Een groep van toezichthouders aan Vlaamse universiteiten zal uit protest tegen het geweld in Gaza de lopende examenperiode niet strikt toezien op spieken en andere overtredingen. "Zolang onze rectoren wegkijken van schendingen van internationale rechtsregels door Israëlische instellingen, zullen wij dat ook doen wanneer studenten regels overtreden", zeggen ze. De rectors van UGent en UAntwerpen, en minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) vinden de actie alvast ontoelaatbaar.
20-tal toezichthouders van Vlaamse universiteiten is van plan om niet te controleren op spieken tijdens examens, uit protest tegen geweld in Gaza
"We zijn een collectief van doctoraten en postdoctorale studenten en onderzoekers aan de UGent", verklaart een van de initiatiefneemsters. "We vinden dat onze universiteiten nog altijd niet genoeg doen en wegkijken van de genocide in Gaza. Ze kijken ook weg van de eisen van de studenten en de uitspraken van de mensenrechtencommissies. Daarom kijken wij ook weg als studenten spieken tijdens examens."
Het is afwachten of de oproep verder uitbreidt, maar de zogenaamde 'surveillancestaking' lijkt in eerste instantie steun te krijgen aan de UGent, waar een bezettting van het UFO-gebouw vrijdag uit de hand liep. De politie moest tussenkomen en de rector vroeg de ontruiming van het universitaire gebouw, waar maandag ook examens gepland waren. Die zijn niet doorgegaan, maar tot een gedwongen uitzetting is het voorlopig niet gekomen. Er loopt een bemiddeling tussen de universiteit en de actievoerders.
De doctoraatsstudenten en sympathiserende professoren spreken hun steun uit voor de bezetters, die een academische boycot vragen. "Als doctoraatsstudenten en postdoctoraal onderzoekers zien wij ons genoodzaakt onze studenten bij te vallen en actie te ondernemen", verklaart de groep. Bij aanvang van de examens zullen ze beginnen met een zogenaamde 'surveillancestaking'.
We keuren spieken niet goed, maar hebben besloten er geen gevolgen aan te geven, geïnspireerd door het gedrag van de rectoren
Jouke Huijzer, politicoloog en doctoraatstudent VUB
"Dit houdt in dat junior medewerkers die toezicht houden tijdens de examens en controleren op spieken, geen melding zullen maken van studenten die daarop worden betrapt (en dus de deontologische academische code met de voeten treden). Om duidelijk te maken wie aan de staking deelneemt, zullen wij ons duidelijk gemarkeerd met buttons, pins, stickers of keffiyehs (een traditionele Arabische hoofdsjaal, red.) door de aula's en examenzalen bewegen."
De symbolische actie moet een signaal geven naar de universitaire leiding. De toezichthouders geven aan dat ze studenten niet het signaal willen geven dat ze mogen valsspelen of hun studies verwaarlozen.
"Wij krijgen een examen toegewezen waarbij we moeten surveilleren", legt doctoraatsstudent Anissa uit. "De studenten weten niet wie toezicht houdt. We gaan dus wel een pin of een keffiyeh dragen om dat aan te tonen. Maar we zullen wel toezicht houden, zodat de examens niet geannuleerd kunnen worden. Studenten weten tot het moment dat ze de examenzaal binnengaan niet wie aan de actie deelneemt."
Rectoren en minister van Onderwijs vinden actie ontoelaatbaar
Voor rector Herman Van Goethem van de UAntwerpen is de actie van de toezichthouders een brug te ver. "Als actievoerders nu ook examens gaan bemoeilijken, dan gaan we een rode lijn overschrijden. Dat gaat te ver en wil ik absoluut niet zien gebeuren. Ik ga morgen opnieuw in gesprek met de studenten, maar er is een kleine groep heel harde activisten."
Wie niet bereid is zijn of haar taak van toezichthouder uit te voeren, heeft niets te zoeken op examens
Rik Van de Walle, rector UGent
"Ook de studenten moeten hun verantwoordelijkheid nemen. We zullen zien wat zich in concreto voortdoet, maar iemand mag professioneel niet tekortschieten. Ik denk dat we vooral met elkaar moeten blijven praten en blijven uitleggen dat de dingen veel complexer zijn dan wat actievoerders denken", zegt Van Goethem.
Ook rector Rik Van de Walle van de UGent vindt de actie ontoelaatbaar. "Examens moeten te allen tijde op een correcte manier kunnen verlopen. Onze studenten hebben daar recht op. Wie toezicht houdt tijdens examens staat in voor een correct verloop daarvan. Ik ben ervan overtuigd dat de overgrote meerderheid van de toezichthouders zich niet zal aansluiten bij deze actie. Omgekeerd heeft wie niet bereid is zijn of haar taak van toezichthouder naar behoren uit te voeren helemaal niets te zoeken op examens."
Ook Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) vindt dat toezichthouders die hun taak niet naar behoren uitoefenen, ontslag moeten nemen of ontslagen moeten worden. Dat schrijft hij op berichtenplatform X.
Ook toezichtstaking aan VUB
Ook aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) zullen verschillende professoren en doctoraatstudenten een oogje dichtknijpen bij het examentoezicht in de aula's. Dat zullen ze doen aangezien er volgens VUB-politicoloog en doctoraatsstudent Jouke Huijzer "al maanden geprobeerd wordt om de universiteit tot een duidelijke stellingname te bewegen" over een academische boycot ten aanzien van Israël. "Tot zover met weinig resultaat", aldus Huijzer.
Volgens Huijzer hebben heel wat professoren, doctorandi en studenten via e-mail erg positief gereageerd op het initiatief. De grootte van de groep 'stakende' medewerkers is vooralsnog niet duidelijk.
"Aangezien er nog zo weinig bereikt is, voelen we ons genoodzaakt om naar andere middelen te grijpen. Een toezichtsstaking is één van de mildste vormen van staking, waar de studenten het minst onder te lijden hebben", duidt de doctoraatsstudent.
De stakende medewerkers zullen wel nog aanwezig zijn voor toezicht bij de examens, maar zullen niet rapporteren wanneer studenten spieken of op andere manieren het examenreglement overtreden. "Wij keuren dat niet goed", aldus Huijzer, "maar we hebben besloten er geen consequenties aan te verbinden, geïnspireerd door het gedrag van de rectoren aan de Vlaamse universiteiten."
