Het Vlaams Instituut voor de Zee viert vandaag een stevige uitbreiding van zijn onderzoeksvloot. Het wetenschappelijk instituut krijgt er een boot, een onbemande robot én een wetenschapshaven bij. Die zullen dienen voor onderzoek dichtbij de Noordzeekust, naar alles van plastiekvervuiling op zee tot defensie.
Vlaanderen breidt onderzoeksvloot uit met nieuwe boot Abbé Mann en robot Gobelijn voor kustonderzoek
Terwijl de golven deinen, verschijnen op een schermpje de contouren van een nazi-mijnenjager. Al sinds 1944 ligt het schip op de zeebodem. Met een sonar brengt Thomas Vandorpe, technicus bij het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), het 50 meter lange wrak in kaart.
Vanuit de nieuwe onderzoeksboot Abbé Mann stuurt Vandorpe geluidsgolven naar de zeebodem onder hem. Die golven kaatsen vervolgens af op het wrak en worden op zijn computerscherm omgezet in beeld. Binnen de 2 minuten krijgt hij zo een duidelijk beeld van de toestand van het wrak uit de Tweede Wereldoorlog.
Het wrak op zich is bekend. Toch moet het vaak genoeg in kaart gebracht worden, legt Vandorpe uit.
"Doe dit een paar keer, en je ziet hoe snel de boot uit elkaar valt. Dan kan je inschatten of er schadelijke stoffen vrij kunnen komen, zoals oude munitie, of dat het ondiepste punt van het wrak dieper komt te liggen." Dat laatste is dan weer belangrijke informatie voor de scheepvaart.
Plastiekvervuiling en kustverdediging
Het is maar één voorbeeld van de soorten onderzoek die de werkboot Abbé Mann zal kunnen uitvoeren. De boot werd vernoemd naar een van de voorvaderen van de mariene wetenschap, Théodore-Augustin Mann. Die werd in 1735 geboren in York, maar belandde nadien in Nieuwpoort en Brussel.
De Abbé Mann zal vooral gebruikt worden voor onderzoek dichtbij de kust in het Belgische deel van de Noordzee, bijvoorbeeld naar plastiekvervuiling maar evengoed kustverdediging. Hij kan materiaal ter plaatse brengen zoals de eerder vermelde sonar, maar even goed duikteams. Zo moet hij de druk op het veelbevraagde onderzoekschip Simon Stevin wat verlichten.
Telegeleid
Naast de Abbé Mann werd ook de onbemande onderzoeksrobot USV Gobelijn voorgesteld, voluit een uncrewed surface vehicle, is dan weer uitgerust met wetenschappelijke instrumenten en sensoren. Het is een soort van telegeleid schip van 9 meter lang dat metingen kan doen, maar vanwaar ook andere robots in zee gelanceerd kunnen worden en terug opgepikt.
"Op de Gobelijn is dus geen schipper aanwezig", verduidelijkt Bart De Smet van het VLIZ. "Hij wordt van op wal bestuurd en dat kan van op kilometers afstand. Hij is uitgerust met de nieuwste sensoren en toestellen om het zeewater te bestuderen."
Omdat er geen bemanning is, kan het vaartuig dagen- tot wekenlang metingen uitvoeren. Dat zal het mogelijk maken om bepaalde fenomenen op zee over een langere periode te observeren, zoals de getijdencycli.
"Voor zover wij weten, zijn wij het eerste marien onderzoekscentrum met dit type van robot", zo klopt het VLIZ zich op de borst.
Het VLIZ stelde verder ook haar nieuwe wetenschapshaven voor in het Visserijdok in Oostende. De 2 vaartuigen zullen er veilig kunnen aanmeren en vertrekken aan een ponton met een kraan. Aan het dok wordt er nu al aan onderzoek gedaan, onder meer met sensoren. De wetenschapshaven moet dat vergemakkelijken.
Dat alles betekent een stevige aanvulling van de onderzoeksvloot van het VLIZ. Die bestond tot nu toe uit het onderzoekschip Simon Stevin, een kleinere onderzoeksboot (de RIB Zeekat) en 4 zeerobots.
Eerste maritiem onderzoekscentrum ter wereld
Het VLIZ is behoorlijk trots op de nieuwe aanwinsten, die de status van het instituut nog meer luister moeten geven.
Het VLIZ is de erfgenaam van het allereerste marien onderzoekscentrum ter wereld. In 1843 richtte de Belgische hoogleraar Dierkunde Pierre-Joseph Van Beneden immers een laboratorium en aquarium op waar hij ongewervelde zeedieren bestudeerde. Hij deed dat in Oostende, vandaag de thuisbasis van het VLIZ dat onderzoek doet naar alles wat te maken heeft met de zee, het zeeleven en de blauwe economie.
De fondsen voor de Abbé Mann, de Gobelijn en de wetenschapshaven komen van de Vlaamse overheid. Die gebruikte daarvoor geld uit het Brexit Adjustment Reserve, Europese steun die de gevolgen van de Brexit moet helpen verzachten.
"Met deze investeringen vestigt het VLIZ zich wereldwijd tussen de absolute koplopers op het vlak van innovatieve oceaanobservatie en onderzoek naar kustverdediging en naar vervuiling van de zee", zegt Vlaams minister van Visserij Hilde Crevits (CD&V). "Vlaanderen is bij uitstek een pionier op het vlak van Blauwe Innovatie. Dat is belangrijk voor onze internationale uitstraling en biedt mogelijkheden tot nieuwe samenwerkingsvormen in de Noordzeeregio en daarbuiten."
