We leven langer dan vroeger en we genezen beter wanneer we ziek zijn. Maar hoe houden we de zorg betaalbaar en werken we de wachtlijsten weg? Wat met mentaal welzijn? Lees hier wat de partijen voorstellen.
Recordaantal langdurig zieken en lange wachtlijsten: dit zijn de standpunten van de partijen over gezondheidszorg en welzijn
De budgetten voor gezondheidszorg stijgen jaar na jaar, maar toch hebben burgers niet het gevoel dat de ziekenhuisfacturen goedkoper worden of dat ze makkelijker een afspraak bij een arts kunnen maken. Bijna 1 op de 5 Belgische huisartsen neemt vandaag geen nieuwe patiënten meer aan.
Meer dan ooit staat ook mentaal welzijn centraal in het debat over gezondheidszorg. De vraag naar crisishulp bij jongeren is de afgelopen vijf jaar bijvoorbeeld met 40 procent toegenomen. Twee derde van die hulpvragen blijft onbeantwoord omdat er een tekort is aan plaatsen en personeel. De coronacrisis heeft ons mentaal welzijn bijkomend op de proef gesteld. Psychische problemen zijn ondertussen de grootste reden waarom mensen langdurig niet kunnen werken.
Wie zorg zegt, zegt vaak ook wachtlijsten. Mensen met een beperking moeten jaren wachten voor ze hun zogenoemd persoonsgebonden budget krijgen, en het wachten wordt steeds langer. De groep met de laagste prioriteit moet maar liefst 20 jaar wachten op een zorgbudget.
Ook de zorg voor de allerkleinsten is een thema deze verkiezingen. De kinderopvang is in crisis: ouders vinden moeilijk een plaats en er zijn te weinig begeleiders. Elke partij beseft de urgentie: in alle partijprogramma's wordt gepleit voor meer geld voor de kinderopvang.
Groen wil meer investeren in de gezondheidszorg. Er is nood aan "meer geld en meer personeel" om de wachtlijsten weg te werken. Het personeel moet een hoger loon en meer inspraak krijgen. De partij pleit ook voor meer buurtgerichte zorg: huisartsen, apothekers en tandartsen moeten lokaal veel meer gaan samenwerken.
Net als op het federale niveau moet er in Vlaanderen een zogenoemde groeinorm komen, vindt Groen. Dat percentage wordt vastgelegd door de regering en bepaalt hoeveel geld er jaarlijks naar gezondheidszorg kan gaan.
Voor de liberalen ligt de focus vandaag te veel op genezen in plaats van voorkomen. De Open VLD wil daarom volop inzetten op preventie.
Op die manier hopen de liberalen te besparen op het totale budget voor de gezondheidszorg. In totaal voor 5,6 miljard euro. Daarvoor willen ze ook de groeinorm verlagen en een gerichtere toekenning van het statuut van de verhoogde tegemoetkoming.
"Iedereen moet toegang krijgen tot de beste verzorging", klinkt het in het programma voor de PVDA. Daarvoor moet er fors meer geïnvesteerd worden. Dat geld moet onder meer dienen voor een hoger loon voor verpleegkundigen om de job aantrekkelijker te maken. Tegen 2030 wil de partij 15.000 extra verpleegkundigen.
Patiënten moeten "zonder geld naar de huisarts kunnen", vindt de PVDA. In ziekenhuizen moeten specialisten een vast loon krijgen en niet per prestatie betaald worden. Dat leidt tot "overbodige onderzoeken en geldverspilling."
De N-VA ziet net als De Open VLD gezondheidszorg als een domein waar geld te halen valt om de begroting op orde te krijgen. Hun voorstel om de groeinorm aan te passen zou volgens het Planbureau 4,5 miljard euro aan besparingen opleveren.
De N-VA noemt het zelf geen besparing, wel "gezondheidsbeleid met gezond verstand". Het geld zal volgens de partij vooral komen van efficiëntiewinsten. "We moeten inzetten op preventie, onzinzorg en onzinstructuren aanpakken en de vrijgekomen middelen investeren waar het nodig is, namelijk in de zorg voor de patiënt", staat in het programma te lezen.
Vlaams Belang wil ook op het gebied van gezondheidszorg het land splitsen. Ze pleiten ook voor één ontzuilde Vlaamse zorgkas en daarnaast een aparte zorgkas voor alle niet-Europese vreemdelingen.
De partij wil meer inzetten op preventie en het beroep van zorgkundige aantrekkelijker maken door betere arbeidsvoorwaarden. Ook in het programma: "Het wegwerken van de wachtlijsten is een topprioriteit voor het Vlaams Belang om de betrokkenen te helpen, maar ook om onze centen beter te benutten."
Vooruit leverde met Frank Vandenbroucke afgelopen regeerperiode de minister van Volksgezondheid. De partij zet dan ook volop in op het thema. "De investeringen mogen de volgende jaren niet stilvallen", klinkt het. De groeinorm moet op 2,5 procent komen. Zo wordt vastgelegd dat het budget zeker zal stijgen.
De focus ligt op meer preventie en betaalbaardere zorg. Ze moet minder kosten - voor jongeren zelfs gratis zijn - en de terugbetaling moet efficiënter.
De christendemocraten - op Vlaams niveau al 20 jaar bevoegd voor Welzijn - willen "sterk blijven investeren in de zorg." De groeinorm moet op 2 procent komen.
Net als de andere partijen wil CD&V inzetten op preventie. Verder wil ze op een andere manier aandacht besteden aan mentaal welzijn. Dat wordt nu te vaak als een individueel probleem gezien en als iets dat verband houdt met de omgeving. "Daarom moeten we meer aandacht besteden aan gemeenschapsgerichte geestelijke gezondheidszorg", stelt de partij voor. CD&V was in de Vlaamse regering bevoegd voor kinderopvang en wil fors investeren, het budget moet verdubbelen tegen 2030.