"Mensen denken dat ik geld krijg om te niksen, maar met mijn uitkering en al mijn medische kosten leef ik onder de armoedegrens." Dat zegt Tony (53) die door reuma niet kan werken en hierdoor met veel vooroordelen kampt. Ook Kimberly (30), haar vrouw Valerie (28) en Anouk (28) zijn door een fysieke of mentale ziekte arbeidsongeschikt. Zij doen hun verhaal, net nu CM een campagne voert om het stigma rond langdurig ziek zijn te doorbreken.
Tony, Kimberly, Valerie en Anouk kunnen niet werken door ziekte: "Mensen gaven kritiek op mijn trouwfeest, moest ik niet thuiszitten?"
Trees Vandamme
Gepubliceerd:
Tony (53) uit Deurne: "Ik raakte niet door medische keuring voor mijn rijbewijs CE"
Tony (53) uit Deurne kreeg na een loopbaan van 20 jaar bij de Antwerpse haven last van reuma. Nadat hij zijn job als lader-losser had moeten opgeven, slaagde hij er niet in om de weg naar de arbeidsmarkt terug te vinden.
“Nochtans heb ik het wel geprobeerd. Op een bepaald moment ben ik naar Randstad getrokken, dat op dat moment een samenwerking met de VDAB had lopen. Ik kreeg toen een jobcoach toegewezen, en uit onze sessies kwam het knelpuntberoep van vrachtwagenchauffeur naar voren."
"De bedoeling was wel dat ik enkel zou moeten rijden en niet moest laden en lossen. Maar op mijn stageplaats kreeg ik meteen schampere opmerkingen te verduren. Mijn toekomstige collega’s vroegen me of ik ‘zo’n chauffeur ging zijn die naar de haven reed om dan 3 uur in de laadbak te liggen niksen?’. Ik ben dan toch aan die opleiding begonnen, maar plots kreeg ik na een half jaar te horen dat ik toch niet door de medische keuring kon raken voor mijn rijbewijs CE. Hierdoor ben ik veel kostbare tijd verloren.”
Zelfs een maatwerkbedrijf was niet bereid om aanpassingen te doen zodat ik daar aan de slag kon
Tony Blockx, reumapatiënt
Maar vaak werd hij al bij het eerste sollicitatiegesprek geweigerd. “Bij het RIZIV zeiden ze me eens dat ik in aanmerking kwam voor een functie in een maatwerkbedrijf dat vlees verwerkt. Maar uren in de koelafdeling doorbrengen, is echt vragen om reuma-aanvallen."
"Toch kon ik mij daar perfect nuttig maken als de leidinggevenden het takenpakket binnen het team wat konden reorganiseren. Er was werk genoeg! Helaas weigerden ze. Toen het tot me doordrong dat zelfs een maatwerkbedrijf zich niet flexibel wilde opstellen, verloor ik al mijn motivatie."
“Op een bepaald moment kreeg ik een brief in de bus dat ik tot 2037 afgeschreven ben voor de arbeidsmarkt. Sindsdien is de term 'profiteur' me al meerdere keren naar het hoofd geslingerd. Mensen denken vaak dat ik geld krijg om gezellig op de zetel serietjes te kijken. Maar met mijn uitkering van 1.200 euro per maand en al mijn medische kosten leef ik onder de armoedegrens."
"Het is constant tellen om rond te komen, en voor leuke sociale activiteiten is er vaak al helemaal geen budget. Hierdoor heb ik al veel vrienden verloren. Ook al heb ik een goede partner die regelmatig financieel bijspringt, mijn situatie is er echt geen om jaloers op te zijn.”
“Uit praktijktesten is inderdaad gebleken dat mensen met een functiebeperking gediscrimineerd worden op de arbeidsmarkt”, bevestigt professor arbeidseconomie Stijn Baert (UGent). “Werkgevers stellen zich vragen bij hun inzetbaarheid in de toekomst. En ook mensen die na langdurige ziekte bij dezelfde werkgever het werk hervatten, hebben doorheen hun carrière minder kans op promotie. Daarnaast lopen ze ook nog eens meer risico op ontslag na de periode waarin ze wettelijk beschermd zijn.”
Kimberly (30) uit Harelbeke: "Ik kreeg geen promotie na mijn kanker, ook al leverde ik goed werk"
Kimberly (30) uit Harelbeke was boekhoudkundig bediende toen ze in 2017 de diagnose van lymfeklierkanker kreeg, waardoor ze een jaar lang uitviel op het werk. Ook al is ze intussen genezen, toch ondergaat ze nog regelmatig pijnbehandelingen. “Intussen ben ik al enkele jaren via progressieve tewerkstelling aan de slag bij een fijn Roeselaars bedrijf, maar daarvoor heb ik wel wat professionele watertjes doorzwommen.”
“Na mijn ziekte kon ik halftijds terugkeren naar mijn eerste werkgever, een verzekeringskantoor. De overige uren nam het ziekenfonds voor zijn rekening in de vorm van een uitkering. Na een tijdje merkte ik dat iedereen rondom mij een loonsverhoging kreeg, terwijl ik moest blijven werken aan een startersloon. Toen ik mijn chef daarop aansprak, zei hij dat 'mijn ziekte-uitkering toch eigenlijk mijn promotie' was. Kort daarna heb ik mijn ontslag ingediend.”
