor zorgen dat zijn eis helemaal uitgewerkt in het regeerakkoord staat.
Magnette haalt dus één voor één de uitgangspunten van De Wever onderuit. Want ook het idee dat het land alleen hervormd kan worden op basis van een historisch akkoord tussen de N-VA en de PS verwerpt hij. Sterker nog: als het van Magnette afhangt, zetelen PS en de N-VA nooit in één regering.
“Het idee dat wij moeten samenwerken, is niet gezond voor België. De laatste 10 jaar hebben we eerst een centrumrechtse regering gehad, zonder de PS. Zij hebben toen hun visie op de wereld kunnen uitvoeren. Daarna kwam er 5 jaar een centrumlinkse regering, zonder de N-VA. Wij hebben toen ons programma kunnen uitvoeren.”
In het debat in Terzake, met de MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, is N-VA-boegbeeld Jan Jambon minder enthousiast over dat alternerend beleid, want zo kan de ene regering het beleid van de andere ongedaan maken, zei Jambon. En De Wever reageert op het idee van Magnette dat je daaróm confederalisme nodig hebt. Dan kan iedereen zijn eigen beleid uitvoeren.
3. Is het einde van België in zicht?
Toch zijn de geesten in Franstalig België aan het veranderen. In een eerder ontbijt met Michaël Van Droogenbroeck zei Waals politicus Jean-Luc Crucke, vroeger Waals MR-minister, maar nu kopstuk bij Les Engagés, dat zijn partij niet tegen een staatshervorming is.
"We hebben bijvoorbeeld 9 ministers van gezondheid. Dat kan niet blijven duren." Ook de voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, vindt dat de Franstaligen eerst orde op zaken moeten stellen in hun eigen staatshuishouden. Verder is hij bereid stappen te zetten. Bouchez stelt voor om bijvoorbeeld de gewesten de werkloosheidsuitkeringen te laten betalen. Het gewest dat dan de werkloosheid kan doen dalen, profiteert daar financieel ook van. Een idee dat in goede aarde valt bij Jambon van de N-VA, die wel meteen repliceert dat je beter meteen ook de volledige bevoegdheid overhevelt.
Vervolgens trok Georges-Louis Bouchez zijn stoutste schoenen aan, en stelde Jambon voor om elkaar als eerste te bellen na de verkiezingen, mocht de MR de grootste partij in Franstalig België zijn. Maar opnieuw wou de N-VA de uitgestoken hand van de MR niet meteen aannemen. Jambon ontweek de vraag snel en handig door te zeggen dat, na de verkiezingen, het de koning is die de partijen uitnodigt.
En voor een Vlaamsnationalist is gebruikmaken van de koning een toch wat merkwaardige vluchtweg. Jambon deed nog een toegift: na een staatshervorming mogen de naam België, en de Rode Duivels, ook blijven. Maar goed, over 10 dagen zijn er verkiezingen, en dan weten we of het einde van het land écht nabij is.
