Een eeuwenoude melodie, maar ook een vleugje swing: zo klinkt het verplichte muziekstuk voor de Koningin Elisabethwedstrijd

Luister en vergelijk vanuit je zetel: elke finale-avond van de Koningin Elisabethwedstrijd is het nieuwe werk 2 keer te horen, 12 keer in totaal. ‘Variations litaniques’ is geschreven door de Franse componist Thierry Escaich, tevens organist en improvisator.

Hedendaags-klassieke muziek die in het oor springt: aantrekkelijk, gevarieerd, hier en daar opzwepend ritmisch, maar ook soms ook dromerig en bijna filmisch.

Thierry Escaich liet zich inspireren door een heel oud gregoriaans gezang, ‘Veni Sancti Spiritu’, dat je hoort doorklinken in het nieuwe stuk. Daarrond heeft hij allerlei variaties geweven. 

Het stuk begint opvallend met wat dansbare percussie. Het ritme is heel belangrijk, met een stabiele puls, zoals in de Bolero van Ravel, zegt de componist.  Hij noemt zijn werk "un mélange à moi" van gregoriaans, een beetje jazz en swing, en ook volksmuziek.  Het resultaat is een complex muziekstuk met vele "lagen van geluid". Niet eenvoudig voor een eenzame solist om boven dat grote orkest uit te klinken.

Helemaal geen onspeelbaar stuk, zegt de componist nog. “Ik heb me zelfs wat ingehouden, omdat de studietijd zo beperkt was”. Wel is het muziek waarin de violist veel kanten kan laten horen. “Voor mij is het heel interessant om het door verschillende violisten uit verschillende ‘scholen’ te horen spelen.”

Violiste Tatiana Samouil (zelf ooit finaliste van de wedstrijd) viel de eer te beurt om ‘Variations litaniques’ voor de eerste keer te spelen met het orkest. Die opname krijgen de wedstrijdfinalisten natuurlijk niet te horen; zij moeten het allemaal zelf uitvogelen. Enkel de jury en - net voor de finale - ook de journalisten kunnen de klankopname al beluisteren.

“Een hele eer voor mij om het werk als eerste te spelen. En geen informatie te lekken”, lacht Tatiana Samouil. Ze heeft het zelf ook in 7 dagen ingestudeerd, net als de finalisten. “Best wel een virtuoos stuk, dat ook fysiek uitdagend is.”

Er is ook een passage voor viool solo, en daarin kunnen de deelnemers hun eigen karakter en visie laten schitteren, besluit ‘proefvioliste’ Tatiana Samouil.  

• Anna Im (26) uit Zuid-Korea en Elli Choi (22) uit de Verenigde Staten spelen uiteraard allebei dit verplichte werk 'Variations litaniques' van Thierry Escaich.

• Anna Im brengt daarna het vioolconcerto in re klein van de Finse componist Jean Sibelius. 

• Elli Choi heeft gekozen voor het 1e vioolconcerto van Dmitri Sjostakovitsj. Geschreven eind jaren 40 voor violist David Oistrach, nota bene de eerste winnaar van de Eugène Ysaÿe-wedstrijd, de voorloper van deze Koningin Elisabethwedstrijd.