Misofonie is een aandoening waarbij menselijke geluiden zoals smakken en ademen agressie opwekken bij de patiënt. "Naar schatting lijden wereldwijd 5 op 100 mensen aan deze psychische aandoening", zegt psychiater Damiaan Denys. "De aandoening is niet officieel erkend als een psychische stoornis. Dat wil niet zeggen dat een behandeling niet terugbetaald wordt. Als een arts, specialist of psycholoog oordeelt dat je hiervoor een psychologische behandeling nodig hebt, dan wordt die terugbetaald”, zegt Clara Vanmuysen van CM Gezondheidsfonds.
Word jij ook gek van menselijke (smak)geluiden? "Naar schatting lijden 5 op de 100 mensen aan misofonie"
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne en Chaima Saysay delen samen met een bekende gast hun consumentenergernis én gaan op zoek naar verklaringen en oplossingen. En da’s een WinWin. Zelf je ergernis delen? Mail naar winwin@radio2.be.
Er bestaan nog geen officiële studies die ons de correcte cijfers kunnen geven van het aantal misofonie-patiënten wereldwijd. "Maar we kunnen momenteel wel inschatten dat wereldwijd 5 procent van de wereldbevolking aan deze psychische aandoening lijdt", zegt psychiater Damiaan Denys, hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ook Radio2-presentator David Van Ooteghem heeft last van misofonie. Dat vertelt hij in de podcast van het consumentenprogramma ‘WinWin’, ‘Mens erger je niet’.
Misofonie is een psychische aandoening en de diagnose wordt op basis van drie belangrijke eigenschappen vastgesteld, zegt Denys. "Ten eerste zijn patiënten geobsedeerd door een specifiek menselijk geluid. Ten tweede kan dit geluid een heftige vorm van agressie of haat opwekken. Wanneer de patiënt ook de omstandigheden waarin dat geluid voorkomt, gaat vermijden, kan de patiënt in een sociaal isolement raken en zelfs in een depressie terechtkomen. Die vermijdingsdrang kan ertoe leiden dat patiënten geen normaal leven meer kunnen leiden", zegt psychiater Damiaan Denys.
Sommige patiënten durven zelfs de trein niet meer te nemen uit angst dat een medereiziger een appel zal eten
Psychiater Damiaan Denys
De Vlaamse psychiater beschreef in 2013 voor het eerst misofonie als psychiatrische stoornis. "Ik kreeg op een dag een vrouw binnen in de praktijk die haar partner dreigde te wurgen, omdat hij tijdens het slapen te luid ademhaalde. Sommige mensen kunnen zelfs niet meer aan tafel zitten met hun familieleden en sommige partners slapen zelfs niet meer samen. In extreme gevallen heeft de aandoening een ernstige impact op het dagelijkse leven. Ze kunnen geen normale relatie meer onderhouden met hun partner, kinderen, familieleden of collega’s", duidt Denys.
Als jij je ergert aan iemand die chips eet in de bioscoop, betekent dat niet per se dat jij aan misofonie lijdt
Psychiater Damiaan Denys
Ademhalen, snurken, smakken, niezen: het zijn allemaal menselijke geluiden die de patiënten zo boos kunnen maken dat ze de neiging hebben de ander iets aan te doen. "Het gebeurt zelfs dat ze van werk veranderen, omdat ze zich ergeren aan de geluiden van collega’s. Of ze nemen de trein niet meer omdat ze bang zijn dat iemand op de trein een appel zal eten. Dus als jij je ergert aan iemand die chips eet in de bioscoop, maar verder wel een gewoon leven kan leiden, dan heb je nog geen misofonie."
Therapie voor misofonie: het bestaat
Dr. Damiaan Denys ontwikkelde ook een behandeling voor deze aandoening. "Omdat er heel veel vraag en behoefte naar was. De therapie is een variatie op cognitieve gedragstherapie. In deze therapie laten we patiënten wennen aan die normale menselijke geluiden. Dat doen we onder meer door er een andere betekenis aan te geven. Het zijn aandachtsoefeningen waarbij we de patiënt ook leren om een bepaalde impulsieve (en agressieve) handeling uit te stellen. Dankzij die behandeling slagen we er ook in om de patiënten voor een groot stuk van hun klachten af te helpen", verduidelijkt Denys.
Misofonie is nog niet erkend als psychische ziekte, maar de therapie wordt in België wel terugbetaald
Clara Vanmuysen, Christelijke Mutualiteit
Misofonie is momenteel nog niet erkend als een psychische stoornis. Deze erkende ziektes worden opgenomen in de ‘Diagnostic Statistical Manual (DSM)’, een lijst met alle erkende psychische stoornissen. Deze internationale lijst wordt om de zoveel jaren herbekeken", zegt Clara Vanmuysen van CM Gezondheidsfonds.
Er is voor misofonie momenteel nog geen code in de nomenclatuur, dat is de gecodeerde lijst met de geneeskundige verstrekkingen die de ziekteverzekering geheel of gedeeltelijk vergoedt.
Maar dat wil niet zeggen dat een behandeling nooit wordt terugbetaald. Zowel psychologen als audiologen kunnen hierin ondersteunen door toepassing van cognitieve gedragstherapie, specifiek aangepast voor misofonie. Voorlopig worden enkel behandelingen bij een psycholoog terugbetaald.
"De karakteristieken van misofonie, namelijk de obsessie voor menselijk geluid, de (agressieve) impulsiviteit en het vermijdingsgedrag zijn allemaal kenmerken die zich lenen tot een behandeling in de geestelijke gezondheidszorg. De therapie vraagt een cognitieve gedragstherapeutische aanpak en komt sowieso in aanmerking voor terugbetalingsmodaliteiten via de Belgische ziekteverzekering."
België kent trouwens een open systeem in de terugbetaling van de ziekteverzekering. Dat wil zeggen dat er geen diagnose vereist is om een psychiater te consulteren en om een therapie terugbetaald te krijgen via de ziekteverzekering. Moet deze (terugbetaalde) behandeling in België plaatsvinden om in aanmerking te komen voor terugbetaling? "Neen, we betalen alle ambulante verstrekkingen terug binnen de EU voor zover ze in België ook worden vergoed. En dat gebeurt ook onder dezelfde voorwaarden", besluit Vanmuysen.
