"Singles betalen tot 4 keer meer erfbelasting dan mensen die in een relatie zitten." Dat zei Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD) in De Zevende Dag. Dat klopt niet. Het bedrag dat je moet betalen hangt niet af van of je single bent of niet, maar of je erft van een alleenstaande zonder kinderen of partner. En in dat geval kan het zijn dat je tot 7 keer meer betaalt. Maar dat heeft dus niets met je eigen relatiestatus te maken.
In het kort
Volgens Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD) zouden "singles tot 4 keer meer erfbelasting betalen dan mensen die toevallig een koppel zijn". Dit zei hij in De Zevende Dag op VRT1. Vande Reyde wilde daarmee een discriminatie aankaarten in de erfbelasting.
Maar? Deze uitspraak is verwarrend. Je relatiestatus maakt niet uit wanneer je erft. Het is die van de overledene die bepaalt hoeveel erfbelasting dient betaald te worden. Het gaat ook niet om een factor 4, meer nog, het kan oplopen tot factor 7.
Deze factcheck werd uitgewerkt in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen.
Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD) vindt dat er een grote discriminatie bestaat wat de erfbelasting betreft. Hij zei in De Zevende Dag op VRT1 dat "singles tot 4 keer meer erfbelasting moeten betalen dan koppels". Vande Reyde deelde dit fragment uit De Zevende Dag ook op TikTok en de Open VLD deelde het op X .
Wat is de erfbelasting?
Iedereen die iets ontvangt uit de nalatenschap van een overledene, is erfbelasting verschuldigd. Dit is een gewestbelasting. De belasting wordt berekend op de waarde van alle roerende en onroerende goederen waarvan de overledene op datum van overlijden eigenaar was. Hier worden de kosten van de begrafenis en andere eventuele schulden van afgetrokken.
De erfbelasting wordt berekend volgens verschillende tarieven, die afhankelijk zijn van de verwantschap met de overledene en de omvang van de erfenis. Erfenissen in rechte lijn en partners worden aan het laagste tarief belast. Met 'verwantschap in rechte lijn' bedoelt men ouder en kind of grootouder en kleinkind.
De twee categorieën die veel meer belast worden zijn de erfenissen tussen broers en zussen en die tussen andere personen. De erfenissen tussen broers en zussen worden 'verwantschap in de zijlijn' genoemd en worden belast op de nettoverkrijging van elke broer of zus afzonderlijk. De nettoverkrijging is wat elke erfgenaam als netto erfdeel verkrijgt na aftrek en betaling van alle schulden van de erfenis. Er wordt ook geen opsplitsing gemaakt tussen het roerend en het onroerend gedeelte.
De erfenissen tussen andere personen worden het zwaarst belast. Dit wil zeggen dat men zijn erfenis overlaat aan iemand die verre familie of helemaal geen familie is. Dat tarief wordt berekend op het totaal van de nettoverkrijgingen van die erfopvolgers.
Waarom is het factor 7
Tot daar de verschillen in categorieën, maar hoeveel meer moeten mensen nu betalen als ze van iemand erven die alleenstaande is, zonder partner of kinderen?
Toen VRT NWS Vande Reyde contacteerde voor de bron voor zijn uitspraak gaf hij aan dat hij eigenlijk tot factor 7 bedoelde in plaats van factor 4. Zowel hij als Open VLD deelden achteraf wel het foute cijfer op sociale media in plaats van het correcte.
Vande Reyde zelf geeft aan dat het om een onderschatting gaat en zijn conclusies nog worden versterkt door de werkelijke cijfers. Het parlementslid deed zijn berekening op basis cijfers van de Vlaamse belastingsdienst. Hij komt aan factor 7 door de totale erfbelasting te delen door het totaal geërfd vermogen.
De Vlaamse Belastingdienst bevestigt ons dat de cijfers kloppen, met een kleine kanttekening: het gaat om niet-volledige jaarcijfers van 2022. Intussen zijn volledige cijfers voor dat jaar beschikbaar alsook de voorlopige voor 2023.
Vande Reyde maakte in zijn berekening een onderscheid tussen erfgenamen van koppels en kinderen enerzijds en anderzijds erfgenamen van broers en zussen en andere personen. Hij kwam wat de belastingdruk betreft toen uit op 6,8 procent voor koppels en kinderen en op 47,2 procent voor broers en zussen en andere personen.
Wanneer VRT NWS dezelfde berekening maakt, komen we op 6,77 procent voor koppels en kinderen en op 46,7 procent voor broers en zussen en andere personen. Voor 2023 zijn de cijfers gelijkaardig, dan komen we uit op 6,47 procent voor koppels en kinderen en op 48,1 voor broers en zussen en andere personen. Maar die cijfers voor 2023 zijn nog niet volledig omdat de taxatie van overlijdens nog lopende is.