“Na die ervaring durfde ik tijdens sollicitaties niet meer volledig eerlijk te zijn over mijn gezondheidstoestand. Gelukkig zat ik toen net in een betere fase met meer energie en kon ik snel beginnen bij een boekhoudkantoor in Harelbeke. Maar nadat ik een paar losse dagen ziek was geweest, besloten de leidinggevenden al om mijn contract niet te verlengen. Ik behaalde er nochtans mooie resultaten, maar ze hadden het gevoel dat mijn 'rugzakje te zwaar' was. Ook wilden ze me geen extra flexibiliteit geven voor medische afspraken; dat was 'niet fair tegenover de andere collega's'.”
Valerie (28), vrouw van Kimberly: "Mensen vragen me of ik mijn ziekte niet fake"
Als kankerpatiënt kon Kimberly in haar omgeving op veel begrip rekenen, maar dat is anders bij haar vrouw Valerie (28). Die kampt met een mentale aandoening. “Het is niet echt duidelijk wat ik juist heb, maar ik kan prikkels steeds minder goed verwerken”, deelt de jonge West-Vlaamse.
“Hierdoor slaat mijn hoofd tilt en krijg ik op geregelde basis epilepsie-aanvallen. Logisch dus dat ik mijn job als buschauffeur moest stopzetten, maar geen enkele andere werkgever wil mij nu nog een kans geven. Daar komt dan nog eens bij dat onze omgeving vindt dat ik overdrijf. Eén keer kreeg ik zelfs letterlijk de vraag: ‘fake je het niet?’ Wanneer ik geen aanvallen heb, zie je ook niks aan mij."
“In de periode dat ik al mijn haar kwijt was door de chemo, was ik er nochtans vaak beter aan toe dan zij nu”, pikt Kimberly in.
De zaak wordt er niet makkelijker op wanneer er een mentale aandoening aan de basis van langdurige uitval ligt. “Uit onze studies blijkt heel duidelijk dat werkgevers sollicitanten met een burn-out slechter beoordelen dan mensen met een kankergeschiedenis”, deelt Stijn Baert. “Bij kankerpatiënten leeft bij werkgevers ook wel de angst voor herval, maar zij kregen de positieve stempel van 'survivor' opgekleefd. Mensen die een burn-out hadden, worden daarentegen gezien als ‘niet stressbestendig’. Daarnaast zijn er nog steeds veel werkgevers die het bestaan van burn-outs ontkennen.”
“De bredere samenleving moet ook ‘mee’ zijn in de problematiek”, stemt arbeidsexpert Philippe Sterkens in. De UGent-wetenschapper en collega van Stijn Baert onderzoekt de perceptie van mentale aandoeningen zoals burn-outs op en naast de werkvloer. “Ondanks de stijgende aandacht voor mentale aandoeningen, blijven de vooroordelen hardnekkig. Het gevoel van schuld en schaamte dat patiënten hierdoor ervaren, duwt hen alleen maar dieper in de put. En verder weg van de arbeidsmarkt.”
Anouk (28) uit Merksplas: "Onbekenden wensen me een 'echte ziekte' toe"
Lerares lager onderwijs Anouk (28) uit Merksplas is arbeidsongeschikt door een burn-out. “Door een combinatie van een pittig werkritme en privéproblemen belandde ik in april vorig jaar in een burn-out. In die verwarrende beginperiode dachten mensen vaak dat ze het snel even voor mij konden oplossen. ‘Drink wat meer water’, ‘Ga misschien eens een wandeling doen’, … Was het maar allemaal zo gemakkelijk!”
Hoe langer de burn-out aansleept, hoe groter ook het onbegrip dat Anouk te beurt valt. “In augustus ben ik getrouwd. Ik heb toen van bepaalde mensen in mijn omgeving veel kritiek gehad op ons trouwfeest, want ‘ik was toch ziek?’ Maar die trouw stond al veel langer vast, en mensen zien niet hoe het al die andere dagen met mij gaat."
Het toppunt was de getuigenis die de twintiger gaf over haar burn-out in een VTM-reportage vorige maand. “Kijkers stuurden me nadien op Facebook en Instagram dat de maatschappij ‘naar de knoppen gaat door luie dozen’ zoals ik. Enkele mensen wensten me ook 'dringend een echte ziekte’ toe."
Anouk kan de kritiek intussen wel een plaats geven. “Ik trek me op aan de steun van mijn familie en vrienden. En na tientallen sessies bij de psycholoog en burn-outcoach heb ik het gevoel weer sterker in mijn schoenen te staan. Als het lukt, zou ik volgend jaar graag weer voor de klas staan via progressieve tewerkstelling. Ik blijf alvast hard aan mezelf werken om dat mogelijk te maken!”
CM-campagne wil stigma rond langdurig ziek zijn aanpakken
Meer dan 502.000 mensen zijn langer dan een jaar arbeidsongeschikt. Dat cijfer stijgt met 5 procent per jaar. De CM, de Christelijke Mutualiteit, lanceert daarom een nieuwe campagne om het stigma rond arbeidsongeschiktheid te doorbreken.
"Veel mensen kampen met een stigma, ben je wel echt ziek? Ben je geen profiteur? De filmpjes die we tonen, moeten mensen aan het denken zetten", aldus voorzitter Luc Van Gorp.
"Ben je wel echt ziek? Ben je geen profiteur?": CM lanceert campagne over arbeidsongeschiktheid
