Jongeren laten hun stem horen in 'Eerste keus', met Tom Waes en Pieterjan De Smedt: "Straf hoe ze Van Grieken of Rousseau recht in de ogen durven te kijken"

Meer dan een half miljoen jongeren uit Vlaanderen en Brussel stemmen op 9 juni voor de allereerste keer. Waarvan liggen zij wakker? Om de vragen van die 'first time voters' in kaart te brengen, bundelden Tom Waes en Wetstraatjournalist en Terzake-anker Pieterjan De Smedt de krachten in het nieuwe programma 'Eerste keus' op VRT 1. 

Het duo trok naar 5 verschillende middelbare scholen en nam telkens 3 politici mee. Die werden elk apart uitgenodigd om een antwoord te bieden op de prangende vragen van een groep laatstejaars. Die vragen waren niet gemakkelijk, zegt Waes.

"Na een uur vragen te hebben beantwoord, kwam Bart De Wever naar ons om te zeggen hoe pittig hij het vond. Als zo'n ervaren politicus dat zegt, denk ik dat ons doel wel bereikt is."

"Ik ben een paar keer van mijn sokken geblazen door de jongeren. Het was heel straf hoe ze recht in de ogen van politici als Conner Rousseau en Tom Van Grieken keken en heel directe vragen durfden te stellen."

"Het was voor de politici heel confronterend omdat ze niet wisten welke vragen ze gingen krijgen", zegt De Smedt. "Ik had op voorhand een snelcursus politiek gegeven aan de jongeren. Maar we hadden eigenlijk heel snel al besloten dat we hen niet zouden sturen. De vragen kwamen echt van hen zelf. Ik vroeg me op voorhand echt af wat dat zou geven, maar het leverde heel sterke momenten op." 

Van pensioenen over gratis maaltijden op school tot de oorlog in Oekraïne, zowel Waes als De Smedt geeft aan dat jongeren echt bezig zijn met maatschappelijke, actuele thema's. "Je moet hen niet vragen wie de Eurocommissaris voor Landbouw is, of zelfs wie de Vlaamse minister van Werk is", zegt Waes. "Daar zijn ze niet mee bezig."

"Maar als het gaat om concrete dossiers, zoals het lerarentekort of wachtlijsten in de zorg, hebben ze heel uitgesproken meningen", zegt De Smedt. "De sterkste momenten tijdens het programma zijn telkens wanneer de persoonlijke ervaringen van de jongeren aan bod komen."

Verschillende thema's komen ook terug in De Stemtest. Geef hieronder je mening en kom te weten welke partij denkt zoals jij:

"In Mechelen hebben enkele meisjes gevraagd aan Ben Weyts (Vlaams minister van Onderwijs, red.) en premier Alexander De Croo waarom zij en hun leerkrachten geen hoofddoek mogen dragen."

"Er waren ook veel jongeren die moeite hadden met seksuele diversiteit en daarover vragen stelden aan Conner Rousseau (voormalig Vooruit-voorzitter, red.) en Chris Janssens (Vlaams Belang-fractieleider, red.)."

"Voor mij was een van de strafste vragen die van een meisje dat de doodstraf opnieuw wil invoeren", zegt Waes. "In eerste instantie vond ik dat een rare vraag. Maar toen ze haar verhaal deed, begreep ik wat de context was en kreeg ik er echt begrip voor."

"De manier waarop die jongeren vragen stelden aan de politici was heel anders dan hoe we dat bijvoorbeeld zouden doen in de studio van Terzake", zegt De Smedt. "Dat was heel interessant. Wanneer ik vragen stel aan politici, praten we eigenlijk over de mensen. Nu was er directe interactie tussen de mensen over wie het gaat en de politici."