De boeken van de week: reis langs de Donau, ode aan Henny Vrienten, de nieuwe Alessandro Baricco en een fotoboek

Na een opgemerkt debuut in 2020, komt Anneleen Van Offel met een nieuwe roman: 'De stem van Sulina' (uitgeverij De Arbeiderspers). Hierin reist Van Offel langs de rivier de Donau, van de bron in het Zwarte Woud tot aan de monding in de Zwarte Zee. De fysieke reis is ook een mentale reis van de schrijfster voor ze moeder wordt.  

De tocht begint in 2021. Van Offel, net zwanger, worstelt met een gevoel van onbehagen. Als jonge vrouw van eind de twintig ervaart ze een grote onrust in de stad waar ze woont. Samen met haar partner besluit ze met een kampeerbus de Donau af te reizen. De eindbestemming is Sulina in Roemenië, waar de Donau uitmondt. 

Het verslag van deze reis schrijft ze vanuit een uitgesproken vrouwelijk perspectief. Langs haar traject verzamelt ze verhalen en mythes over waterwezens en nimfen, verbonden aan de rivier. Ze raakt gefascineerd door de opgravingen van de Litouwse archeologe Marija Gimbutas die honderden vruchtbaarheidsbeeldjes uit de bodem van de Donau haalde, sporen van een matriarchale samenleving in het neolithicum. 

Van de hele tocht is Sulina haar het meest bijgebleven, vertelt Van Offel op Klara. De plek is enkel te bereiken via een boot en na vier uur varen. "Het is een magische plek, een doorreisplek: niemand blijft daar."

In 'De stem van Sulina' wijdt Van Offel ook een hoofdstuk aan het moederschap. "Ik merkte toen ik pas zwanger was, dat er daar geen taal voor is. Er is een taal voor het fysieke proces, maar niet voor het mentale proces dat je doormaakt." Haar gevoel van onheimelijkheid werd versterkt door de transformatie van haar lichaam. "Waar begin en waar eindig 'ik', vanaf wanneer spreken we van ‘wij'." 

De angst voor het feit dat het moederschap haar als schrijfster zou belemmeren, is ongegrond gebleken. "Bij mij is het omgekeerd gegaan: schrijven heeft mij geholpen en gered uit de chaos. Het schrijven heeft de moeder gebaard." 

Henny Vrienten wilde geen biografie, maar hij stemde voor zijn overlijden wel in met het boekvoorstel van journalist Leo Oldenburger. 'Henny Vrienten' (Alfabet uitgevers) ligt nu in de winkel en is een lofrede op de uitvinder van de Nederpop. 

Journalist en televisiepresentator Oldenburger vroeg Henny Vrienten of hij een boek mocht schrijven. De toen al zieke Vrienten was daar geen voorstander van.

"Mijn aanpak was anders: ik wilde muzikanten spreken die met hem hebben samengewerkt om tot een beeld te komen van wat Henny Vrienten zo'n bekwame componist maakte. Tegen dat idee had hij geen bezwaar. Hij heeft het boek helaas niet meer kunnen nalezen", vertelt Oldenburger op Radio 1. Vrienten is overleden op 25 april 2022.

Oldenburger sprak met onder anderen Ernst Jansz, de kompaan van Vrienten bij Doe Maar, Frank Boeijen, Henk Hofstede van de Nits en Boudewijn de Groot, die hem de Paul McCartney van Nederland noemde. Oldenburger keert ook terug naar de periode van voor Doe Maar, toen Vrienten in Tilburg in een punkbandje speelde.

"Vrienten is altijd veelzijdig geweest, vertelt Oldenburg. Hij schreef schlagernummers voor Johnny Hoes, carnavalhits voor De Twee Pinten, maar hij heeft ook samengewerkt met Herman Brood. Na het waanzinnige succes van Doe Maar, is toenmalig tieneridool Vrienten solo gegaan.

Wat Oldenburg uit de gesprekken heeft gehaald, is de eensluidende bewondering voor het muzikale talent dat Vrienten combineerde met zijn arbeidsethos. "Vrienten stond ’s ochtends vroeg op, zette een goede bak koffie en ging aan het werk. Hij kon een idee heel snel vertalen naar een pakkende melodie."

