Volgens de politieke partij Voor U is België de enige lidstaat van de EU waar je zo lang, onbeperkt zelfs, een werkloosheidsuitkering kan krijgen. Voorzitter Els Ampe herhaalde die uitspraak vanochtend ook op Radio 1. Dat klopt: België is het enige land dat geen tijdslimiet zet op die uitkering. Al bestaan er in veel landen wel nog andere vormen van bijstand waarop je kan terugvallen.
Ja, in België kan je het langst (zelfs onbeperkt) van heel de EU een beroep doen op werkloosheidsuitkering
In het kort
Vanochtend vertelde Voor U-voorzitter Els Ampe dat België het enige land in de EU is waar je "zo lang" beroep kan doen op een werkloosheidsuitkering. Het is een uitspraak die ook in het partijprogramma staat en door West-Vlaamse lijsttrekker Ivan Sabbe in de mond werd genomen tijdens een debat onlangs. Hij zei dat België het enige EU-land is waar het "onbeperkt in de tijd" is.
En? Dat klopt. In andere EU-landen is er vaak wel nog een ander systeem, waarbij je na afloop van de werkloosheidsuitkering recht hebt op een andere, lagere uitkering, die ook onbeperkt is in de tijd.
Deze factcheck werd uitgewerkt in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen.
"België is het enige land dat de werkloosheidsuitkering zo lang laat doorlopen. Er is geen enkel ander land Europese Unie die dat doet zo lang", stelt voorzitter Els Ampe vanochtend in 'Het ontbijt' op Radio 1 . Voor U wil de werkloosheidsuitkering in ons land beperken in de tijd tot één jaar.
Het is een bewering die al vaker terugkwam bij de partij. "België is het enige land met een onbeperkte werkloosheid in de tijd", staat er in hun verkiezingsprogramma te lezen. West-Vlaamse lijsttrekker Ivan Sabbe herhaalde het onlangs tijdens het verkiezingsdebat van het Liberaal Vlaams Studentenverbond in Leuven. "België is het enige land van de 27 Europese lidstaten waar de werkeloosheidsuitkering onbeperkt is in de tijd." (rond minuut 35).
Klopt het dat België het enige land in de EU is waar je "zo lang", en zelfs "onbeperkt", beroep kan doen op de werkloosheidsuitkering?
De werkloosheidsuitkering in zijn werk
De duur van de werkloosheidsuitkeringen is in principe onbeperkt in België. Het bedrag van de uitkering bedraagt 65 procent van je laatst verdiende loon met een afgesproken onder- en bovengrens en neemt dan geleidelijk af in de tijd. De bedragen hangen verder af van de gezinssituatie en het beroepsverleden van de werkzoekende. Vanaf 49 maanden geldt een vast minimumbedrag (vandaag is dat 1.739,14 euro bruto voor samenwonende met gezinslast, 1.409,46 voor alleenwonende en 731,38 voor samenwonende). Het hangt vanaf dan dus enkel nog af van je gezinssituatie, niet meer van je laatst verdiende loon.
Een overzicht van de huidige bedragen staat op de website van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorzieningwaren (RVA).
Is de onbeperkte tijd enkel het geval in België?
Rudy Aernoudt, professor financiën aan de Universiteit Gent, bevestigt dat de bewering van Voor U klopt. Hij verwijst naar een rapport van de OESO over het werkloosheidsuitkeringsstelsel in België. Het rapport stelt dat ons land inderdaad het enige land is dat de werkloosheidsuitkering niet beperkt in de tijd. In een reactie laat Els Ampe weten dat zij en haar partij zich baseren op hetzelfde rapport voor hun uitspraak.
Ook econoom Ive Marx van de Universiteit Antwerpen bevestigt dit. Volgens hem is de onbeperktheid in de tijd historisch gegroeid. "Het heeft te maken met de verzuiling in België. De vakbonden vinden de onbeperktheid hier belangrijk."
De termijnen lopen van 90 dagen in Hongarije tot 3 jaar in Denemarken. Enkel België heeft geen aflooptermijn. Op de website van de Europese Commissie kan je een overzicht terugvinden van de uitkeringsmaatregelen voor alle lidstaten.