We laten de berekening ook nakijken door Sofie Slaets, advocaat fiscaal recht bij Greenille Private Client Team van Deloitte Legal. Zij bevestigt dat de berekeningen juist zijn.
Verdedigbaar verschil
Verschillende experten die we contacteren vinden dat verschil verdedigbaar. Volgens professor Alain Laurent Verbeke (KU Leuven), is het logisch dat er een onderscheid gemaakt wordt. "Neem nu het verschil tussen erven van een partner of erven van een andere persoon. Het vermogen met je partner heb je misschien samen opgebouwd. Dit is meestal ook geregeld in pakweg een huwelijkscontract. Dat is een heel ander verhaal dan iemand die alles nalaat aan een goede vriend, die vriend heeft dat vermogen niet mee opgebouwd."
Ook wijst professor Alain Laurent Verbeke erop dat in veel landen ook een onderscheid bestaat. Daarnaast wijst hij erop dat de grote verschillen niet enkel het gevolg zijn van een hoger belastingtarief, maar ook van de berekeningswijze. Bij echtgenoten en kinderen komt men minder snel aan het hogere tarief, omdat het wordt toegepast per erfgenaam op elk hun netto-erfdeel, opgesplitst tussen roerende goederen zoals geld en onroerende goederen zoals een huis.
Professor fiscaal recht aan de UGent en advocaat bij Delanote.law Marc Delanote voegt ook toe dat het begrip partner en verkrijgers in rechte lijn in de Vlaamse fiscaliteit al ruim omschreven is. De term 'partner' slaat niet enkel op de echtgenoot uit het klassieke huwelijk, maar ook op de wettelijk of feitelijk samenwonende partner. "Ook het begrip 'erfgenaam in rechte lijn' is niet beperkt tot de eigen kinderen. Het kan net zo goed gaan om kinderen bij een andere partner of een zorgkind." De categorieën worden dus al breder geïnterpreteerd dan vroeger, waardoor de groep die tot factor 7 moet betalen beperkter is.
Reactie van Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde
"In de loop van een studiogesprek had ik de factor 4 in gedachten, volgens de verhouding 10 procent belastingdruk voor koppels en 40 procent bij singles. Dat blijkt inderdaad nog een onderschatting van mijn werkelijke cijfers te zijn: het was 6,8 procent - 47,2 procent en dus factor 7. Dat wijzigt de conclusies uiteraard niet, meer nog: ze versterkt ze. De relatiestatus van wie nalaat, doet er wel degelijk toe. Zoals in voorgaande persartikelen en mijn persdossiers over deze cijfers staat, zijn het uiteraard erfgenamen die de erfbelasting betalen."
"Er wordt logischerwijs niet expliciet naar de relatiestatus gevraagd. Toch doet het feit of de persoon die sterft al dan niet een partner heeft er wel degelijk toe. Het hele punt van mijn onderzoek is net dat hun opgebouwd vermogen en bezit gemiddeld genomen veel zwaarder belast wordt. Dit komt doordat hun nalatenschap doorgaans in de tariefcategorieën voor “broers, zussen en anderen (vrienden)” terechtkomt. Het is hun bezit dat op die manier tot gemiddeld 47,2 procent belast wordt na de dood. Dat betekent dus dat de overheid gemiddeld tot bijna de helft van het bezit van singles na de dood afroomt, terwijl dit bij koppels circa 7 procent is."
Conclusie
Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD) zei in De Zevende Dag dat 'singles tot 4 keer meer erfbelasting moeten betalen dan mensen die in een relatie zitten.'
Dat klopt niet echt, want het zijn erfgenamen die belastingen betalen en hun relatiestatus heeft niets te maken met het bedrag dat ze moeten betalen. Wel klopt dat wie erft van een alleenstaande zonder partner of kinderen meer moet betalen. Vande Reyde vermeldde dit wel correct in eerdere perscommunicatie, maar hij en de partij postten het foute fragment toch op sociale media.
De erfgenamen van singles betalen tot 7 keer meer erfbelasting dan mensen met kinderen of partners, niet de factor 4 die Vande Reyde (Open VLD) vermeldt. Vande Reyde zei zich vergist te hebben, maar zowel hij als de partij deelden de bewering toch op sociale media.
De berekeningen die Vande Reyde ons aanlevert, kloppen wel en wijzen inderdaad op een factor 7. Dit wordt ook bevestigd door de Vlaamse belastingsdienst.
Slotsom, de bewering dat een single tot 4 keer meer erfbelasting betaalt, is niet waar.
Deze factcheck kwam tot stand in het kader van de factcheckmarathon van de Lage Landen. Partners zijn: VRT NWS, RTBF, Knack, factcheck.vlaanderen, KRO-NCRV Pointer, Het Algemeen Dagblad en deCheckers.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-checking Standards Network (EFCSN)
