Dit weer ook zo beu? Weervrouw Jacotte Brokken legt uit waarom het maar blijft regenen

Waarom regent het de laatste tijd zo veel? Op die vraag zoekt weervrouw Jacotte Brokken raad in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1. De grote schuldige in dit verhaal: de opwarming van de aarde.

Want wie dacht dat de opwarming ons tropische temperaturen zou brengen, is eraan voor de moeite. "Die opwarming ziet er soms anders uit. Bij ons zien we niet meteen hittegolven verschijnen, maar de laatste maanden zien we net meer water", zegt Brokken. 

Regen valt, en komt vervolgens terecht in plassen, oceanen en rivieren. Dat verdampt vervolgens, waardoor het proces opnieuw kan starten. Dat is de waterkringloop in een notendop.

Volgens Brokken brengt het sterkere verdampingsproces, als gevolg van de opwarming, meer regen met zich mee. "Het heeft ermee te maken dat de oceanen zelf opwarmen waardoor ze net iets makkelijker verdampen, en dus ook grotere hoeveelheden regen kunnen veroorzaken."

Maar de opwarming brengt nog een tweede proces op gang dat regen veroorzaakt. "Door de opwarming van de aarde zijn ook de poolkappen aan het smelten, waardoor er meer water in de oceanen terechtkomt." Door dat extra water kan er meer regen gevormd worden, maar er is meer aan de hand.

"Vooral het temperatuurverschil tussen de polen en de evenaar is aan het verkleinen. Dat lijkt op zich niet zo'n groot probleem, maar dat is het wel. Die temperatuurverschillen maken namelijk dat onze straalstroom stroomt." Dat is de stroom van wind die op zo’n 10 kilometer hoogte waait, en waar hoge en lage drukgebieden door passeren.

"De laatste tijd is die straalstroom veel minder sterk aan het waaien. Dat is eigenlijk wat we nu de laatste dagen en weken hebben ondervonden: het weer is steeds hetzelfde en het blijft maar regenen. Dat is mede dankzij die straalstroom dat de verplaatsing van het weer, en vooral de afwisseling van warme en wisselvallige dagen, heel erg gaat vertragen."

Of we met dit natte weer ook historische records aan het breken zijn, kan volgens Brokken niet met zekerheid gezegd worden. "De records die we bekijken bij het KMI zijn specifiek voor Ukkel. Deze maand hebben we daar een bovengemiddeld natte maand gemeten, maar we zitten nog niet aan het record. Stel dat je bijvoorbeeld in Voeren gaat meten, dan is dat nog een ander verhaal."

Of het dus echt zoveel natter is? "Gevoelsmatig zeker wel. Of dat nu echt zo is, dat weet ik voor de maand mei nog niet, maar we zien wel dat dat de afgelopen maanden van 2024 allemaal wel één ding gemeen hebben: de vele natte dagen."

Volgens Brokken zijn er twee paden die we kunnen nemen. "Ofwel kunnen we de situatie waarin we verzeild zijn geraakt door de klimaatopwarming en de hoeveelheid broeikasgassen, onder ogen zien. Wat we dan kunnen doen is het probleem bij de bron aanpakken, die broeikasgassen sterk laten afnemen, en hopen dat het systeem stabiliseert."

"Ofwel moeten we ons op de huidige situatie, waarbij we vaak dit soort hevige regenval hebben afgewisseld met droogte, gaan voorzien. We kunnen rivieren bekijken en daar dijken bijbouwen, mensen verbieden om in overstromingsgebied te bouwen, en ook zorgen voor groene omgevingen en minder verharden. Zo kan het water dat ongetwijfeld gaat vallen, ook terug in de grond trekken."

Brokken ziet vooral een oplossing in een combinatie van die twee paden. "Zowel bij het afbouwen van broeikasgassen als het aanpassen aan de huidige situatie, daar liggen allebei nog zeer veel mogelijkheden."

Al heeft de vraag die op ieders lippen brandt vooral te maken met het weer op de kortere termijn: mogen we nog een mooie zomer verwachten? Dat antwoord is Brokken je voorlopig wel schuldig. "Ik weet nog niet eens welk weer het zondag gaat zijn, omdat het momenteel zo wisselvallig is. Het wordt afwachten."