In sommige landen onbeperkte bijdrage na afloop werkloosheidsuitkering
In andere landen heb je na het verloop van de beperkte werkloosheidsuitkeringen wel nog andere vormen van bijstand waarop je kan terugvallen. Wanneer we Ampe om een reactie vragen, maakt ze ook die nuance: "Je kan in andere landen net zoals in België op iets anders terugvallen zoals leefloon, maar niet zo lang op een werkloosheidsuitkering." De bedragen van deze hulp liggen daarbij lager dan de initiële uitkeringen.
In Oostenrijk en Ierland is deze bijstand onbeperkt in de tijd. In Oostenrijk krijgen werkzoekenden in bepaalde omstandigheden Notstandshilfe wanneer die de limiet van de werkloosheidsuitkering heeft bereikt. In Ierland vervangt de ongelimiteerde Jobseeker’s Allowance de hogere, maar in tijd beperkte, Jobseeker’s Benefit .
Hoe zit het in onze buurlanden?
Het systeem van werkloosheidsuitkeringen heeft in onze buurlanden volgens Marx een andere insteek. "In Nederland zijn ze genereuzer voor de pas werklozen. Maar dat is dan vrij beperkt in de tijd," legt hij uit. Pas werklozen ontvangen in Nederland 75 procent van hun laatste salaris. De duur van werkloosheidsuitkering is minimaal 3 maanden. en kan verlengd worden tot maximaal 24 maanden. Daarna bestaat er iets als ‘Algemene Bijstand’, vergelijkbaar met ons leefloon.
In Frankrijk valt het bedrag van de uitkering tussen 57 procent en 75 procent van het laatste salaris. De duur is minstens 6 maanden en maximaal 18 maanden, tot 27 maanden voor 55-plussers. In Duitsland en Luxemburg geldt een termijn van 12 maanden.
Betekent de onbeperkte uitkering in België ook dat ze hier meer aan uitgeeft dan andere landen? Cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat tonen dat er andere landen zijn, zoals Oostenrijk en Spanje, waarbij werkloosheidsuitgaven een groter deel uitmaakt van het bruto binnenlands product. Maar België bevindt zich wel degelijk boven het Europese gemiddelde.
Hoe werkt werkloosheidsuitkering in ons land? Acht voorwaarden:
De uitkering in België is in de praktijk niet zomaar onbeperkt. Om in aanmerking te komen voor een werkloosheidsuitkering , moet een persoon aan acht voorwaarden voldoen. Als je hier niet meer aan voldoet, verlies je je uitkering.
1. Je hebt minstens een bepaald aantal dagen (tussen 312 en 624) gewerkt in een periode van 21 tot 42 maanden, afhankelijk van de leeftijd van de werkzoekende.
2. Het mag niet je eigen schuld zijn dat je zonder werk bent gevallen.
3. Je bent beschikbaar om te werken. Je bent bijvoorbeeld niet arbeidsongeschikt door ziekte.
4. Je bent ingeschreven als werkzoekende.
5. Je bent bereid om een passende job of opleiding te accepteren wanneer die wordt voorgesteld.
6. Je gaat zelf actief op zoek naar werk en neemt deel aan voorgestelde begeleidings- en opleidingsmaatregelen.
7. Je bent jonger dan 65 jaar, de pensioengerechtigde leeftijd.
8. Je woont in België.
Volgens cijfers van RVA zijn er dit jaar gemiddeld zo’n 300.000 werkzoekenden die recht hebben op een uitkering, waarvan ongeveer 110.000 in Vlaanderen.
Conclusie
Vanochtend vertelde Voor U-voorzitter Els Ampe dat enkel in België mensen zo lang beroep kunnen doen op een werkloosheidsuitkering. In vergelijking met de rest van de EU-lidstaten is het bij ons onbeperkt in tijd. Het is een uitspraak die de partij vaker in de mond neemt.
Dat klopt inderdaad zolang je aan bepaalde voorwaarden voldoet.
In sommige andere landen heb je wel recht op een onbeperkte bijdrage na afloop van de werkloosheidsuitkering. Het bedrag van die bijdrage ligt dan lager dan de initiële uitkering.
We beoordelen de uitspraak van Ampe en Voor U daarom als waar.
Deze factcheck kwam tot stand in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen. Partners zijn: VRT NWS, RTBF, Knack, factcheck.vlaanderen, KRO-NCRV Pointer, Het Algemeen Dagblad en deCheckers.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-checking Standards Network (EFCSN).
