Vandaag start de slotweek van de Koningin Elisabethwedstrijd viool. 6 avonden lang kun je de 12 finalisten aan het werk zien op Klara, VRT Canvas en VRT MAX. Heb je zelf een favoriet? Dan kun je ook meestemmen voor de publieksprijs. In Bozar worden de violisten gewikt en gewogen door een internationale jury. Hoe is het voor hen om zoveel uren te kijken, te luisteren en te oordelen? VRT Canvas vroeg het aan de Nederlandse Isabelle van Keulen, de Fransman Philippe Graffin en de Japanse Midori Goto.
Finale Koningin Elisabethwedstrijd start, jurylid: "Iemand een nee geven, kan echt 'shocking' zijn"
Vanavond spelen de eerste 2 violisten hun finale van de Koningin Elisabethwedstrijd : de Amerikaanse Hana Chang en de Koreaan Dayoon You. Voor het oog van de wereld en vooral ook van dat van de jury.
Netjes op een rij aan een lange tafel, op de parterre in Bozar, daar zitten de juryleden van de Koningin Elisabethwedstrijd aandachtig te luisteren, notities te nemen, een partituur te bekijken en vooral: geen voor- of afkeur te laten blijken. Het zijn 12 internationaal gerenommeerde violisten, docenten of oud-laureaten van de wedstrijd.
"Dit is een gigantische verantwoordelijkheid", zegt de Nederlandse violiste en docente Isabelle van Keulen. Ze is voor het eerst jurylid en ze wil die rol heel gewetensvol invullen. "Iemand een nee geven, kan echt 'shocking' zijn."
"Het is als een detectivespel", vindt het Franse jurylid Philippe Graffin. "Je probeert de violist te begrijpen. Met al die muzikale filosofieën en culturen die hier vertegenwoordigd zijn, is het voor elk van ons ook verrijkend."
In de pauzes worden we verwend met taartjes en fruit
Isabelle van Keulen, jurylid van de Koningin Elisabethwedstrijd
Maar wel zwaar. In de halve finale kreeg de jury 7 of 8 uur muziek per dag voor de kiezen. "Ook wij hebben veel concentratie en energie nodig. En sommige muziekstukken moeten we vooraf ook zelf even oppoetsen", zegt de Japanse Midori Goto, bekend als Midori.
Isabelle van Keulen "rolt elke avond haar bed in" na een dag intensief jureren. "Je moet je actieve luisterpet opzetten, alsof je lesgeeft. Maar we worden in de pauzes wel verwend met taartjes of met fruit."
Het rare aan deze wedstrijd is dat we niet over de wedstrijd praten
Philippe Graffin, jurylid Koningin Elisabethwedstrijd
Soms gaan we 20 minuten flink wandelen tijdens de breaks, om de benen te strekken na al dat zitten, vertelt Philippe Graffin. "En dan praten we niet over wat we gehoord hebben. Dat is het rare aan deze wedstrijd, namelijk dat we niet over de wedstrijd spreken. En dat is heel moeilijk. Als je iets hoort, dan wil je dat delen met je collega’s. Maar we zijn erg gedisciplineerd."
In de Koningin Elisabethwedstrijd is het inderdaad zo dat elk jurylid apart punten geeft aan de muzikanten. Er is geen overleg, geen deliberatie, en de juryleden mogen over alles praten, behalve over de kandidaten. Midori besluit: "Het is absoluut een speciale ervaring, of je nu kandidaat bent of jurylid. Iets wat je nooit vergeet."
Waar en hoe kun je de Koningin Elisabethwedstrijd volgen?
Van maandag 27 mei tot en met zaterdag 1 juni, elke avond om 20u15 op Klara, op tv (kanaal van Ketnet tot en met vrijdag, op VRT Canvas op zaterdagavond) en livestreaming op VRT MAX. Je krijgt niet enkel de violisten te horen, maar in de pauze praten Katelijne Boon en Nicole Van Opstal met kenners en liefhebbers. Reporter Clara De Decker interviewt de finalisten in de wandelgangen van Bozar.
Finaleweek van start: wie zijn de 12 kanshebbers?
Jammer maar helaas, er zijn geen Belgen meer bij. Pauline van der Rest haalde wel heel knap de halve finale. 6 van de 12 finalisten zijn Amerikanen, op één na allemaal met Aziatische roots. Kevin Zhu vertelde bijvoorbeeld hoe zijn vader in China tijdens de Culturele Revolutie geen viool mocht leren. Ook Hana Chang, Elli Choi, Julian Rhee en Karen Su komen uit de Verenigde Staten, net als Joshua Brown.
Uit Korea komen Anna Im (die in de halve finale even haar strijkstok liet vallen), Dayoon You en SongHa Choi. Die laatste is de zus van Hayoung Choi, 2 jaar geleden de winnares van de Koningin Elisabethwedstrijd voor cello. En voorts zijn er ook de Kazach Ruslan Talas, de Japanse Minami Yoshida en de Oekraïner Dmytro Udovychenko. De volgorde waarin ze spelen, vind je hier.
Welke muziek krijgen we te horen?
2 finalisten per avond spelen eerst het nieuwe, verplichte werk, ‘Variations litaniques’ van de Fransman Thierry Escaich. En vervolgens een vioolconcerto naar keuze, en dat zijn de grote kleppers. We krijgen deze week 4 keer het 1e vioolconcerto van Dmitri Sjostakovitsj te horen, 3 keer dat van Johannes Brahms, 2 keer het beroemde concerto van Peter Tsjaikovski, ook 2 keer Edward Elgar en 1 keer Jean Sibelius.
De finalisten worden begeleid door het Belgian National Orchestra, onder leiding van dirigent Antony Hermus. Een van de muzikanten van het orkest, hoboïst Bram Nolf, houdt een dagboek bij tijdens deze wedstrijd over zijn ervaringen, met allerlei boeiende achtergrondinformatie.
Voorkeur voor een violist(e)? Laat je stem horen
Je hoeft geen halve noot van de finale te missen. Er zijn live-uitzendingen met commentaar op Klara, het kanaal van Ketnet (van maandag tot en met vrijdag), VRT Canvas (op zaterdag) en VRT MAX. En meestemmen voor de publieksprijs kan ook, elke avond nadat de 2e finalist heeft gespeeld. Via deze link of in de app van VRT MAX.
