Neen, Vlamingen betalen geen 70 procent van de belastingen in België: hoeveel dan wel?

"Vlamingen betalen meer dan 70 procent van de belastingen in dit land", zei West-Vlaams lijsttrekker voor N-VA Sander Loones begin mei in de zetel van de Zevende Dag .

Het was niet de eerste keer dat die uitspraak in die studio viel. Zo'n vier jaar eerder had partijvoorzitter Bart De Wever éxact hetzelfde gezegd in het zondagse debatprogramma. In een interview met Humo in april herhaalde De Wever de uitspraak.  

Ook Vlaams Belang liet de uitspraak al vaker optekenen. De krant De Standaard  onderzocht de uitspraak al in 2020 en kwam toen ook tot de conclusie dat het cijfer van N-VA en Vlaams Belang niet klopte. Toch bleven de partijen nadien vasthouden aan die bewering. Van Grieken beweerde afgelopen weekend nog in De Zevende Dag dat Vlamingen 60 procent van de bevolking uitmaken, maar 70 procent van de belastingen betalen.

Gevraagd naar waarop de partijen zich baseren, reageert Vlaams Belang dat er in de personenbelastingen al "een groot verschil is". Indien btw en accijnzen zouden meegerekend worden, zit het aandeel van de Vlamingen volgens Vlaams Belang wel degelijk aan 70 procent. De partij verwees ook naar een artikel op hun website waar staat dat Vlaanderen "bijna" 70 procent van de vennootschapsbelasting vertegenwoordigt.

N-VA laat weten dat de vennootschapsbelasting en personenbelasting in 2022 voor 63,3 procent door het Vlaams Gewest wordt betaald. Met toevoeging van onder andere vermogensbelastingen en de sociale bijdragen zou dat cijfer richting de 70 procent stijgen. Beide partijen halen ook aan dat bij het Vlaamse aandeel de belastingen van de Vlaamse Brusselaars zouden moeten geteld worden en de Vlaamse bedrijven met zetel in Brussel. 

Deze grafiek toont het aandeel per gewest voor de verschillende belastingen die er zijn. Opgeteld is het Vlaamse aandeel 62,25 procent. 

Volgens cijfers van de federale overheidsdienst Financiën komt Vlaanderen met enkel de vennootschaps- of personenbelasting niet aan 70 procent. In 2022 stond het Vlaams gewest in voor iets meer dan 62 procent van de geïnde vennootschapsbelastingen in België. Kijken we naar de personenbelastingen, dan gaat het om 64,4 procent.  

Of dit aandeel omhoog zou gaan als de btw-inkomsten en accijnzen worden toegevoegd, valt moeilijk te zeggen. Zo liet professor fiscaal recht Michel Maus weten dat het niet zo evident is om btw-inkomsten zomaar toe te schrijven aan een bepaald gewest.

Btw wordt betaald door wie een product of dienst koopt. Dat is niet per se een inwoner van de plek waar de aankoop gebeurt. Zo dragen jaarlijks vele toeristen bij aan de btw-inkomsten in toeristische steden als Brugge, Gent en Antwerpen of aan de kust.

Daar komt ook nog bij dat de nodige data om de berekening te maken niet bestaan. "Er bestaan helemaal geen gewestelijke btw-data. Je kunt dat onmogelijk nagaan", zegt Herman Matthijs, hoogleraar Publieke Financiën aan de UGent en de VUB. 

Dat bevestigt ook Willem Sas, professor economie aan de KU Leuven. Hij is co-auteur van een studie naar financiële stromen tussen de regio's , waarvoor hij ook de inkomsten per regio in beeld bracht. In die studie werden de btw-inkomsten geschat op basis van budgetenquêtes naar consumptiepatronen bij huishoudens. 

Voor 2022 komt het Vlaamse aandeel van de btw-inkomsten uit op 60,18 procent. Sas erkent dat het echte consumptiepatroon een beetje lager of hoger kan zijn, maar aan 70 procent kom je volgens hem nooit. Zo bevestigen cijfers die zijn gebruikt in de studie en afkomstig zijn van Statbel, de Nationale Bank en het federaal planbureau dat met het optellen van de verschillende federale belastinginkomsten uit Vlaanderen je niet tot een aandeel van 70 procent geraakt. Alle belastinginkomsten bij elkaar opgeteld levert voor Vlaanderen een aandeel van 62,25 procent op voor 2022.

Vlaams Belang verwijst in hun reactie naar Vlaamse bedrijven met een maatschappelijke zetel in Brussel. Die betalen vennootschapsbelasting in de hoofdstad, maar zouden eigenlijk bij Vlaanderen geteld moeten worden volgens de partij.

Sas erkent dat de vennootschapsbelasting een vertekend beeld kan geven, omdat vele bedrijven wel hun maatschappelijke zetel in Brussel hebben, maar niet in de hoofdstad produceren. In de studie naar de financiële transfers werd dan ook gekeken naar de regionale toegevoegde waarde, een berekening van de Nationale bank naar de meerwaarde die een bedrijf levert in een gewest, qua investeringen en tewerkstelling.

"Maar voor Vlaanderen komt dat ongeveer op hetzelfde neer: 62,08 procent Als we het aandeel via de hoofdzetel berekenen komt dat op 62,13 procent", aldus Sas. Een wezenlijk verschil maakt het dus niet. 

De N-VA geeft aan dat ook de personenbelastingen van de Vlaamse Brusselaars bij Vlaanderen zouden moeten opgeteld worden. Volgens de partij benadert het aandeel van inkomsten door Vlamingen dan wel de 70 procent. 

Volgens de berekeningen van Sas zou echter meer dan twee derde van de personenbelasting geïnd in Brussel nodig zijn om het Vlaamse aandeel tot boven de 70 procent te krijgen. 

Volgens de partij is het vooral van belang dat Vlamingen proportioneel meer belastingen betalen dan Franstaligen (zie grafiek hierboven). Het klopt dat het bevolkingsaandeel Vlamingen in België (58 procent), lager ligt dan het aandeel belastingen dat Vlamingen betalen (62,25 procent). Dat komt volgens Michel Maus onder andere doordat het gemiddeld inkomen in Vlaanderen hoger ligt dan bijvoorbeeld in Wallonië.