Door het schrijven van dit boek ontdekte Oldenburger naast de harde werker ook Vrienten, de poëzieliefhebber. "Ik ben door hem poëzie gaan lezen. Henny Vrienten zei: luister naar mijn drie laatste soloplaten, dat is mijn autobiografie. Tussen de regels staat precies wat ik bedoel en wat ik voel. Achter de woorden zie je staan: het is gedaan."

Alessandro Baricco is een van de succesvolste Italiaanse schrijvers, bekend van onder meer de romans 'Mr Gwyn', 'Novecento' en 'Zijde'. Voor zijn nieuwste boek 'Abel' (uitgeverij De Bezige Bij) duikt hij in de cowboywereld. Hijzelf noemt het "een metafyisch westernverhaal" waarin hij zich bedient van de clichés uit de spaghettiwesterns.

Hoofdpersonage is Abel, sheriff in een stadje in het Wilde Westen. Vader John John werd vermoord door de Indianen toen hij negentien was. Zijn moeder liet hem samen met zijn broers en zus in de steek. Zelf wordt hij op zijn 27e een revolverheld en een legende wanneer hij erin slaagt een overval te beëindigen met de 'Mystic': een beweging waarbij twee pistolen tegelijk getrokken worden om twee verschillende doelen te raken. Hij is verliefd op Hallelujah Woods, die af en toe vertrekt zonder dat hij weet waar ze naartoe gaat.  

Ooit vuurde vader John John op zijn broer David: de kogel vloog rakelings langs hem heen. Abel vroeg zich jarenlang af waarom hij dit deed. Volgens Klara-recensent Christophe Vekeman vindt hij het antwoord op het moment dat hij schiet, vanop de eerste verdieping van Hotel Star, richting zijn geliefde Hallelujah Wood die in de regen van hem wegloopt. Schieten schept een band: "Je herverbindt iets wat uit elkaar aan het gaan was, een dierbare eenheid (...) wie iemand doodt, versmelt voorgoed met hem", citeert Vekeman uit het boek. 

"Schieten tegen de eenzaamheid dus, en communiceren met kogels", vat Vekeman het samen. Hij prijst de roman om haar speelsheid en de taal. "Het is de taal die van deze literaire spaghettiwestern een roman maakt van het hoogste niveau." 

Fotograaf en avonturier Frederik Buyckx is de voorbije jaren meermaals naar desolate plekken getrokken in de uithoeken van Europa, voornamelijk in de Balkanlanden, waar de natuur het nog voor het zeggen heeft. De foto's die hij er heeft genomen, zijn nu gebundeld in het boek 'Wolf' (uitgeverij Hannibal Books) én kan je ook gaan bekijken in een tentoonstelling in de Sint-Pietersabdij in Gent. 

In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, staat in het boek geen enkele foto van een levende wolf, verklapt Buyckx op Klara. Een handgeschreven en geïllustreerd boekje dat hij 30 jaar geleden van zijn grootvader heeft gekregen, is de inspiratiebron geweest voor de titel: een fabel over een geitje dat ondanks de gevaren en de bedreiging van de wolf toch het dal heeft verlaten.

"De wolf staat symbool voor de angst van de mens voor wat er kan gebeuren in de natuur", vertelt Buyckx. De zwervende wolf symboliseert ook de persoonlijke zoektocht van Buyckx naar vrijheid en connectie met de natuur. Op veel van die plekken is hij alleen, op een lokale boer of herder na. 

Buyckx begon zo'n 15 jaar geleden aan zijn zwerftochten, na een toevallige ontmoeting in Albanië. Het was winter, het had gesneeuwd en het was bitterkoud. Een lokale herder bood hem onderdak en liep 's anderendaags met Buyckx mee tot waar hij de bus moest nemen. Er waren twee wolven gesignaleerd waartegen hij hem wilde beschermen. Uit deze ontmoeting is een hechte vriendschap gegroeid en het besef dat er nog gebieden bestaan waar de natuur nog wild is. "Zo’n plaatsen waar er nog wolven leven, wil ik opzoeken", licht hij toe.

Buyckx ziet zichzelf niet zozeer als de rondzwervende lone wolf. "Ik ben gewoon productiever als ik alleen ben en er is niets zo intens als je het alleen doet."