"Kort nadat mijn zus vrede kreeg met haar leven, overleed ze, dat is bijzonder onrechtvaardig." Aan het woord is fotografe Carmen De Vos. In ‘Touché’ op Radio 1 liet ze in haar hart en hoofd kijken. Dat haar zus 7 jaar na haar hersenbloeding overleed, liet een enorme indruk na.
Fotografe Carmen De Vos over verlies van haar zus die verlamd was na hersenbloeding: "Ik wist niet dat rouwen zoveel pijn kon doen"
Wanneer Friedl’ Lesage ‘Wish you were here’ van Pink Floyd laat horen, krijgt kunstfotografe Carmen De Vos, onder meer bekend van haar erotische polaroids, het moeilijk. “De tekst doet me denken aan het onoverkomelijke feit dat mensen nooit van hun fouten leren. Maar daarnaast doet het liedje me natuurlijk ook denken aan mijn zus. Een paar jaar geleden ben ik haar verloren en we hebben het toen gespeeld op haar afscheidsdienst. Ik kan het niet meer horen zonder aan haar te denken.”
“Mijn zus Birgitta was 3 jaar jonger dan ik en het tegenovergestelde van wat ik was. Zij was een vrolijk kind met heel veel vrienden, een spring-in-'t-veld, iemand die aan alles lak had, iemand die aan alles haar voeten veegde. Ik was meer plichtsbewust.”
Toch heeft Birgitta het niet makkelijk gehad, zegt De Vos. “Een jaar nadat haar dochter Nathalie geboren werd, is ze alleenstaande moeder geworden. Ze was een heel harde werker en heeft hard moeten knokken voor haar gezin.”
“Net toen alles goed begon te lopen, kreeg ze een hersenbloeding: ze had de man van haar leven gevonden, ze was aan het verbouwen, alles liep goed en toen kwam die hersenbloeding.”
“Mijn zus heeft alle hoogtes en dieptes gekend die een mens kan meemaken”
“Door die hersenbloeding was mijn zus 7 jaar verlamd en heeft ze alle hoogtes en dieptes gekend die een mens kan meemaken. Voornamelijk dieptes, maar ook hoogtes: want als je hersenen zich aan het herstellen zijn, zijn er ook momenten dat je euforisch wordt.”
“Op zekere dag komt dan toch de werkelijkheid binnen dat het nooit beter gaat worden en dat je verlamd blijft. Daar lig je dan als jonge vrouw, dat was keihard.”
Mijn zus leefde in de hoop dat haar leven weer zou kunnen beginnen als ze thuiskwam
Carmen De Vos, fotografe
“Mijn zus heeft een jaar in het UZ Gent gerevalideerd, en leefde in de hoop dat haar leven weer zou kunnen beginnen als ze thuiskwam. Ze was altijd heel mondig, ook na de hersenbloeding kon ze nog praten als een advocaat: haar spraakcentrum en haar begrip waren niet beschadigd.”
“Maar het leven zoals ze dat kende, is nooit meer kunnen beginnen, want zijdelings verlamd zijn is een heel moeilijke verlamming. Het heeft jaren geduurd voordat ze daar vrede mee had.”
“Op het einde schoot nog maar een handvol vrienden over”
“Het laatste jaar dat mijn zus leefde, werd haar kleindochter, Eleni, geboren. Toen begon ze vrede te krijgen met haar leven. Op een bepaald moment speelden we een spel, en zei ze me: ‘Ik ben een gelukkig meiske, Carmen’. Dat was ongelooflijk mooi.”
“Tegelijk was het bijzonder onrechtvaardig dat mijn zus daarna doodging. Mijn zus die blij was met haar dochter, haar kleinkind, haar man die 7 jaar voor haar zorgde.”
“Het heeft me bijzonder kwaad gemaakt, op alles en nog wat”, zegt De Vos. “Bijvoorbeeld op de mensen die zich 7 jaar niet meer hebben laten zien. Mijn zus had altijd zoveel vrienden, maar op het einde schoot nog maar een handvol mensen over. Dat is eenzaam.”
Ik wist niet dat rouwen zoveel pijn kon doen
Carmen De Vos, fotografe
Toch heeft De Vos er ergens ook van geleerd. “De hersenbloeding zelf was misschien wel de grootste schok die ik ook heb gehad, misschien nog meer dan het feit dat ze overleed. Haar hersenbloeding heeft me doen inzien dat je dingen kunnen overkomen die onherroepelijk je leven veranderen.”
“Ik ging er altijd vanuit dat als je hard genoeg vecht je er wel bovenop komt, maar dat kon niet in haar geval: mijn zus heeft heel hard gevochten, maar ze kwam er niet. Dat besef heeft me angstiger gemaakt.”
“Ik wist ook niet dat rouwen zoveel pijn kon doen. Ik kon niet meer eten en niet meer slapen, mijn lijf deed pijn, je stuikt fysiek ineen. Ik vond het ook heel onrechtvaardig dat mijn jongere zus eerst moest gaan.”
Luister naar de getuigenis van Carmen De Vos in de podcast van ‘Touché’ op VRT MAX. Ze vertelt er ook over de gloednieuwe groepsexpo ‘Les liaisons désireuses’ in het kasteel d’Ursel en haar verleden als Jehova’s getuige.
