Ons land kampt de laatste jaren met een opvangcrisis. Hoe organiseren we de opvang van asielzoekers beter? En moet het migratiebeleid strenger? Lees hier de standpunten van de partijen over het asiel- en migratiebeleid.
Moeten we minder asielzoekers toelaten? En hoe organiseren we de opvang beter? Dit zijn de standpunten van de partijen over migratie
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
De Vlaming ligt wakker van migratie. Op de vraag 'Wat is het grootste probleem in ons land?' schoof 22 procent van de bevraagden bij 'De Stemming' zelf migratie naar voren. Geen enkel ander thema scoort zo hoog.
Jaarlijks komen tienduizenden mensen van buiten Europa naar ons land om te werken, te studeren of via gezinshereniging. Slechts een klein deel van de nieuwkomers is een persoon op de vlucht.
Toch gaat het migratiedebat voornamelijk over asielzoekers. In 2023 dienden zo’n 29.500 mensen een eerste asielaanvraag in. Berekend per inwoner zijn dat er ongeveer evenveel als bijvoorbeeld in Frankrijk en in Nederland. De asielzoekers komen vooral uit Syrië, de Palestijnse gebieden, Afghanistan en Turkije.
Iets meer dan de helft van die asielaanvragen werd goedgekeurd. Die mensen krijgen dan officieel verblijfsrecht in ons land.
Meer grip op migratie
Alle partijen willen het asielsysteem hervormen, elk om hun eigen redenen. Zowel wat betreft de instroom als de uitstroom van asielzoekers. Ons land slaagt er niet in om voor elke asielzoeker tijdens de procedure - die jaren kan duren - een opvangplaats te voorzien. De overheid werd daarvoor ondertussen al meer dan 9.000 keer veroordeeld.
Tegelijkertijd schort er ook iets aan de uitstroom. In de praktijk blijven veel mensen die geen asiel krijgen - en dus het grondgebied moeten verlaten - gewoon in België.
De politiek wil meer grip krijgen op migratie, klinkt het vaak. Ze wil vat hebben op wie ons land op welke manier binnenkomt en is op zoek naar betere methodes om mensen terug te sturen naar hun land van herkomst wanneer ze geen recht hebben op bescherming in ons land. De oplossing voor die complexe problemen ligt in de eerste plaats op het Europese niveau.
"België en Europa kunnen niet het toevluchtsoord van de hele wereld zijn", klinkt het bij de liberalen. "We staan open voor wie bescherming zoekt en voor wie een bijdrage kan leveren aan onze samenleving en onze welvaart. Maar we treden hard op tegen illegale migratie."
De Open VLD wil daarom de Europese buitengrenzen strenger bewaken en daar al controleren of een asielaanvraag kans op slagen heeft. In ons land wil de partij vooral focussen op een efficiëntere werking van de asieldiensten, waardoor de procedure sneller zou moeten verlopen.
De PVDA ziet een oplossing in het aanpakken van de bron van migratie: de situatie in de landen van herkomst. Door bijvoorbeeld geen militaire interventies te doen, waardoor mensen er niet op de vlucht hoeven voor oorlog.
De partij wil er ook voor zorgen dat niemand op straat slaapt. Daarom moet de opvangcapaciteit voor asielzoekers omhoog.
De N-VA pleit voor het zogenoemd 'Australisch model', geïnspireerd op hoe ze migratie daar aanpakken. Mensen moeten asiel aanvragen buiten de EU en daar wachten op antwoord, vindt de partij. Wie illegaal Europa betreedt, verliest elke kans op legaal verblijf in de Europese Unie.
Als de EU niet mee wil in die strategie, wil de N-VA - net zoals Vlaams Belang - een opt-out van de Europese regelgeving op het vlak van asiel en migratie onderhandelen. Experts stellen zich wel grote vragen bij de mogelijkheden van zo'n opt-out.
Opvang van asielzoekers moet wat N-VA betreft "collectief, sober, tijdelijk en enkel voor wie zelf onvoldoende bestaansmiddelen heeft". Als je al in een ander land asiel hebt aangevraagd, kan je geen aanspraak maken op opvang.
Vlaams Belang wil komen tot een "immigratiestop". Daarvoor moeten we een eigen migratiebeleid voeren zonder Europese samenwerking, klinkt het. Vlaams Belang pleit voor een zogenoemde opt-out, een soort uitzondering. De partij wil dat asielzoekers worden opgevangen in eigen regio, wie illegaal naar Europa komt kan hoe dan ook geen asiel krijgen.
De partij wil de sociale zekerheid veel moeilijker toegankelijk maken voor nieuwkomers. Ten vroegste na 8 jaar en op verschillende voorwaarden.
"We moeten weer grip krijgen op migratie én mensen beschermen", klinkt het in het programma van Vooruit. De partij wil inzetten op internationale solidariteit om de situatie in landen van herkomst beter te maken. Er is nood aan een goede controle aan de Europese buitengrenzen. Met respect voor de mensenrechten, benadrukt Vooruit.
De partij is afgelopen jaren opgeschoven naar rechts wat betreft standpunten over migratie. Vooruit pleit bijvoorbeeld voor een veel kordater terugkeerbeleid. Daarbij zijn opsluiting en woonstbetreding bespreekbaar, vindt de partij.
Staatssecretaris Nicole De Moor onderhandelde mee over het Europees asiel- en migratiepact. De CD&V schaart zich dan ook volledig achter de maatregelen die daarin staan. Bijvoorbeeld strengere controles aan de Europese buitengrenzen en een verplichte spreiding van de asielzoekers binnen de EU.
De christendemocraten willen strenger zijn als het gaat over integratie. De vereisten voor Nederlands moeten hoger komen te liggen en - opvallend - de inburgeringstrajecten moet al beginnen in het land van herkomst.
Groen uitte afgelopen jaren geregeld kritiek op het asiel- en migratiebeleid van Nicole De Moor (CD&V), hoewel de partij zelf ook deel uitmaakte van regering. De groenen vonden dat er te weinig respect was voor de mensenrechten.
In het programma staan die mensenrechten daarom centraal. Groen wil "een rechtvaardig migratiebeleid, snelle procedures en goede opvang voor mensen die asiel aanvragen". De partij pleit ook voor een spreidingsmechanisme in Europa. Zo worden asielzoekers eerlijker verdeeld over de verschillende lidstaten.