Er komen elk jaar meer leerkrachten bij dan er vertrekken. Dat blijkt uit een nieuw grootschalig onderzoek van de KU Leuven en Universiteit van Antwerpen. Met een stijging van 1,5 procent doet het onderwijs het een stuk beter dan andere sectoren. Wel stopt een kwart van wie met een lerarendiploma in het onderwijs stapt, binnen de 5 jaar met lesgeven. Die uitstroom is een stuk hoger in het secundair onderwijs.
Steeds meer leerkrachten in onderwijs, maar kwart van starters stopt binnen 5 jaar met lesgeven
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Het lerarentekort is een aanslepend probleem dat vaak wordt aangetoond in de praktijk. Nu heeft Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) een onderzoek gevraagd aan KU Leuven en de Universiteit van Antwerpen om de in- en uitstroom in het onderwijs ook cijfermatig in kaart te brengen.
Als er gekeken wordt naar de afgestudeerden van een lerarenopleiding in de periode 2014-2021, komen er elk jaar 9,5 procent nieuwkomers bij, terwijl er 8 procent van de leerkrachten vertrekken om tal van redenen zoals pensioen. Een kwart van wie vertrekt, vindt werk als werknemer in een andere sector.
Minder uitstroom in vergelijking met andere sectoren
Het personeelsbestand groeit met 1,5 procent. Geen overbodige luxe als je weet dat de vacatures binnen de sector gestegen zijn met 1,7 procent. Die stijging komt er door het toenemende leerlingenaantal, maar ook door de toegenomen omkadering.
Het tekort is dus met de groei van het personeelsbestand niet opgelost, maar de laatste jaren tonen de cijfers aan dat het aantal leerkrachten nog sterker stijgt. "De toestand is nog steeds ernstig, maar begint er ook hoopvol uit te zien", zegt minister Weyts.
In vergelijking met andere sectoren doet het onderwijs het beter. Zo is er in de gezondheidszorg een veel sterkere uitstroom van 11,4 procent. Gemiddeld gezien, over alle sectoren heen, is er zelfs een uitstroom van bijna 17 procent.
In het onderwijs stappen, dus ook blijven?
Er werd ook naar meer dan 85.000 mensen gekeken die tussen 2008 en 2022 gestart zijn aan de lerarenopleiding. Van hen stopte een kwart binnen de 5 jaar met lesgeven nadat ze in het onderwijs gestapt waren. Enkel in het kleuter- of lager onderwijs bleef meer dan 85 procent na 5 jaar nog voor de klas staan.
Bij personen die een educatieve bachelor secundair onderwijs of een educatieve master gevolgd hadden en voor het onderwijs kozen, veranderde bijna 40 procent na 5 jaar toch van mening.
Daar heeft onderzoeker Kristof De Witte een mogelijke uitleg voor. "De alternatieven op de arbeidsmarkt zijn voor hen groter. Ze hebben vaak een ander onderliggend diploma en kunnen daarmee ook aan de slag en sneller jobhoppen."
Leerkrachten hebben een begeerlijk profiel. Dat doet de vraag in andere sectoren enkel toenemen
Kristof De Witte, onderzoeker KU Leuven
Hij merkt dat er steeds vaker aan de mouw van leerkrachten getrokken wordt, gezien de krapte op de arbeidsmarkt. "Leerkrachten hebben een begeerlijk profiel. Ze kunnen het goed uitleggen en zijn didactisch sterk. Dat doet de vraag in andere sectoren enkel toenemen."
Voltijdse opdracht en lesgeven in vakgebied
Om te vermijden dat leerkrachten voor een andere sector kiezen, is het belangrijk de job zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Niet de pendelafstand of kansarmoede bepaalt mee of je in het onderwijs blijft. Ook of leerkrachten op een school terechtkomen met veel of weinig kinderen die thuis een andere taal spreken, speelt geen grote rol. Wat wel belangrijk is, is of je kan lesgeven in het vak waarvoor je bent opgeleid, en vooral hoe stabiel je lesopdracht is.
"Het is belangrijk dat een leerkracht in het begin van zijn carrière voldoende begeleid wordt zodat die voldoende uren en lestaken krijgt, zonder dat er te veel tijd tussen zit. Dat zijn de mensen die voltijds voor het onderwijs blijven kiezen."
In het secundair is het minder evident om voltijds te starten en enkel les te geven binnen het vakgebied. Daarom blijven daar minder leerkrachten aan het werk. "Het lerarenplatform (een platform waarbij de leerkracht zeker is van een job en ingezet kan worden bij allerlei vervangingen, red.) biedt daar een antwoord op. Dan krijg je onmiddellijk een voltijds contract", zegt De Witte.
Moderner personeelsbeleid
Hoewel het personeelsbestand dus blijft stijgen, moeten er toch nog leerkrachten worden aangetrokken om het stijgend aantal vacatures te kunnen blijven opvullen. "Daarom moeten we zorgen voor een moderner personeelsbeleid", sluit Weyts af.
"We moeten daarnaast ook meer stabiliteit bieden, zeker aan startende leerkrachten. We geven directeurs daar meer middelen voor, maar een moderner personeelsbeleid moet dat nog versterken."
